LiberSeptimus
in qualitate in qua fit comparatio qn̄ natura cōmunis ēvnā ẜm rationem logicam. et eſt alia ꝓportio ipſius adſubiectum vnū. ⁊ alia ad aliud. ⁊ qn̄ ille ꝓportiones parum diſtant tūc facile decipitur aliquis. vt credat illudeſſe vniuocū qd̓ eſt eqͥuocū. Alie ſunt plus diſtātes ⁊in his non eſt adeo facilis deceptio vt credant̉ equiuocaeſſe vniuoca. Cū igitur tot modis fiat equiuocatio impediens ꝯꝑatōnem. ſolerter q̄rēdū eſt de forma in qͣ debeat fieri ꝯꝑatio inter comparabilia. An ſcꝫ ſit vna ſimpliciter puta ſpē ſpecialiſſima aūt tm̄ vna genere aūt analogia. et ẜm hoc aūt fit ꝯparatio aut nō fitQuādo ergo altera eſt ſpecies ſi idem ī alioaut ſi aliud in alio. Et quis terminus aut quodiſcernimus quod idem eſt album ⁊ dulce autaliud. quia in albo videtur altera. aut quia oīnō non idem.¶ Hic ph̓s inquirit an ſpecies ſit alia ex hoc. ꝙ eadē natura eſt in alio et in alio recepta ſicut poſuerūt platoniciReſpondet ph̓s ꝙ nō. ſed ex hoc ꝙ alia natura eſt ī alioſuſceptiuo. Et inquirit deinceps quis ſit terminꝰ hoc ēq̄ ſit definitio declarans ſpeciem. Et reſpondet ph̓us ꝙilla eſt propria definitio rei qua poſſumꝰ diſcernere Analiquid ſit hoc aūt illud puta albū ⁊ dulce. Eſt autē album aliud a dulci. qꝛ aut differūt in ſubiecto aut vt dictum eſt non ſolum ex hoc ꝙ differant ſubiecto. ſed etiaꝫex hoc ꝙ nomināt aliam et aliā naturamDe alteratione aūt qūo ē equaliter velox altera alteri. Si itaqꝫ eſt ſanari alterari. Eſt autēhūc quidem velociter alium tarde ſanatū eſſeet ſimul quoſdam. Quare erit alteratio equaliter velox. In equali em̄ tēpore alteratū eſt equale em̄ hoc non dicit̉ ſed qꝛ in qͣꝫtitate equalitaseſt. ita hic ſimilitudo. ſed ſi ſit idem qd̓ mutatūeſt in equali tꝑe eque velox¶ Iſta eſt ſecūda pars in qua ph̓s applicat illas ꝯditiones in ſpēali ad ꝯparatōem motuum. ⁊ oſtendit ph̓s ꝙvna alteratio ꝯparat̉ alteri. mouēs vnā queſtione dicesꝙ inqͥrēdū ē de alteratōe qūo alteratio vna eqͣlis vel magis aut minus ſit velox alteri. ſi em̄ ſanari eſt alterari tūcꝯtingit de eadem infirmitate vnū citius ſanari ⁊ alterūtardiꝰ. Etiam ꝯtingit qn̄qꝫ aliquos ſimul ſanari ẜmtempus. ita ꝙ ita cito ſanatur vnꝰ ſicut ⁊ alius. et tūc ille alterationes ſunt eque veloces. cum ſint alterationeseiuſdem ſpēi Sꝫ diceret aliquis eqͣlitas reperit̉ in qͣꝫtitate. ſil̓itudo aūt in qualitate. cū ergo alteratōnes ſuntad qualitates. videt̉ ꝙ nō poſſint dici alteratōes eqͣlesſed potius ſimiles. qꝛ tempus eſt extrinſecū rei cuius eſttempus. igitur oportet ꝯparatōem alterationū fieri penes aliqͦd extrinſecū qd̓ nō eſt qͣꝫtitas. Ad hoc reſpondet ph̓s illo nō obſtante alteratōnes dicunt̉ eque veloces que ſunt ẜm eandem qualitatē ⁊ in equali tꝑe. ⁊ intelligitur ꝑ eandē qualitatem qͣlitas eiuſdem ſpēi ⁊ eqͣlium graduum. Unde licet qualitas nō eſt qͣꝫta per ſe etextenſiue. tamen eſt qͣꝫta intenſiue. ⁊ ſic dicuntur alteratōes eq̄ veloces ex intētōe eqͣli qualitatꝭ ⁊ eqͣlitate tꝑisUtrū ergo in quo paſſio. aut paſſionē oportet ꝯparare. Hoc quidē igit̉ ꝙ ſanitas eadē ſitoꝑtet accipere aut neqꝫ maius aut neqꝫ minꝰ
