PhyſicoꝝAreſtotelis

Si igitur ẜm predicta concedat̉. ꝙ equaliter velox eſtcum illo qd̓ in equali tꝑe mouet̉ per equale aliqͥd. oportet ꝙ habeat velocis definitionē ꝙ equalia ſunt per quetranſeunt equaliter velocia ſed nulla paſſio eqͣlis eſt lōgitudini. neqꝫ maior neqꝫ minor. igitur mota per paſſionem ⁊ longitudinē nō mouent̉ per equalia nec ꝑ maioranec ꝑ minora. gͦ nec eqͣlit̓ nec velociꝰ nec tardius mouentur et per ꝯſequēs alteratio nō poteſt cōparari loci mutationi. et ſic nō om̄is motus omīmotui eſt cōparabilisẜm ꝓportionē velocitatis. Si aūt equaliter velocia ſuntque in equali tempore per equalia tranſeūt oportet ꝙ inequaliter velocibus duplex ſit eqͣlitas vna ſcꝫ tꝑis. etalia eius per qd̓ ſiue in quo eſt motus ſicut in naturaqfluit in motu. iam manifeſtū eſt. ꝙ nulla equalitas eſt inter circulū et lineam rectamIn circulo aūt et recto qūo cōtingit Inconueniens quidē em̄ eſt niſi ſit in circulo ſimiliteraliquid moueri et hoc in recto Sꝫ mox neceſſeeſt aut velocius aut tardius ſicut ſi hoc deorſum. hoc aūt ſurſum. Amplius nihil differretin rōne ſi aliquis dicat neceſſariū eſſe velociꝰmox aūt tardius moueri Erit aūt maior et minor circularis recto. quare et equalis. Si em̄in a tēpore ip̄m b. trāſit aliud aūt ip̄m c. maiuserit b ipſo c. ſic em̄ velocius eſſe dictū eſt Ergoſi et in minori equale velocius eſt. Quare eritaliqua pars ip̄ius a. in quo ipſius b. circuli trāſibit et in toto a ip̄m c. Atuero ſi ſunt cōparabilia accidit mō dictū equale eſſe rectū circulo. ſꝫnō cōꝑabilia ſunt neqꝫ ergo motus.¶ Hic ph̓us ꝓſequitur de motu circulari et recto dubitationem. et arguit ad ꝑtem affirmatiuam ꝙ motus circularis ⁊ rectus poſſunt ad inuicē cōparari. ⁊ hoc ſic aliquid poteſt moueri aliquādo in circulo ⁊ illud idē pōtmoueri in linea recta. ⁊ ſi illud fieri poteſt tūc neceſſariuꝫvidetur eſſe. ꝙ motus eius in circulo ſit velocior aut tardior aut equaliter velox motui eiuſdeꝫ aut ſimilis ſibi inrecto. ſicut ſi diceretur ꝙ aliquid aliquando aſcendit ꝑlineam rectam ⁊ aliquādo deſcendit de iſto em̄ ſtatim videtur ſequi ꝙ aut eque velocius aut minus velociꝰ aſcēdit ſicut deſcendit Sed iſtud vt videt̉ nihil differt ẜmrōem velocis. vt ſi aliquis dicat ꝙ dato ꝙ aliquid mouetur in circulo ⁊ in recto mox ipſum moueri velocius veltardiꝰ in vno motū qͣꝫ in alio. ſicut ſi diceret ip̄m ſic ꝯparari ī motu aſcēſionis ⁊ deſcēſionis ẜm hͦ em̄ motꝰ circūlaris erit maior ⁊ minor recto. ⁊ cū excedentia et exceſſaducant̉ ad equale tūc erit circulus ꝯꝑatus recto ẜm eqͣlitatē maius em̄ reſecare ⁊ minori apponere vt reducāturad equalitatem. Et iſtud ph̓us oſtēdit in terminis nōẜcatiuis dicat̉ a. b. ſignet circulū et c. ſignificet lineam rectam et dicamus ꝙ duo tranſeūt ꝑ iſtas magnitudinesquecūqꝫ ſint illa in vno tempore qd̓ eſt a. cū circulus ſitſpacij maioris qͣꝫ linea recta. ſi inter eadē duo puncta vnūmoueatur ꝑ arcū ſemicirculi et alterū ꝑ dyamētrū. videt̉ꝙ illud quod vadit ꝑ arcū tranſit maius ſpaciū in eodeꝫtempore in quo aliud tranſit per rectam diamētrū. ſꝫ velocius eſt illud qd̓ in equali tꝑe trāſit per maius ſpaciū.

