PhyſicorumAreſtotelis.

per creatōem q̄ ē ex nihilo. ⁊ gͦ d̓t do. Al. ꝙ Areſto. d̓t in libro de natura deoꝝ. mūdū a deo opifero incepiſſe. ſed ſoluꝫ oſtendūt mūdū nō incepiſſe ꝑ motū ſiue ꝑ generatiōeꝫ¶ Concluſio pꝫ ꝑ rōnes ph̓i in textu. que phyſice loquēdo ſtꝭ ſufficientes ita ꝙ ꝯtrariū dicere eſt īpoſſibile. licꝫ fide ꝯtrariū teneri debeat. vt patebit infra. ¶ Maioralterius diſcurſus¶ Contra veritatē fidei nō militant rōnes ph̓iMinor Incepit mūdꝰ ī eſſe in nūc tꝑis perſimplicē oꝑatōem pͥme cauſe Concl̓o Igitur cū hec ꝟitas fidei nō repugnat ph̓ie noluitAreſtoteles ꝯtrarium demonſtrare¶ Maior pꝫ. qꝛ rōnes ph̓i in principijs naturalibꝰ quibꝰdixit mūdū ⁊ motū natural̓r nō incepiſſe ſunt fundate. veritas em̄ fidei oſtendit motū ⁊ mūdū ſimpl̓r incepiſſe. nōquidē ꝑ naturalē tranſmutatōem. ſed ꝑ ſimplicē oꝑationem ſiue emanatōem pͥme cauſe. talia em̄ nō habēt repugnantiā. cū nō tendant ad idē. ⁊ ideo noluit Areſtote. vtapparet ꝑ ſuas rōnes ſimpl̓r cōcludere ꝙ mūdus nō inceperit. ſꝫ ꝙ a naturali trāſmutatōe nō inceperit. ⁊ hoc pꝫ ꝑeūdem pͥmo topicoꝝ dicentē ꝙ eſt ꝓblema neutrū. Et inxij. metaphyſice. ꝙ a deo dependet mūdus ⁊ tota naturaEt in ſecūdo eiuſdem. ſicut oīs veritas depēdet a pͥmo vero. ſic omne eſſe a primo eſſe. ⁊ ſic apparet intellexiſſe mundū ⁊ motū incepiſſe a pͥmo. Dn̄s tn̄ al. d̓t ꝙ ſi aliquis credat Areſto. fuiſſe deū. credit ip̄m nō poſſe errare. ſed ſi credat ip̄m eſſe hominē. credit ip̄m poſſe errare. ⁊ ideo nō eſtimpoſſibile ꝙ intellexit motū nullo mō incepiſſe. Rōnesaūt ph̓i ſupponūt ꝙ motu exiſtente ꝑpetuo mobile ⁊ mouens erūt ꝑpetua. Et ſi motus nō ſit ꝑpetuus ꝓpter hocꝯtingit. qꝛ mobile nō eſt ꝑpetuū ſed qn̄qꝫ generatū. ſicutdicebāt de mūdo Anaxa. ⁊ Empedo. aut qꝛ motu exiſtēte ꝑpetuo ẜm eſſe nō fuit in ip̄o diſpoſitio mobilitatis eique ſufficienter diſponeret ipſum ad hoc ꝙ eſſet mobilelicet em̄ hoc poſſet referri ad diſpōnem primi motoris. tn̄nullus ita dubitauit de motore ſicut de mobili. Si gͦ dicatur ꝙ mobile ⁊ motꝰ ſimul inceperūt. ita ꝙ mobile cūmotu ſuo educātur de nihilo. ita ꝙ mobile nō p̄cedat motum tꝑe ſed natura. ſicut ſubiectū ſuā paſſioneꝫ que eſt inipſo qd̓ inducte rōnes ph̓i nō deſtruūt Et ſic pꝫ ſol̓o quoad pͥmā rōnem. qꝛ falſum ſupponebat ꝙ om̄e qd̓ incepitincepit ꝑ motū. ¶ Minor pꝫ quo ad pͥmā eius ꝑtē. ſcꝫ ꝙmūdus incepit in eſſe ꝑ ſimplicē oꝑatōnem pͥme cauſe. qꝛnō potuit mūdus inciꝑe ꝑ naturalē ꝓductōem. cū illa ſꝑaliqͥd ſupponat gͦ ꝓceſſit in eſſe ꝑ operatōem pͥme cauſe. ⁊hec oꝑatio eſt creatio mūdi q̄ rōne non valet ꝯp̄hendi. etde hac d̓t Damacenꝰ. libro pͥmo. capº. viij. ꝙ creare eſt exnihilo aliqͥd facere. ⁊ ſumit̉ ibi facere inqͣꝫtuꝫ diſtinguit̉ cōtra agere ꝑ oꝑatōem īmanētem q̄ d̓r agere. mūdus em̄ ꝓductus nō eſt ꝑ operatōem īmanentē. ſed ꝑ operationemtranſeūtem q̄ in ꝓpoſito d̓r factio. hec em̄ factio qua mundus ꝓductus eſt differta factōne alioꝝ artificū. artificesem̄ deliberando nō ex nihilo aliqͥd ꝓducūt. ſed ex aliquo p̄ſuppoſito. qꝛ agūt circa determinatā materiā quibuſdaminſtrumentis. ſed artifex alius qͥ eſt increatus ſcꝫ deus adextra oꝑatur ꝑ īmutabilem ⁊ infallibilē artem. ſine deliberatione ⁊ inſtrumentis ſine quocūqꝫ defectu ex nihilo Creatio em̄ duobꝰ accipit̉ modis. ſcilꝫ actiue ⁊ paſſiue. creatioqͥdem actiua eſt idem cū deo. paſſiua vero eſt acceptio eſſepoſt non eſſe. ⁊ nō diſtinguit̉ realiter a creatura. vt qͥdam

motus eſt. ſicut em̄ non diſtinguit̉ generatio a ſub̓a genita. ita creatum vt motus qͥdam eſt ad ſub̓am nō diſtinguit̉ a re creata. ⁊ fundat realem relatiōem que eſt ipſiuscreature ad creatorē. Et iſta p̄poſitio ex poſita in definitione creatōis nō d̓t circūſtantiā cauſe materialis. ſed circūſtantiam ordinis. Ex quibꝰ pꝫ. ꝙ mūdus ſiue motus incepit ꝑ creatōem. ¶ Sed ꝯtra hoc arguit̉. oīs terminuscreatōis hꝫ eſſe in inſtanti ⁊ in indiuiſibili. motꝰ em̄ hmōinō eſt. cū ſolum habeat eſſe in tꝑe. Confirmat̉. qꝛ creatiofit nullo ſubiecto p̄ſuppoſito. ſed ad eſſe motus p̄ſupponitur ſubiectū eius. gͦ motus nō incepit ꝑ creatōnem. Ad hͦdd̓m eſt. ꝙ ꝑ creatōem aliqͥd p̄t fieri duobꝰ modis. Unomō ꝑ ſe pͥmo. ita ꝙ ſit īmediatus terminus ⁊ eam terminet. ⁊ ſic motus nō exiuit in eſſe ꝑ creatōem. nam eadē ꝓductōe fuerūt ꝓducta pͥmū mobile ⁊ motus. ſubiectū em̄motus pͥus natura exiuit in eē qͣꝫ motus. gͦ īmediatiꝰ terminat creatōem qͣꝫ motus. Alio mō ex ꝯn̄ti. ⁊ ſic motusexiuit in eſſe ꝑ creatōem. qꝛ ꝯcreatur illi ſicut ꝓpria paſſioſuo ſubiecto. Et illa ꝯmunis autoritas ph̓oꝝ dicentiū ꝙex nihilo nihil fiat vera eſt ꝑ generatōem. ſed vtiqꝫ ꝑ actūcauſantis. hoc eſt ꝑ creatōem Et auerrōis qͥ creationemnegat d̓t eſſe impoſſibile ꝙ fiat alicuius rei ꝓductio niſi ꝑgeneratōem. generatio em̄ eſt ex ſubiecta materia. Sedfalſum d̓t. nā ſi deus oꝑaretur ꝑ generatōem ex aliqͣ materia. tūc virtus eius eſſꝫ ꝓportionata potētie nature. ⁊ natura eſt effectus dei ẜm ph̓os peripateticos. gͦ virtus cauſe q̄ eſt deus excellens ꝓportionat̉ effectui ſuo. qd̓ eſt īpoſſibile. cū cauſa pͥma ſit ſuperior narratōne. ⁊ deficiāt linguea narratōe eius ꝓpter excellentiā ipſius eſſe. Utiqꝫ tn̄ cōcedi p̄t ꝙ ſi eſſꝫ impoſſibile deum oꝑari ſine materia. tūcoꝑari cū materia ſubiecta nō eſſꝫ diminutio potentie eiꝰ.ſed qꝛ nō eſt impoſſibile ſed potiꝰ neceſſariū deū ſine materia operari. ideo d̓r ꝙ ſi ſemꝑ reqͥreret materiā ꝙ hoc ſonaret diminutōem potentie eius aut minoratōem. qꝛ tūcꝓportionaret̉ virtus eiꝰ virtuti nature. que eſt potētie mēſurate ſiue finite. ⁊ nō p̄t operari ſubito. nec etiam de nihilo. Qꝭ aūt ſit nccārium deum operari ex nihilo aliqͥd ſicoſtendit̉. qꝛ pͥma forma que hꝫ eē in materia quocūqꝫ mōſiue potentiale ſiue actuale eſt ab aliquo efficiente ꝓductoaut ꝑ ſeipſam. Nō aūt ꝑ ſeip̄am. qꝛ ſic nunqͣꝫ indigeret efficiente. qꝛ ſi materia pͥma nō indiget. tūc ſecūda nō indiget. Nam vna ⁊ eadem rō eſt de om̄īforma quo ad exitūin eſſe. inqͣꝫtum forma eſt. niſi qͣꝫtum ad hoc ꝙ ſecūda potentia eſt in materia. pͥma aūt forma nō p̄t educi de materia. qꝛ ſi de materia educeretur. tūc oꝑteret inchoatōemeius eſſe in materia. ſed inchoatio eius eſt aliquid formegͦ ante pͥmā formaꝫ eſt aliqͥd forme. qd̓ eſt impoſſibile. gͦoportꝫ ꝙ pͥma materia ſit ab efficiēte pͥmo. ſꝫ manifeſtūeſt ꝙ nihil p̄cedit pͥmā formā ex quo fiat. gͦ ipſa ꝑ actumcauſe pͥme educit̉ de nihilo. ⁊ ſic ꝯſtat ꝙ pͥmū oꝑatur creando ex nihilo. ⁊ ideo cū ſit ſibi potentialis hec oꝑatio minoraio ipſius potentie eſſꝫ ſi requireret in pͥmis creatisſubijci ſibi materiam. Secūda ꝑs minoris pꝫ. ꝙ motusincepit in nūc temꝑis. qꝛ ſicut mūdus incepit ita ⁊ incepitmūdi duratio. ⁊ ꝑ ꝯſequēs dabile eſt pͥmū nūc ipſius tēporis qd̓ eſt totius tꝑis initiū. ¶ Sed diceres. de ratōneipſius nūc eſt ꝙ ſit finis p̄teriti ⁊ initiū futuri Ad hͦ dd̓meſt ꝙ eſt triplex nūc in tꝑe. ſicut eſt triplex pūctum in lineaſcꝫ nūc initians. nūc ꝯtinuās. ⁊ nūc terminās. iam de rōne nūc ꝯtinuantis eſt ꝙ ſit finis p̄teriti ⁊ mitiū futuri. nōaūt de rōne nūc initiantis ⁊ terminātis. qm̄ nūc mitianseſt ſolum pͥncipiū futuri. ⁊ nūc terminās eſt ſolū finis p̄te

Ii i.