SeptimusLiber

aut aliquod accn̄s. Tercia eſt ꝯparatio ꝓprie dicta ⁊ ꝑfecta ⁊ eſt qn̄ ꝯparabilia ꝯueniūt in vna natura ſpecifica. vtſortes eſt albior platōnē. Minor pꝫ ꝑ ph̓m in textu. Eteſt pͥma ꝯditio. ꝙ forma in qua fit ꝯparatio vniuoce ꝯueniat ꝯparabilibꝰ. rōne cuius acutu in ſtilo ⁊ in chorda ⁊c̄.nō ſunt ad inuicem ꝯꝑabilia. qꝛ acutū nō ꝯuenit eis vniuoce. Secūda ꝯditio eſt. ꝙ illa forma in qua fit ꝯparatioin ꝯparabilibꝰ recipiat̉ ẜm vnū pͥmū ſuſceptiuū. vt albedoin cane ⁊ equo. ⁊ ideo multum ⁊ paucū in aere ⁊ aqua nōſunt ꝯparabilia. Tercia eſt ꝙ forma in qua fit cōparatioſit eiuſdem ſpēi ſpēaliſſime. rōne cuius non fit ꝯparatio īter albū ⁊ nigrum. penes hoc ꝙ eſt magis vel minus coloratum quamuis bene inter duo alba. Aut aſſignat̉ ſic ẜmaliquos ꝙ ꝯparabilia debeant eſſe eiuſdem ſpēi ſpēaliſſime. ⁊ ideo ẜm illos hic nō eſt ꝯparatio ꝓprie dicta. hō eſtalbior equo qͣꝫuis nō ſit improprijſſima ſiue abuſiua. qꝛꝯparabilia habent diſtinctōem ſpecificaꝫ. nō em̄ ꝓprie ho⁊ equus ad inuicem ꝯparant̉. eo ꝙ ſuꝑficies eſt ꝓximuꝫſuſceptiuū in vtroqꝫ. Et iſtud etiam ꝯfirmat̉ autoritateAlexandri dicētis Cōgrua hoc eſt ꝓpria ꝯparatio nō eſthec fortiſſimus eſt leo lincū. ⁊ tn̄ fortitudo ẜm vnū proximū ſuſceptiuū p̄t ꝯuenire leoni ⁊ linci. ſicut albedo. Quidam tn̄ dicūt ꝙ illa ꝯparabilia ꝯparant̉ ad inuicem ꝯparatione ꝓprie dicta. ꝓpter vnitatem forme ſpecifice ipſiusꝯparationis ⁊ ꝓpter vnitatem ſubiecti ꝓximi qd̓ eſt ſubiectum quo ⁊ nō qd̓ Et qͣꝫuis hō ⁊ equus differāt ſpecieſimpl̓r. tn̄ non in ordine ad ꝯparatōem. accidit em̄ homini ⁊ equo ꝙ ſpē differant inqͣꝫtum cōparant̉. ⁊ ſic albedoeis nō ꝯuenit ẜᵐ ꝙ ſpē diuerſe ſunt. ſed inqͣꝫtum ſunt mixta. Concluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis.Ad obiecta in oppoſitūAd pͥmuꝫ dd̓m eſt. ꝙ geomēter vtit̉ large ſiue improprieequalitate ⁊ breuitate ⁊ fere eqͥuoce. vt inquit do Alber.¶ Ad ſecūdū pꝫ ſol̓o ex maiore. Et eſt notandū. ꝙ tribꝰmodis aliqͥd p̄t eſſe ꝯmune ad alterū. Uno mō ſimpliciter eqͥuoce. ⁊ in illo ꝯmuni non p̄t eſſe ꝯparatio. vt d̓t ph̓sin textu. Alio mō d̓r aliquid ad aliqͣ vniuoce. ⁊ in illo poteſt eſſe ꝓpria ꝯparatio. Tercio mō aliqͥd eſt ꝯmune analogice. ⁊ in illo eſt quodāmodo ꝯparatio qͣꝫuis non ꝓpriainqͣꝫtum em̄ analogata habent ordinē ad vnū ſic accedūtad vniuocatōem. ⁊ ideo cū deus ⁊ creatura habeāt ꝑfectiones ẜm analogiā. nam illa q̄ ſunt ꝑfecta in deo ſunt imperfecta in creaturis. ideo poſſunt ad inuiceꝫ ꝯparari magis deus ⁊ creatura qͣꝫ ſtilus ⁊ chorda inſtrumenti in acuto. Et qͣꝫuis celum ⁊ iſta inferiora nō habeant vnū ſubiectū pͥmū. cum materia ſit alterius nature in celo ⁊ in inferioribꝰ. habēt tn̄ vnū ſubiectū ꝓximū qd̓ eſt ſuꝑficies. qꝛlumen eſt īmediate in ſuꝑficie celi. ſicut etiam eſt in ſuꝑficie aeris. ⁊ poſtea in aere ſicut in ſubiecto remoto. ⁊ ſic dicitur celū eſſe lucidius aere. Ad ꝯfirmatōem dd̓m eſt. ꝙilla ē ꝯꝑatio īpropͥe dcā. Aut dd̓m ē. ꝙ aīal duobꝰ modisaccipitur. Unoº ẜm abſolutā rōnem generis. ⁊ ſic nō fitꝯparatio in eo. Alio modo intelligit̉ eſſe in vna ſuaꝝ ſpēꝝet ſic in eo poteſt eſſe ꝯparatioIncidūt dubia quorūpͥmū ē An oīs motus ſit om̄i motui ꝯꝑabilis. ¶ Et videtur ꝙ ſic. qꝛ quecūqꝫ ꝯueniūt in aliquo vno poſſunt inter ſe ꝯparari reſpectu illius. omnes aūt motus in aliquo

