Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicoꝝAreſtotelis

Sic et circa motum eque velox qd̓ in equali tempore mouetur equale tm̄ longitudinis inhac Si autem aliud quidem alteratum eſt aliud vero ductum. Equalis ergo hec alteratioEt ſimiliter velox loci mutatio. ſed inconueniens cauſa aut quia motus habet ſpecies Quare ſi que in equali tempore ducta equali longitudine eque velocia erit equalis rectus circūlaris. Utrum ergo cauſa: quia loci mutatio genus aut quia linea genus. Tempus quidemem̄ ſemper idem atomus ſpecie aut ſimul. Illa autem ſpecie differūt et loci mutatio ſpecieshabet. ſi quidem illud ſuper qd̓ mouet̉ Iſtud eſt ſecūdū capitulum in quo ph̓s applicat illascōditiones ad ꝯꝑationē motuū. Et diuidit̉ iſtud capitulum in duas ꝑtes In quarū prima facit illud in cōmuni. in ſecūda in ſpeciali. ibi. De alteratōe aūt. Quantuꝫigitur ad prima ꝑtem dicit ph̓s eadem requirūturad ꝯparatōem. etiam requirunt̉ ad ꝯꝑatōem motuumet ideo non bene ꝯꝑantur alteratio loci mutatio peneseque velox. Nam eq̄uelox eſt qd̓ equali tꝑe mouet̉ ẜmequale. ita ſi duo mobilia moueant̉ localiter pertrāſeant equalia ſpacia debent moueri eque velociter Etſi duo alterent̉ et acquirāt qualitates ſimiliū graduū dicuntur alteratōnes eque veloces ergo bene dictū eſt.ſi vnū mobile moueat̉ localiter aliud alteret̉ non eſteque velox motus non ſint eiuſdem ſpeciei ex quo motus in cōmuni diuidit̉ in alteratōnem loci mutationē.Si aūt dicat̉ ẜm hoc illa ſint eque velocia ẜm equalem longitudinem ſunt ducta motu locali. et hoc ſufficitad ꝯparationē motuū ad inuiceꝫ. tūc ſequetur inconueniens. ſcꝫ oīs motus localis ſit ꝯꝑabilis in velocitate motui locali. ſed hoc eſt incōueniens ſuperius ſit reputatum incōueniens. motus circularis rectus ſintad inuicem ꝯꝑabiles. Et cauſa huius incōuenientis eſtqͥa loci mutatio genus eſt habet ſpecies diuerſarū naturarum in quibus eſt velocitas vniꝰ rōnis. Auteſt linea eſt menſura ſpacij ſuꝑ qd̓ eſt motus eſt genus et diuidit̉ in rectā et circularem. ideo motus vniꝰnature non pōt eſſe ſuꝑ hec duo ſpacia. ꝓpter qd̓ vlteriꝰvelocitas erit eiuſdē rōis em̄ dici pōt ſit eouocatio tꝑis. qͥa tēpus oīm tēporaliū tꝑe menſurātureſt in atomo. id eſt in indiuiſibili ſpē. qꝛ ſubiecta variantur. eo in temporalibus rebꝰ ſit ſicut in ſubiecto. ſꝫ ſicut in nūeratis. vt dictū eſt in qͣrto huius. ſipus habeat ſpēs ille ſunt ẜm ꝑtes integrales eius queſunt preteritū futurum Aut dd̓m erit abſqꝫ dubio ambo ſpē differūt et motus ſpacium et loci mutationes ſunt ſpecie diuerſe in quibꝰ velocitas non oīno eſtvnius rōnis. ꝓpter hoc illud ſpaciū in quo eſt loci mutatio habet ſpecies que ſunt rectū et circulare. et ideo loci mutatio eadem in ſpecie alia ꝯꝑabilis erit ei. qꝛ velocitas earū eſt vnius rationisAliquando aūt in quo vt ſi pedes ambulatio. Si ale volatio aut ſed figuris loci mutatio alia. Quare que in equali tempore mouētur ẜm eandem magnitudinē eque velocia ſed

