LiberOctauus

rium eſt prius accepta aliam mutatōem factāeſſe et motum ẜm ꝙ factū eſt poſſibile motu eēaut moueri. Si aūt q̄ ſunt preerāt ſemꝑ motunō exiſtente irrationabile quidem videt̉ et abinſcientibus. Atuero ſed amplius magis ingredientibus hoc neceſſariū eſt accidere. Sieī alijs qͥdē mobilibꝰ exn̄tibꝰ alijs motiuis aliquādo quidem erit aliqd̓ primū mouens Hocaūt quod mouetur. aliquādo quidem nihil ſedquieſcit oportet hoc mutari prius. Erat enimaliquid cauſa qͥetis. quies em̄ pͥuatio motuseſt. Quare ante primam mutationem erit mutatio prior.¶ Hic ph̓s oſtendit ꝓpoſitum ſuum ex ꝑte mouentiset mobilis Nam ſi motus inceperit. aut ergo incepit ꝑhoc ꝙ facta aliqn̄ eſſent cū nō eſſent hoc eſt ꝙ mouenset mobile inceperūt de nouo. aut per hoc ꝙ mouens etmobile fuerunt ꝑpetua. Non poteſt dici primum qꝛ ſcꝫoportuit prius fieri vnūqd̓qꝫ mobiliū ante ſuū motumcū mobile ponatur non eſſe tunc oportuit facturam illimobilis eſſe ẜm proceſſum de potentia ad actum ſꝫ factura illa generatio eſt. ergo generatio fuit ante illū motūqui ꝑ hypoteſim poſitus fuit eſſe primus. Eſt aūt generatio finis motus. igit̉ ante generatōem eſt motus. ergoetiam ante generationem primi mobilis eſt motus. igit̉etiam motus eſt ante primū motuꝫ qd̓ eſt impoſſibile. etper conſequens nō fuit cauſa ꝙ motus non eſſet ſemperin omni preterito tꝑe ꝙ oporteret primuꝫ mobile priusgenerari in eſſe et poſtea moueri. qͥa abſqꝫ dubio ſeq̄ret̉ꝙ quedam mutatio eſſet ante illaꝫ que eſt accepta ꝙ ſitprius omni motu. ẜm quam mutatōnem factū eſt id qd̓mouetur primo motū qd̓ eſt impoſſibile et non intelligibile. Non poteſt dici ſcd̓m ſcꝫ ꝙ mouēs et mobile eratin omī tēpore preterito. ita tamē ꝙ nō exiſtebat motusquia ſic mouens nō moueret mobile ꝓpter aliquam diſpoſitōem in altero aut in vtroqꝫ inuentā qd̓ impediuiine mouēs moueret aut mobile moueret̉. ⁊ hͦ in pͥmo motore et primo mobili ſꝫ hoc inſcientibꝰ ⁊ imperitis videtur irrōabile. eo ꝙ pͥmū mouēs et primū mobile nō pn̄ttalibꝰ impedimentis ſubiacere. Etiam vulgus hoc dicit Et ſubiūgit ph̓s. ꝙ ſi aliquis ꝑ ſubtiles rōes magisingrediat̉ ꝯſiderādo ꝓprietates primi motoris ⁊ primimobilis tūc neceſſariū eſt ꝙ illi magꝭ videat̉ irrōabile hͦqd̓ dictū eſt. Si em̄ dicatur ꝙ in primis ⁊ ꝑpetuis q̄dāfuerūt mobilia ẜm ſubſtantiam exiſtentia et alia fueruntmouentia exiſtentia ẜm ſubſtantiā et tn̄ nō erat motus.eo ꝙ impedimentū erat mouendi in mouente vel mobili vel in vtroqꝫ. ⁊ tunc aliqn̄ primū mouens eſt mouenset aliqn̄ non. et primū mobile aliqn̄ mouetur ⁊ aliquādonō. ſicut dixerūt anaxagoras et empedo. ꝙ aliqn̄ e motꝰet aliqn̄ qͥes. tūc an̄qꝫ mouēs moueat et mobile moueal̉vel vtrūqꝫ diſponat̉ ad alterū ⁊ accedit ad ipſum. oportet mutari per alterationē primū mouēs vel primū mobile. vel vtrūqꝫ. oportuit em̄ ſi aliquādo mouit ⁊ aliqn̄nō ꝙ aliqua fuit cauſa quietis Cū aūt quies ſit pͥuatiomotus oportuit ꝙ ante hāc quietē fuerit motꝰ. ergo āteillum qui poſitus eſt eſſe primꝰ motꝰ eſſet alius motusſꝫ hoc eſt īpoſſibile qꝛ nulla cauſa eſſe p̄t ꝙ prima cāni