ergo velocior eſt motus in ſemicirculo qͣꝫ in diametro etꝯſequēs circularis ⁊ rectus ſunt hoc modo ꝯꝑabilesPreterea dictū eſt in ſexto huius ꝙ illud eſt velociusqd̓ in minori tēpore ꝑtranſit equale. addamus igit̉ velocitatē illi qd̓ mouetur ſuper circulū tūc ip̄m mouebiturvelocius qͣꝫ prius. et dicamus ꝙ illud qd̓ mouetur ſuꝑrectam lineam que eſt c. moueatur vt prius. tunc id qd̓mouet̉ ſuꝑ circulū in ꝑte tēporis a circulū et in toto tempore aliud qd̓ mouetur ſuper lineaꝫ rectā tranſit lineamrectā. ergo velocius eſt id qd̓ mouet̉ ſuper circuluꝫ qͣꝫ idqd̓ mouetur ſuꝑ lineam rectā ꝑ definitōnem velocioris.igitur vident̉ eē adinuicem ꝯparabiles Sed ſi iſtud cōcedatur tūc ſequit̉ incōueniēs ſupra dictū ſcꝫ ꝙ rectumſit equale circulo hoc eſt motus rectus ſit equalis circūlari. et per conſequens illa que ſunt diuerſarū ſpecierumet naturarum ſunt equalia et excedētia ⁊ exceſſa. ſed hoceſt magnū inconueniēs vt ſupra oſtenſum eſtEt quecūqꝫ non equiuoca om̄ia cōparabilia ſunt. puta quare cōparabile vt vtrū acutiusſtilus aut vinū aut vox vltima. Quia em̄ equiuoca nō cōparant̉. Sꝫ vltima ei que iuxta vltimam cōparabilis eſt. qm̄ idem accidit acutuꝫin vtriſqꝫ ergo nō idem velox et hic et ibi Multo autem adhuc minus in alteratiōe et loci mutatione.¶ Iſta eſt ſecūda pars capl̓i in qua ph̓s ſoluit dubitationē motā ꝑ hoc ꝙ oſtēdit ꝙ tres ꝯditōnes ad cōꝑationem requirūtur. Prima eſt. ꝙ illud in quo fit ꝯꝑatio ſitvniuocū vt ſi q̄rat̉ quare non fit ꝯꝑatio inter iſta ſtilusvinū et vox vltima in neumatibꝰ in acutiori. pōt reſponderi ꝙ ideo qꝛ acutius dicit̉ equiuoce de illis. in equiuocis em̄ nulla fit ꝯꝑatio. Nam acutius in ſtilo eſt qd̓ pungit et penetrat in tactu. acutius aūt in vino eſt qd̓ penetrat in lingua. et acutius in neumate. vltimo ī acumine ēqd̓ fortius alijs penetrat in auditū. et ideo qꝛ equiuocantur nō fit inter ea ꝯꝑatio. cū om̄ia q̄ ꝯꝑantur nō poſſuntꝯꝑariniſi per vna naturā que eſt in vtriſqꝫ in equiuocisaut nō eſt vna natura ſed tm̄ eſt in his ꝯueniētia in noīe.Ultima eium nota in cacumine comparabilis eſt vociaut neumati minus acuto. eo ꝙ acutum vnius rationiseſt in vtriſqꝫ.Aut primū quidē hoc non verū eſt. ꝙ ſi nonſint equiuoca cōparabilia. Multū em̄ idē ſignificat in aqua et in aere et nō ſunt cōparabiliaSi aūt nō duplū quidē idem Duo em̄ ad vnūet non cōparabilia ſunt Aut et in his eadem rōEt nāqꝫ multū equiuocū eſt Sed quorūdā etrationes equiuo eē ſunt. vt ſi dicat aliqͥs ꝙ multum eſt tm̄. et adhuc et ſi aliqͥd tantūdē et equale equiuocū eſſet Et vnū aūt ſi cōtingit ſtatimequiuocū. ſi aūt et hoc et duo.¶ Hic ph̓us arguit contra illud qd̓ dictum eſt dicens:ꝙ nō ſit verū ꝙ illa ſolū ſint ꝯꝑabilia q̄ nō equoca ſtꝭ qꝛẜm hoc om̄ia vniuoca eēnt ꝯꝑabilia ſꝫ hoc eſt falſuꝫ. ꝗͥamultum videtur eſſe vnius ratōnis in quocunqꝫ ſumatur ſcilicet in aere et in aqua. cū multum ſit quod eſt tm̄.