idem indifferens ſpē et motu indifferēs ſpecie. Hic ph̓s excludit qͦddā qd̓ videt̉ requiri ad cōparationem motuum localiuꝫ Nam alicui poſſet apparere.motus locales diuerſificarent̉ ſpecie ẜm inſtrumentaque fit motus. Exēpli gratia. vt ſi queratur an volatioque fit per alas ambulatio que fit per pedes ſint conparabiles ẜm ꝓportionem velocitatis Ad hoc reſpondet ph̓s motus locales facti penes drām inſtrumentorum ſunt eiuſdem ſpeciei. Tamē penes figuram differunt. Nam aliter ẜm figuram acceptiones ſpacij tranſit volans ſpaciū aliter ambulās. ideo ſi ſint ẜm eādēlongitudinē pn̄t dici eque velocia et plus et minꝰ velocia qꝛ figura dat niſi accn̄talē dr̄am motui. et ē veꝝẜm motꝰ ꝯparatur ad id ſicut in quo natura ſpēi autgeneris eſt motus qꝛ per illud ſpecificatur et noīatur localis aūt alteratōnis aut augmenti. Sed ſi cōſidereturmotus vt eſt actus mouentis mobilis tūc non ſolumaccn̄talem drn̄am habēt a mouēte et mobili ſed differūtſpecie mouentis et mobilis ambulatio volatio natatio. Et ſignū huius eſt ſicut in quinto huius dictū eſt. alia eſt continuitas ambulationis et alia volatiōis. qͥaambulatio nihil tēporis interponit qͣꝫuis interponat aliquid rei. ſed volatio nec rei nec tꝑis aliqͥd interponit. etquo ad hoc velocitas erit equiuoca in ambulatōe et volatione. Sic igitur in oībꝰ ꝯꝑabilibus rebus eſſet ideꝫ.et ẜm ſpēm indifferens qͣꝫtuꝫ ad naturam in qua ē motus hoc eſt cuius fluxus eſt ip̄e motus. ſicut eſt linea recta aut circularis. quia etiam ip̄m moueri ſiue ipſe motus debet eſſe indifferens. Et ſic patet motus locales facti penes differentiam inſtrumentoruꝫ ſunt eiuſdēſpēi ſi ſpaciū fuerit eiuſdē ſpeciei. ſed ſi ambulatio fiat perlineam circularem. volatio per lineam rectam ſunt diuerſarum ſpecierumQuare hoc conſiderandum eſt que differētia motus. Et ſignat ratio hec genꝰ vnūaliqͥd eſt. ſed iuxta hoc latēt multa. ſuntqꝫ equiuocationū alie quidē multū diſtantes alie vero habentes quandā ſimilitudinē. Alie veroxime. aut genere aūt ſimilitudine. vnde vident̉ equiuocatōnes ſint. Hic ph̓s oſtendit quando fit cōparatio motus admotum conſideranda eſt que ſit eius differentia. Et exratione iam dicta elicit areſto. genus eſt aliqͥd vnūſimpliciter. in eo latent multa hoc eſt ꝓpter ſimilitudine propinquitatem ad vnitatē generis multoꝝ eqͥuocatōes latent. Sūt em̄ q̄dam equiuocatōnes multūdiſtantes. ſicut ſunt equiuocatōnes eoꝝ que a caſu fortuna ſunt equiuoca. vt qn̄ canis dicitur equiuoce de cane latrabili. ſydere celeſti. belua marina. ita eqͥuocata illa nullā habeāt a ſeinuicē ꝓportionē Alie vero ſunt eqͥuocatōnes ẜm attributione vnius ẜcatōis ad aliā ſicutẜcatiōes ānalogoꝝ habēt quandā ſimilitudinē proportionem eo referunt̉ ad vnum. Et illorum adhucquedam ſunt proxima paruꝫ diſtantia. ſiue diſtēt ẜmgenus in quo ſunt ſiue diſtent ẜm ſimilitudinem comparatiōis ad vnū. Dicunt̉ enim parū in genere diſtareque diſtant parum in natura illa a qua eſt impoſitumnomen cum tamen ſit diuerſa natura illa in ſe. Sed dicuntur parum diſtare in ſimilitudine comparatōnis ſiuie