OctauusLiber

Eraclitus Tercius eſt ꝙ om̄ia mouētur qn̄qꝫ ⁊ quieſcūtſicut dixit Anaxa. ⁊ Empedo. Quartus eſt. ꝙ omniū rerum q̄dam ſemꝑ quieſcūt ⁊ q̄dam mouētur. ſicut dixit prctagoras. Quintus eſt. ꝙ non om̄ia ſed q̄dam qn̄qꝫ mouent̉ ⁊ quādoqꝫ quieſcūt. Sextus eſt. ꝙ quedā quieſcantſemꝑ ⁊ alia moueātur qn̄qꝫ ⁊ quieſcant qn̄qꝫ. Septimuseſt ꝙ inueniūtur in entiū diuerſitate tres modi ſimul. ſcilꝫꝙ q̄dam moueant̉ ⁊ quedā quieſcāt ſemꝑ. ⁊ q̄dam quieſcant qn̄qꝫ. ⁊ q̄dam moueant̉ qn̄qꝫ. Hec em̄ diuiſio eſt cōſideranda nobis ⁊ ꝓſequenda. qꝛ eius declaratio hꝫ in ſeſolutiōes omniū dubitationū ⁊ ideo huius diuiſionis declaratio ꝑfecta eſt finis huiꝰ negotij qͥ in hͦ libro attēdit̉¶ Omnia igitur quieſcere ⁊ huius rōnem querere dimittētes ſenſum infirmitas q̄dam eſt intellectus Et de toto aliquo ſed nō de parte ambiguitas eſt. neqꝫ ſolū ad phyſicum. ſed ad omnes ſcientias. vt eſt dicere ⁊ om̄es opinionesꝓpter id qd̓ motu vtūtur om̄es. Amplius aūtde pͥncipijs īportunitates ſicut in rōnibꝰ circadoctrinas nihil ſunt ad mathematicū. Similiter aūt in alijs ſic neqꝫ de eo qd̓ nūc dicitur adphyſicum. ſuppoſito em̄ ꝙ natura principiummotus ſit.¶ Iſta eſt ſecūda pars huius capl̓i in qua ph̓s reprobatmodos entiū. Et pͥmo pͥmū. ⁊ hoc tribꝰ rōnibꝰ. Quaruꝫpͥma eſt. aliqua mouere eſt notum ſenſui. dimittere auteꝫſenſum ⁊ querere rōnem de manifeſtis ſenſui eſt q̄daꝫ infirmitas intellectus. gͦ nō poteſt dici ꝙ om̄ia ſemꝑ quieſcant. Si em̄ aliquis habeat intellectū in aliqua ſcīā ille intellectus erit apud ipſum notitia que eſt habitus pͥncipiorum ex quibꝰ ꝓcedere debet in illa ſcīa quā intendit tradere. pͥncipia aūt vl̓ia ſtant ad ſenſum ⁊ colligūtur ꝑ experimentalem cognitōem. que eſt in ſenſu accepta. ſicut habetmanifeſtari in pͥncipio pͥme ph̓ie. ⁊ declaratū eſt in ſecundo poſterioꝝ Si gͦ ſenſus dimittat̉ ⁊ reijciat̉ nullum eritexperimentū. quare intellectus pͥncipioꝝ erit infirmus etnullus. ⁊ tn̄ hoc faciendū eſſe dixit zeno. Sic em̄ dubitarede motu nō eſt dubitabile de parte aliqua ſenſibiliū. ſꝫ detoto. qꝛ nō mō ꝯcluſiones phyſice habebūtur. ſed etiā pͥncipia nulla erūt. ſi ſenſus ſit abijciendus. Secūda rō eſt. dicens om̄ia ſemꝑ qͥeſcere nō ſolū deſtruit ſcīam naturalemſed oēs artes. qꝛ om̄es ſcīe mathematice ⁊ alie ẜᵐꝰ quēdāmodū vtūtur motu ſi ſint ſcīe de entibꝰ ẜm ꝙ ſunt entia.qꝛ cū omnia entia ſunt in rebꝰ mobilibꝰ vel ſint mota autad motū relata. ſi dubitat̉ de motu dubitat̉ etiā de pͥncipijs motus. ⁊ ſic dubitatio erit de omibꝰ entibꝰ tam phyſicis que vere mouētur qͣꝫ mathematicis que ẜm eſſe ſuntin his que mouent̉. qͣꝫ etiam diuinis que referūtur ad motum. ⁊ ꝓpter hoc nihil omnino relinquit qui ſic dubitat.Tercia rō eſt. ſicut in rōibꝰ doctrinalibꝰ que ſunt mathematice. non ꝑtinet ꝯtradicere ⁊ refellere importunitatesque ſunt ꝯtra pͥncipia ad aliquem artificem qui ꝯſideratens ꝯtractum ad materiā ſpēalem. gͦ etiam nō ꝑtinet adnaturalem ph̓m aliquid dicere ⁊ refellere de eo qd̓ nūc dicitur. ſcꝫ ꝙ nihil oīno moueat̉. Eſt em̄ pͥncipiū ſuppoſituꝫin phyſicis. ꝙ natura eſt pͥncipiuꝫ motus. pertinet ergo inquiſitiue ex ꝯmunibꝰ refellere ad logicā que ad omnia methodoꝝ principia viam habet. aut per certitudinem per-