vno ꝯueniūt. cum omnes fiant in tempore. ergo omnesmotus ſunt ad inuicem ꝯparabiles ¶ Secūdo ſic. veloxet tardū ſunt paſſiones motus omni motui cōuenientesſed omnia inferiora quibꝰ. ꝯuenit vna paſſio rōne ſui ſuperioris. poſſunt in illa paſſione ꝯparari. ergo omnes motus in velocitate ⁊ tarditate ſunt comparabiles Confirmatur. qꝛ velocitas ⁊ tarditas in motu ꝓueniūt ex ꝓportione diuerſa mouentiū ⁊ mobiliuꝫ. omnis em̄ ꝓportio eſtalteri ꝯparabilis. ergo ꝓportio vnius mouentis ad ſuuꝫmobile eſt alteri ꝓportioni ꝯparabilis. et per ꝯſequēs omnis motus eſt alteri ꝯparabilis in velocitate ⁊ tarditate.¶ Tercio ſic. ph̓us d̓t quarto phyſicoꝝ de vacuo. ꝙ oīsmotus eſt omī motui ꝯparabilis.¶ Sol̓o ꝙ non. nam ſi omnes motus eſſent ad inuicē cōparabiles. ſequeret̉ per locum a toto in qͣꝫtitate. ꝙ motusrectus ⁊ motus circularis eſſent ad ſe inuicem ꝯparabiles. Conſequens eſt falſum. quoniā tūc in vtroqꝫ equaleſpacium tranſiret̉ in equali tempore. ⁊ ꝑ ꝯſequens oporteret lineā circularem ⁊ rectam eſſe equales. ſed hoc eſt manifeſte falſum. ergo ⁊c̄¶ Ad obiecta in oppoſitū. ad primū dd̓m eſt ad maiorēꝙ quecūqꝫ ꝯueniūt in aliquo vno vniuoce poſſunt ad inuicem ꝯparari. iam manifeſtū eſt ꝙ nō omēs motus vniuoce tꝑe menſurant̉. ſed analogice. Nam motus localisper pͥus menſurat̉ tempore. ⁊ ex ꝯſequenti motus ad formam. ⁊ ideo in tempore nō habēt ꝯparatōnem ꝑfectamqͣꝫqͣꝫ habeant ꝯparatōem imꝑfectam in qͣꝫtum duratōneꝯueniūt. ¶ Ad ſecūdum dd̓m eſt. ꝙ ille paſſiones in ip̄isreperiūtur analogice. ⁊ ideo in ipſis nō inuenit̉ ꝓprie comparatio ¶ Ad ꝯfirmatōeꝫ dd̓m eſt. ꝙ ille due ꝓportiōespoſſunt dupl̓r conſiderari. Uno modo ẜm ſe ⁊ abſtractiue. non ꝯſiderando mobilia ⁊ mouentia in quibꝰ habenteſſe phyſicū. ⁊ illoº ſunt ꝯparabiles Alio modo ꝯſiderantur ꝯcretiue ẜm eſſe phyſicū quod habent in illis mobilibus ⁊ mouentibꝰ. ⁊ ſic nō habent ꝯparatōem nec vniuocationem. ¶ Ad terciuꝫ dicendū eſt. ꝙ ph̓us loquit̉ ibide cōparatione improprie dictaSetudum dubium eſt.An motus ſurſum ⁊ deorſum poſſint ad inuicem cōparari. ¶ Et videtur ꝙ non. qꝛ motus rectus ⁊ motꝰ circularis non poſſunt ad inuicem ꝯparari. ergo.¶ Sol̓o ꝙ ſic. qm̄ ꝯditiones comparationis ꝯueniūt eis¶ Ad obiectū in oppoſitū dd̓m eſt ꝙ nō eſt ſimile. qꝛ motus ſurſum ⁊ deorſum fiunt ꝑ ſpaciū vnius ſpeciei. ſic em̄nō eſt de motu circulari ⁊ recto.Tertium dubium eſtAn multum ⁊ duplum dicātur vniuoce in aere ⁊ aqua.hoc eſt an ſint eiuſdem rōnis an nō. ¶ Sol̓o do. Alberti. ꝙ duobꝰ modis definiri poſſunt. Uno modo logice ẜm ꝙ abſtrahūt ab hoc ⁊ ab illo ⁊ a quolibet multo etduplo. ⁊ hoc modo erūt eiuſdem rōnis definitōes iſtorūAlio modo poſſunt definiri phyſice ẜm eſſe qd̓ habent inhis que ſunt multa ⁊ dupla. ⁊ hoc modo nō ſunt in aereet in aqua eiuſdem rōnis. Et tn̄ ponūtur eadem in definitionibꝰ iſtorum multi ſcꝫ ⁊ dupli. qꝛ nō habent̉ ꝓpria nomina definitiua multum ⁊ duplum ẜm ꝙ variātur in ſingulis naturis. ⁊ ſic d̓r multum eſt quod habet tantum ⁊amplius. ⁊ duplum eſt quod eſt ſicut duo ad vnum. ⁊ tn̄