ſed ſimiliter exiſtat. Si aūt altera paſſio ſit. puta alteratur qd̓ fit albū et quod ſanatur. his nihil idem neqꝫ equale neqꝫ ſimile. aut iam hecſpecies faciunt alterationis ⁊ non eſt vna ſicutneqꝫ loci mutatio. Quare cōſiderandū qͦt ſuntſpecies alteratōnis ⁊ quot loci mutatōnis Siquidē igitur que mouentur ſpē differūt quoruꝫſunt motus ẜm ſeipſa et nō ẜm accn̄s ⁊ motusſpē differūt. Si vero genere gn̄e. ſi āt numeronūero Si igit̉ vtrū oportet ad paſſionem reſpicere ſi ideꝫ ſit aut ſimiles aut eqͣliter velocesalteratiōes. aut ī id qd̓ alteratur vt ſi huius qͥdem hmōi albatuꝫ ſit huiꝰ aūt tm̄. aut in vtraqꝫ. Et eadem quidem. aut alia paſſione ẜm ꝙeadem. Equalis autem aut inequalis ẜm ꝙ illa inequalis.Hic ph̓s mouet circa p̄dictā ſolutōem vnā q̄ſtionē Anin cōparatōe alterationū ſit reſpiciendū ad paſſionē tm̄ẜm quā eſt alteratio. aut ad ſubiectuꝫ tm̄. aūt ad tēpustm̄. cū in p̄habito exemplo qd̓ eſt de duobus qui eqͣcitoſanant̉ eſt accipere ꝙ ſanitas eſt eadeꝫ cū vnū ſubiectuꝫneqꝫ maius hoc eſt ẜm ꝑtē maiorē neqꝫ ẜm ꝑtē minorē ēſꝫ ſil̓r Aut etiā dicamꝰ ꝙ ſanitas eſt ſil̓is ſanitati qꝛ vnanō eſt ẜm maius neqꝫ ẜm minus tēpus qͣꝫ alia Si āt ſitaltera paſſio in duabꝰ alterationibꝰ qn̄ aliqua alteranturita ꝙ vnū ſubiectū albet̉ et alterū ſanetur his nihil eſt cōeneqꝫ ſil̓e neqꝫ equale ẜm ꝙ ꝯparari poſſunt Et reſpōdetph̓s. ꝙ ſi fiet ꝯꝑatio duaꝝ alterationū penes qͣꝫtitatemſubiecti vt ſcꝫ tantū alteret̉ de vno qͣꝫtum de altero. tuncerit ꝯparatio et equalitas motuū alteratōnis ꝑ accidēsqꝛ equalitas nō eſt alteratōnis ꝑ ſe ſꝫ ꝑ ſuū ſubiectū Sꝫſi attendat̉ ꝯꝑatio eqͣlitatis in ip̄a paſſione ẜm quā alterant̉ ea q̄ ꝯꝑant̉. tūc erit ꝯꝑatio imꝑfecta ⁊ impropria īꝑfecta qͥdē. qꝛ nō eſt penes oīa q̄ ſunt in motu. impropͥaaūt. qꝛ eqͣlitas nō d̓r de qualitate ſed potius ſil̓itudo Ediligenter hic ꝯſiderandū eſt. qꝛ ſi fiat alteratio ẜm paſſiones duas ſpē differentes ꝙ ibi ſint due alterationesẜm ſpēm ⁊ nō vna ſicut dictū eſt. ꝙ nō oīs loci mutatiocū oī loci mutatōne eſt eadē ſpecie. igit̉ etiā alterationeset loci mutatōnes ſunt ẜm ſpēm differentes. Nō em̄ hiccōſiderat̉ tm̄ de motibus ſicut in qͥnto phyſicoꝝ. ſed conſideratur drn̄tia motuum in ip̄is ſubiectis q̄ mouent̉ qn̄illa ſubiecta ſunt per ſe ſubiecta motus et nō per accn̄s.Et iō qn̄ ſubiecta motus ꝑ ſe ſpē differūt: tūc etiā ipſimotus dn̄t ſpē. vt patuit de volatione et ambulationeEt ſi ſubiecta differāt genere tūc etiam ip̄i motus differunt genere. Et ſi ſubiecta differant nūero tunc et motus differunt numero. Hec aliquis debet mirari in illoqd̓ dicitur ꝙ ſubiecta motus differunt genere qͣꝫuis oēqd̓ mouetur ſit in genere ſubſtantie. qꝛ non accipitur hicgenus ꝓ genere generaliſſimo. ſed ꝓ genere ſubalternoſicut dici ſolet ꝙ mobilium corruptibiliū et īmobiliū incorruptibiliū non eſt idem genus. cum termini ſint in eodem genere predicamentali Et ſic patet ex predictis ꝙſi queratur An in ꝯꝑatione et equalitate alterationumoportet reſpicere ad ſolā paſſionem ſi eadē ſit paſſio autſimilis aut equaliter veloces altarationes ipſarū ẜm tēpus. aut oportet reſpicere ſolū id in qd̓ alteratur qd̓ eſt