tinet hoc ad primū ph̓m qui ex cōmunitate ſui ſubiecti ⁊ſuoꝝ pͥncipioꝝ aliaꝝ ſcīaꝝ pͥncipia hꝫ ꝓbare ⁊ det̓mīare¶ Fere aūt adhuc et oīa dicere mouere falſumquidē. minus aūt hoc preter artem. Poſitū qͥdem em̄ eſt ꝙ natura in phyſicis pͥncipium ſitmotus ⁊ qͥetis. ſil̓r aūt phyſicū eſt motus.¶ Hic ph̓us reprobat ſecūdū modū qui fuit ipſius eracliti dicentis oīa ſemꝑ moueri dicēs. ꝙ ꝯtra negātes pͥncipia nō eſt diſputandū in particulari ſcientia. negantes autem quietem fere tm̄ negant in ph̓ia naturali ſicut qui negant motum. eo ꝙ natura eſt pͥncipiuꝫ ⁊ cauſa mouendiet quieſcendi. ergo nō eſt diſputandū cōtra tales. Dicit̉aūt fere. qꝛ qͣꝫuis in re ipſa tantū falſum eſt vnū qͣꝫtum aliud. tamē ẜm modū in phylicis dictuꝫ eius qui d̓t mouerieſt minus falſum eo ꝙ eſt ẜm ſcīam naturalem ⁊ nō contra pͥncipia eius. Suppoſitū em̄ eſt. ꝙ in omnibꝰ phyſicisineſt natura que eſt pͥncipiū motus ⁊ quietis. ⁊ ideo dicēsmotum nō negat pͥncipiū. qd̓ eſt natura. ⁊ ē pͥncipiū phſicoꝝ. Similiter aūt vna de paſſionibꝰ reruꝫ naturaliū eſteſt motus. paſſio aūt ꝓpria. et etiā quoddā pͥncipiū incōplexum in ſcīa in qua paſſio illa probatur ſubiecto ineſſedicens ergo omnia moueri minus mentitur qͣꝫ dicēs omnia quieſcere¶ Et dicūt qͥdem moueri eoꝝ que ſunt nō aliaquidē. alia vero nō. ſed om̄ia ⁊ ſemꝑ. ſed laterehoc noſtrū ſenſum. ad quos etiam quideꝫ nondeterminates qualē motum dicūt: aut omnesnō difficile eſt ꝯtradicere¶ Hic ph̓us oſtendit quomodo Democritus ⁊ ſui ſeqͣces ſuam opinionē falſam palliabant qua dicebant om̄iaſemper moueri ⁊ nihil quieſcere. ſed dixerūt motū quorūdam nos latere ẜm ſenſum. eo ꝙ paulatim mouent̉ ⁊ nonꝑcipitur motus eorū niſi poſt hominū multorum etatesIſti em̄ dicto non eſt difficile ꝯtradicere. p̄cipue cum ipſinon diſtinguāt quali motu moueātur ſemꝑ ⁊ ꝯtinue omnia que ſunt. ſed potius vident̉ dicere ꝙ omnibus motibus moueantur omnia¶ Neqꝫ em̄ augeri neqꝫ minui poſſibile ꝯtinueſed eſt mediuꝫ. Eſt aūt ſil̓is rō huic de eo qd̓ eſtguttā ꝯterere ⁊ naſcentia ⁊ lapis ſcindere. Nōem̄ ſi tm̄ effodit aut remouet gutta aut mediuꝫin medio temporis pͥus. ſed ſicut nauis tractaeſt. et gutte tot tantū mouent. Pars aūt illorūin nullo tempore tantū. Diuidit̉ quidē em̄ qd̓remotū eſt in plura. ſed nihil eorū motū eſt ſeorſum ſed ſimul. Manifeſtū igit̉ ꝙ nō eſt neceſſariū ſemꝑ aliquid abire. qꝛ diuidit̉ diminutioin infinita ſed totum aliqn̄ abire¶ Hic ph̓us oſtendit ſolutōem illius palliatiōis ſiue cauillationis inductiue in motu augmentationis ⁊ diminutionis alterationis ⁊ in motu locali. Et pͥmo hoc facit inmotu augmentationis ⁊ diminutiōis dicens ꝯtra talesꝙ impoſſibile eſt vt aliquid augeat̉ aut diminuat̉ ꝯtinue.ſed potius eſt mediuꝫ tempus inter ſtatum augmenti etdiminutōis inceptionē. qꝛ nō oportꝫ ſi aliquid augeat̉ in