PhyſicorumAreſtotelis.

Ad tertium dicēdum eſt. ꝙ dupliciter aliquid agitin alterū. Uno modo directe quādo ſcꝫ ipſum patiensrecipit in ſe formā agentis ⁊ ſic celum nō poteſt agere inaīam rationalē. qͥa qualitates per quas agit in iſta inferiora ſunt corporales vt calidū frigidū que non poſſuntrecipi in aīam rōnalē. Alio modo aliquid agit in alterūindirecte qꝛ ſcꝫ agens agit in alterū cui reliquū ꝯiungit̉et ſic celum poteſt agere in animam quia agit in ſenſusinteriores quibus anima cōiungitur et quoruꝫ obiectiset operationibus vtitur.Sed non aliquādo quidem erat aliquandoaūt non. Et nāqꝫ aſſimilatur ſic dicere figmento magis. Similiter aūt et dicere qꝛ aptuꝫ natum ſic eſt et hoc oportet opinari eſſe principiūſicut videtur vtiqꝫ empedocles dicere ꝙ tenere et mouere amiciciā in ꝑte et diſcordiaꝫ ineſtrebus ex neceſſitate. quieſcere autem mediū tēpus Fortaſſis aūt et vnū principium faciētesſicut anaxagoras ſic vtiqꝫ dicerent¶ Iſtud eſt tertium capitulum in quo ph̓us reprehendit antiquos diuerſimode locutos de inceptōne motuset mūdi. Et continuatur textus ad precedētem poſtqͣꝫph̓us poſuit rationes oſtēdentes motus perpetuitateꝫhic ph̓us reprobat cōtrarium ponentes. Et diuidituriſtud capitulum in duas ꝑtes In quarū prima reprobatpoſitōnem eorū et ſubiungēdo cōparatōnem opinionisanaxagore ⁊ empedoclis. In ſecūda excludit ph̓us quādam falſam reſpōſionem iſtorum antiquorū. ibi. omninoem̄. Quantum igitur ad primā ꝑtem dicit ph̓s ponere. ꝙ motus aliquādo ſit et aliquando non ſicut aliquiphyloſophi ſcꝫ Empedocles ⁊ Anaxagoras poſuerunthoc ꝓculdubio ſtultum eſt et figmēto aſſimilatur. Etꝙ dictum ipſius empedoclis aſſimilatur figmento ꝙ ſcꝫmotus aliquando quidem ſit ⁊ aliquādo non ſit nō eētaliqua cauſa huius niſi quia ſic aptum natum eſt eſſe innatura vniuerſali rerum. ⁊ ꝙ nō oporteat querere cauſam huius. ſed oportet opinari hoc eſſe principium cuicauſa nō eſt inquirenda. ſicut dixit empedocles. ꝙ oportet amiciciam tenere ipſas res ⁊ mouere in parte temporis. ⁊ ꝙ oportet in alia parte tēporis diſcordiam ineſſerebus ex neceſſitate. ⁊ ꝙ oportet quieſcere in alijs medijs tēporū ſicut dictū eſt prius ꝙ empedocles nullā dixit huius cauſam. niſi quia caſu fiat. eo ꝙ nō dominaturamicicia. nec ſemper dominat̉ lis. Et licet dixit mobileeſſe vno modo quod vocat mixtum. non tamē ſemꝑ dixit motū eſſe vno modo. ſed quādoqꝫ dicit motum eſſe.quandoqꝫ quietem ⁊ huius cauſa nō eſt inquirenda. ſedſupponēdum eſt illud tanqͣꝫ principium. eo ꝙ viciſſitudoamicicie ⁊ litis principia entiū ſunt quorū dominio dictomodo ſibi ſuccedit. ſed iſtud dicere non ſufficit ad probādum quare ſic natum eſt eſſe. quia illa que ſunt a naturahabent cauſam. ⁊ ideo nō eſt illa ratio ſufficiens quarequādoqꝫ motus eſt ⁊ quandoqꝫ non eſt. ſicut non ſufficit ꝙ terra mouet̉ deorſum qm̄ ſic natum eſt eſſe. ſed qͥagrauis eſt Fortaſſis aūt et anaxagoras qui dixit ꝙ pͥncipium effectiuum generatōnis ⁊ motus poſt tēpus infinituꝫ vnū ſolū fuit quod eſt intellectus agens ⁊ non dixit factiua eſſe duo ſicut de principio motus dixit empe-

