OctauusLiber
tum eſt illo motu. tunc vlterius mouet̉ ab appetitu admotum proceſſiuum ẜm locum quem precedunt iſti alijmotus de quibꝰ dictum eſt. Et d̓t ph̓s ꝙ horū motuūquibꝰ mouet̉ aīal eſt drn̄a. Nam quoſdā quidē neceſſariū eſt mouere aūt ītellectu vt ī hoībꝰ aut appetitu ī alijsaīalibꝰ. Intellectus autē ⁊ appetitus ſic moti mouēt totum aīal motu proceſſiuo ẜm locum ⁊ talis motus maxime ꝯtingit circa ſomnū ⁊ vigiliā. qm̄ ſomnus ē ꝑfectiſſima quies quā poteſt habere aīal. ⁊ vigilia ꝑfectiſſimꝰmotus. Somnus em̄ eſt cū neqꝫ vnus motus ſenſibilis inſit qꝛ a nulla potentiarū ſenſitiuarū in ſomno mouetur. qꝛ in ſomno intendunt̉ vires naturales ⁊ operāturin loco digeſtionis circa cibū a quo reſolutus vapor reflectitur ⁊ humectat mēbra. vnde ſenſus ⁊ motus oriūtur. ſicut cerebrū ⁊ cor et tūc īmobilitantur oēs ſenſuset ꝟtutes ⁊ ab illo ſurgūt aīalia vigilātia iterū cū digeritur hūidū illud et redit ad cor et cerebrū calor naturaliset expanditur in organa ſenſus et motus et hec eſt vigilia. Ex quo patet manifeſte qūo animal diuerſis mouetur motibusUtꝝ animal ſit minormūdus in quo pōt eſſe motus inceptio nō tn̄in maiori mundo.Et videtur ꝙ aīal nō ſit minor mūdus Nam ꝑs mūdinō eſt mūdus. aīal āt eſt quedā pars mūdi q̄ virtute celi et generātiū fit ex ipſis elementis. igit̉ nō debebat dicmūdus Cōfirmat̉ eſt tm̄ vnꝰ mūdꝰ. pͥmo celi. igit̉ aīanō p̄t dici minor mūdus. Cōſequētia ptꝫ. qꝛ eſt bonuꝫargumentū eſt minor mūdus. igitur eſt mūdus per locua dicto ẜm qͥd ad dictū ſimpliciter ſecūdo thopicorū hoceſt a ꝑte in mō ad ſuū totū Secūdo ſi in minori mūdoſit noua motus inceptio. igitur etiā in maiori mūdoIn oppoſitū eſt ph̓s in textu. Et ꝓ intellectu iſtiꝰ q̄ſtionis ponūtur duo diſcurſus qͦꝝ maior primi eſt iſtaIn maiori mūdo eſt motor pͥmus et motores moti et etiam quedā alia. ab his tantū mota Minor In animali et precipue in homine eſt iſta ſimiliter inuenire Cōcluſio Igitur bn̄ dixit phyloſophus ꝙ aīal eſt minor mūdus licet hoc hoī cōueniat expreſſiusQaior patet. Nā tota vniuerſi multitudo reduciturad ternariū qͥ ꝯſtat ex mouente tm̄. ex mouētibꝰ motiset mobilibꝰ tm̄. vnde in vniuerſo eſt pͥmū mouēs ſimpliciter īmobile. Immobile qꝫ manens dans cūcta moueriet in eo ſunt mouentia mota vt intermedia inter celū etterrā. et eſt motū tm̄ ſicut centrū ipſius ſphere qd̓ appellatur terra Sꝫ diceres mūdus conſtat ex corporibusq̄ tm̄ mouentur. igitur nō eſt motor aliquis īmobilis inmaiori mūdo Ad hoc dd̓m eſt. qͣꝫuis mūdus corporeus ſolū ſimpliciter ex corꝑibꝰ ꝯſtituat̉. nō tn̄ mundusſimpliciter ſed etiā ex motoribꝰ inter qͦs eſt ordo talis ꝙdeueniendū ſit ad primū motorē īmobilem qui mouetet nō mouet̉. Qūdus em̄ quatuor accipit̉ modis. vnomodo ꝓ vniuerſitate rerū generabiliū et corruptibiliuꝫet ſic mūdus nō includit ī ſe celū Scd̓o modo accipiturꝓ vniuerſitate rerū corporearum ⁊ ſic mundus īcluditcelū. Tertio modo accipitur celū pro vniuerſitate oīm