ſꝑ moueretniſi moueret aliqͦd ad qͥetē. et tunc oporteret̉illam diſpoſitiōem tolli per motum alteratōnis. ſed alteratio nō poteſt eſſe primus motus. vt patebit inferiꝰ. ergo oportet aliū motū localē eſſe cām huius alteratiōis.et ſic eſt aliquis motus localis prior motu locali primoſꝫ hoc iterū eſt impoſſibile.Alia quidem em̄ mouent ſingulariter aliaaūt nō et ẜm contrarios motus vt ignis quidēcalefacit. frigefacit aūt nō. Scientia aūt videtur contrariorū eſſe vna. Uidetur igitur et ibialiquid eſſe ſimili modo frigidū em̄ calefacit cōuerſum quodāmodo et abſcondēs. ſicut et peccat voluntarius ſciens quādo ecōtrario vtiturſcientia. Si igitur quecūqꝫ ſunt poſſibilia ſuntfacere aut pati. aut mouere aut moueri Hec ātmoueri nō penitus poſſibilia ſunt. ſed ſic ſe habentia et proxima alterutris ſunt. Quare cumproximantur aliud mouet. aliud autem mouetur cum ſint. vt ſit hoc quidem motiuum illudvero mobile.¶ Hic phyloſophus remouet vnam obiectionem predicte ratōni contrariam dicens. ꝙ duplicia ſunt agentiaQuedam ſunt agentia que agunt et mouent ſingulariter hoc eſt ad vnum tm̄. ſicut agentia naturalia. Aliaem̄ agunt et mouent ẜm contrarios motus. vt agentiaper voluntatem ⁊ intellectū. potentie em̄ naturales nonagunt niſi vnum. eo ꝙ natura eſt ad vnum tm̄. ſicut ignis calore ſuo non niſi calefacit et nunqͣꝫ infrigidat quado agit eſſentialem operatōem. Nix aūt infrigidat ⁊ nūqͣꝫ calefacit eēntiali actōne. Sꝫ potētie rōales ⁊ ꝯp̄henſiue generaliter que ſunt potētie anime ratōalis ⁊ ſenſibilis ſicut ſcientia et rō ⁊ hmōi ſunt actiue cōtrariorū. Exempli gratia vnus et idem medicus per ſuam ſcientiammedicinalem poteſt interficere aūt ſanare. Et ideo qͥaprimū agens eſt agens per intellectum et voluntatem.ideo ip̄m poteſt eſſe cauſa motus noui ⁊ quietis precedentis. et ſic non oportuit remoueri cauſam quietis anteqͣꝫ inciperet motus cū eadem eſſet cauſa motus ⁊ quietis. Sed ad iſtam obiectionem dicit ph̓us in textu. ibi.videtur igitur. ꝙ aliquo modo videtur eſſe ſimile de agetibus potētia naturali ⁊ ratōnali que dicuntur appreheſiue. Simile quidem aliquādo eſt ꝙ vtraqꝫ quandoqꝫeſt actia cōtrariorū. qͥa frigidum aliquādo calefacit peraccidēs. quādo accipitur vt cōuerſum ⁊ propellens ⁊ excellens ante ſe calidum circūſtans et ambiens ipſum etcōſtringens in vnū locum in centro rei infrigiditate qd̓dicitur fieri per antipariſtaſim. qūo ventres in hyeme etvere propter circūdans frigus loci et temporis ſunt calidiores qͣꝫuis iſtud ſit per accidens ſicut ſciens per ſe recte cōſiderat tamē voluntarius peccat aliquando. quando non operatur ẜm eandē ſcientiam que eſt in ipſo ſedab ipſa reuertitur ⁊ vtitur ea ad cōtrariū. Diſſimile quidem eſt quia agens naturale nō agit per ſe niſi alterū cōtrariorū. ſed agēs voluntariū poteſt per ſe ⁊ directe agere vtrumqꝫ licet principalius innatum ſit ei agere vnūqͣꝫ agere alterū. Sed de his nihil ad preſens niſi tātū ꝙagētia natural̓r ad vnū ſunt. ⁊ agētia volūtarie et ꝯgni