docles Nam ſi quereret̉ ab eo quare agens intellectusexpectauit tempus infinitū ⁊ poſtea mouit plus in quodam tēpore qͣꝫ in alio. non poterat reſpondere niſi qꝛ vbiintellectus agens principium eſt. ⁊ ideo nō debet quericauſa actionis eius. quia principia non habent cauſas.ſic ergo probatur ꝙ motus ſit incorruptibilis ⁊ ꝙ aliorum dicta nō ſint conuenientia.Atuero nihil inordinatū eorū que natura etẜm naturā ſunt Natura em̄ oībus cā ordinationis eſt. Finitum autem ad infinitum nullaꝫrationem habet Ordinata aūt om̄is ratio eſt.In finito autē tēpore quieſcere. poſtea motumeſſe aliquādo. Huius aūt neqꝫ vnā differentiāeſſe. quare tūc magis qͣꝫ prius. Neqꝫ iterū aliquā ordinationē habere. non iam nature opuseſt. Aut em̄ ſimpliciter ſe habet quod eſt nature. et non aliquādo quidem ſic. aliquando veroaliter. vt ignis natura ſurſum fertur. et non aliquādo quidem. aliquādo vero nō. aut rationēhabet ꝙ nō eſt ſimpliciter. Quare dignius eſtſicut empedocles. et ſi quis aliter dixit ſic habere in parte quieſcere omne et moueri iterum.Ordinatōnem em̄ iam hꝫ quādam hmōi.¶ Hic ph̓us comparat opinionem anaxagore ⁊ empedoclis dicens ꝙ nihil inordinatum in natura eſt Et vocamus naturā vniuerſalem curſum nature ab vniuerſali natura ordinatum que regit omnē naturam. Et ordinem nature vocamus nō quēlibet curſum nature. ſed illum qui eſt ẜm naturam illius que ordinata eſt dicitur ꝑpropritatem hec em̄ natura omnibꝰ eſt cauſa ordinationis. eo ꝙ forma rerū naturalium curſum exigit determinatum in ordine ⁊ rōne ſpeciali ⁊ iſte ordo explicat̉ duobus modis in natura. Nam quedam res ſunt talis ordinis ꝙ ſemper curſum vnū ſeruant nature. ſicut ignis qͥſemper aſcēdit extra vbi ſuū exiſtens. ⁊ ſol eclypſatur abinterpoſitione lune inter ſolem et viſum noſtum in capite ⁊ cauda draconis. q̄dam em̄ res ſunt ſuccedentes quehabēt cauſas et tēpora determinata quare fiant qn̄qꝫ etquādoqꝫ nō ſicut tempus generatōnis et corruptionisqd̓ ſibi ſuccedit ab acceſſu et receſſu ſolis in circulo obliquo. Ex quo patet. ꝙ empedocles cōuenientius eſt loquutꝰ qͣꝫ anaxagoras. qꝛ anaxagoras dixit duo cōtra ordinem nature. quorū primū ſumitur extra textum p̄ſentem. ⁊ eſt ꝙ dixit mixtum in infinito tempore quieuiſſein cōfuſo chaos neceſſario eſſe diſtinctum per generationem factam ab intellectu agente. hoc em̄ non eſt ẜm exigētiam alicuius forme naturalis. qͥa ſi mixtum naturaliter quieuit tēpore infinito. tūc non exiuit in eſſe diſtinctum in generatis niſi per violētiam. Tempus autemmotus violenti eſt paruū. igitur tempore infinito nō remanebit generatio. quod tamē dixit Anaxagoras. patꝫergo ꝙ infiniti temporis quietis ad infinitum tempusmotus nulla eſt ratio ordinis. quia nulla forma naturalis ꝑmittit talē ordinē natural̓ ad violētū. oīm eī naturaliter ad inuicē ordinatoꝝ ē rō alia ordinis ex aliqͣ forma naturali Scd̓m autē eſt. quia ſi dicat̉ vtrūqꝫ eſſe naturale

ſe naturIi iiij