rerū creatarū ⁊ ſic angeli dicuntur eſſe in mūdo Quartomō pro vniuerſitate oīm rerū indrn̄ter tam creataꝝ qͣꝫ increatarū. ⁊ ſic primus motor extra genus ſiue ſimpliciterdicitur eſſe in mūdo. Minor patet. nā in hoīe eſt motorprimus ſcꝫ intellectus practicus. et ſunt in eo motoresmoti .ſ. appetitus phātaſia ⁊ virtutes motiue q̄ ſunt inneruis ⁊ muſculis ⁊ calor naturalis. et eſt in eo motumtantum ſiue corpus ſiue mēbra corporis. et habent motores inferiores motus ſuos ꝓprios ſub primo tn̄ motuvt ꝑticularius videri hꝫ in fine tertij de aīa Cōcluſioſequit̉ ex premiſſis Et ꝙ expreſſius iſta ſunt in hoīe qͣꝫin alijs aīalibus brutis in qͥbꝰ nō eſt intellectus qm̄ honō ſolū hꝫ ſimilitudinē mūdi corꝑei ſꝫ etiam mūdi ſpiritualis ſiue intellectualis ita ꝙ hō eſt quaſi ꝑticipiū vtriuſqꝫ mūdi ſcꝫ corporei et incorporei ⁊ propter hoc d̓r nexus chatene argentee id eſt mūdi corꝑalis ⁊ auree. id eſtmūdi ſpiritulis Et dicitur aſſimilari chatene ꝓpter cōdependentiā et ſubordinationem eſſentialem vniꝰ ꝑtisad aliā et propter iſtam ſimilitudinem expreſſam hoīscū maiori mūdo. dicit̉ homo qͣſi oīs creatura cū ꝑticipatcū qualibet natura Nam hō ẜm corpus ſil̓itudine cū mūdo corꝑeo habet. ẜm aīam ⁊ vires aīe cū mūdo ſpiritualiUnde ſicut in mūdo corporeo ſunt quatuor elementa ⁊quinta eſſentia ſic in hoīe ſunt quatuor elementa ⁊ effectus quinte eſſentie exiſtens mixtiōis cauſa Et ſicut mūdus ſpiritualis integratur ex nouē angelorū ordinibꝰ ſicetiā in hoīe ẜm aīam intellectiuā inueniunt̉ angeliformiter nouē ꝑfectōnes tam ẜm intellectū ſpeculatiuū qͣꝫẜmintellectu practicū. Unde pͥmo intellectus ſpeculatiuꝰin hoīe triplicē hꝫ facultatem ẜm tres gerarchias pͥmofacultatem intelligendi methaphiſicalia. ſcd̓o mathematicalia ⁊ tertio phyſicalia. ⁊ quelibet facultas ſubdiuiditur ẜm triplicem gradum. Sil̓r vis intellectꝰ practici triplicem habet ptātem vt latius patebit tertio de anima.Qaior ſecūdi diſcurſus eſt.Nō mouet aīal ſeip̄m niſi motū ꝓgreſſiuoqui eſt ẜm locū Minor Hoc motu nō mōuet aīal ſe niſi moueat̉ aliūde. Cōcluſio.Igitur in minori mūdo nō p̄t eſſe noua motꝰinceptio niſi precedat alius motus ſic ī maiorimundo vt tenet Areſto. demōſtratioQaior patet. Nā iſtiꝰ motus pͥncipium proximū eſt inaīali. in hoc em̄ differt ab alijs rebus corporeis infra ſeqͥa poteſt ſeip̄m mouere motu ꝓgreſſiuo cuius ꝓximuꝫpͥncipiū executiuū eſt ꝟtꝰ motiua q̄ eſt ſubiectata ī muſculis ⁊ neruis ⁊ originaliter deſcendit ex poſteriori ꝑtecapitis ꝑ ſpondilia dorſi. Sed diceres. aīalia etiā mouētſe alio motu ſcꝫ motu alteratōnis ⁊ augmētatiōis Adhoc dd̓m eſt. ꝙ aīalia vt hmōi nō mouent ſe motu alterationis augmentationis ſiue generatōis. ſed inqͣꝫtū ſtꝭ vegetabilia Nec etiam mouēt ſe illo motu niſi aliunde moueant̉. qꝛ aīal nō augmētatur niſi ipſi aīali apponat̉ nutrimentū. Minor patet ꝑ ph̓m in textu qͥ dicit ꝙ an̄ motūaīalem p̄cedit alius motus naturalis. qm̄ calor naturalis ſꝑ agit in animali qͣꝫdiu viuit aīal. ⁊ in ipſo calore ſꝑaīa mouetur ⁊ qn̄ nō mouet̉ nec viuificat̉ illo calore aīatūc inducta eſt mors Calor em̄ vt dictū eſt circa textuꝫeſt multarū indigentiarum ⁊c̄. Cōcluſio ſequitur ex p̄miſſis Nā ſicut eſt in microcoſmo hͦ eſt in minori mūdoin qͦ nō eſt motꝰ inceptio qm̄ ante illū ſꝑ eſt aliꝰ motus