Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiperSeptimus

eſt perfectio albi et nigredo nigri Solutio ſic. eoom̄is ꝑfectio indiuiſibilis ē. et in indiuiſibili tꝑe datur. ſꝫſic eſt de virtute morali. igit̉ Ad obiectū in oppoſituꝫdicendū eſt ẜm dn̄m Albertū qͣꝫuis nati ſumus ſuſcipere virtutes. perfectio tn̄ eſt ab aſſuefactione. igitur ſicutforma ſubſtantialis ſe habet ad materiaꝫ ita virtus moralis ad practicaꝫ ꝑtem aīe. et ideo ſicut indiuiſibilis eſtſubſtantialis forma in indiuiſibili tempore datur. itaetiam eſt de virtute morali. nec impedit ſit ad eſſe.eo vnū eſt eſſe rei qd̓ eſt a forma ſubſtātiali ante taleeſſe rei nihil eſt. alterū aūt eſt ad ꝑfectōnem potentie practice ad actū. hoc eſt poſt eſſe rei ſicut ipſa potentia.nihilominus ꝑfectio ipſius eſt indiuiſibilis. ideo etiaꝫ intercipitur contrario. et ideo nemo ẜm ꝑtem eſt ī vicio. et ẜm ꝑtem in virtute. neqꝫ in motu neqꝫ extra motūexiſtens. ſicut eſt ẜm aliquid in albo et ẜm aliquid in nigro ille mouet̉ ex albo in nigrū. qꝛ albū eſt indiuiſibilis et ſimplex forma ſicut virtus moralis ꝓpter qd̓eſt motus ad ipſam. ergo nec alteratio ſed potius finis ēalterationis cuiuſdā. ſicut generatio finis eſt alteratiōisEt ſi circa virtutem moralem ſit alteratio tūc etiaꝫcirca maliciam ꝟtuti morali oppoſitā eſt alteratio. qꝛmalicia eſt poſitio alicuius qualitatis aut habitꝰtrarij. ſed potius eſt corruptio et remotio virtutis ſicutet omne malū eſt poſitio alicuius ſed priuatio illiꝰ habitus cui malum illud opponitur.Quintum dubium eſt.An virtus moralis ſit īpaſſibilitas ſicut dixerūt platonici Solutio. qꝛ habens virtutem moralem adhūc ſentit paſſionem ſicut māſuetus ſentit iram. qꝛ niſiſentiret ira potius diceretur mollis qͣꝫ manſuetus. virtus em̄ eſt moderatrix paſſionū. ita eſt īpaſſibilitasmodo quo ꝯuenit hoc eſt qn̄ oportet vbi et qūo et qualiter et ſic de alijs circūſtantijs. ergo etiam virtus moralis ꝓpter paſſiones circa quas eſt ē ꝯiuncta alteratōni.Triſticia em̄ delectatio ſunt paſſiones illate a ſenſibilibus ſunt circa ſenſibilem ꝑtem aīe que eſt ꝯcupiſcibilis aut iraſcibilis ẜm plato eam definiens dixit. voluptas ſiue delectatio eſt generatio in ſenſibilē aīam Eteſt notandū ẜm dn̄m Alber. duplex eſt delectatio quedam em̄ eſt ſenſibilis illa eſt corporalis ſenſibilis paſio. Alia eſt ſimpliciter delectatio ſolius mentis illa eſt neceſſario paſſione. qꝛ talis habet cōtrariumqꝛ ipſa eſt vere paſſio. ſed potius ſicut dicit ph̓s decimo ethicorū eſt operatio proprij cōnaturalis habitusnon impedita.(extum dubium eli.An ph̓s bn̄ dicat in textu In reſidentia quietari aīaſciens fit et prudens. Et videt̉. qm̄ quies ſiuequietari reſidentia ſunt idem. qꝛ qd̓ quieſcit reſidet etper ꝯſequens in textu eſt ſuꝑfluitas Secūdo ſi ſcientia fiat in nobis per quietatōem tunc ſurgit opinio platonis dicentis ſcīe ſint nobis ꝯcreate. Solutio ſic.vt patet autoritate ph̓i. Et ad obiecta in oppoſitū eſtdicendū ad primū. ille ꝑticule referuntur ad diuerſa.quia quies refertur ad turbationem corporalis motus.et ſic̄ in ſenibꝰ eſt quies. reſidētia vero refertur ad paſſiones ꝑtis ſenſitiue dicuntur reſidere qn̄ ſtꝭ in ſuisprijs oꝑationibꝰ ſꝫ ſequūtur iudiciū rōis. Nec oīno ve

rum eſt. idem ſint reſidere et quieſcere. quia quieſceredicit oēm abſentiam motus. ſed reſidētia dicit quietem eſt in aliquo prius moto ſicut aqua dicitur habere reſidentiam qn̄ ſeꝑatur purū ab impuro. ſic etiam in homine dicunt̉ reſidere paſſiōes qn̄ ſubdunt̉ dominio ſiue imperio rōis. qꝛ virtutes morales paſſiones ꝑfecte ſubdunt̉ dominio rōnis. ideo exercitiū ꝟtutū moraliū multum valet ad ſcīe acqͥſitionem. qm̄ tales ꝟtutes refrenantur paſſionū motus quibꝰ impeditur acquiſitio ſcīe.Et ex iſtis ptꝫ qn̄ d̓t Areſto. aīa ſedēdo fit prudens intelligit̉ de ſeſſione corꝑali. ſꝫ de ſeſſione que ē ẜm remotionem motuū corporaliū in corꝑalibus humoribꝰet paſſionū ꝑtis ſenſitiue Ad ſecūdū dd̓m eſt duobus modis poteſt intelligi ſcīam nobis aduenire qͥetationem. Uno modo ſic. nullus motus fiat in acquirēte ſcīam illo modo intelligitur textus. Alio modopoteſt intelligi ſcīa adueniat per quietatiōem qꝛ ſcꝫ inintellectu eſt aliqͥs motus ſꝫ in ſenſu illo modo intelligitur textus qꝛ illa alteratio que eſt in phantaſmatibus eſt in ſubiecto ſcientie qd̓ eſt intellectusDubitabit aūt vtiqꝫ aliquis vtrū oīs motꝰom̄i cōparabilis ſit aut. Si igitur oīs comparabilis eſt. et equaliter velox eſt. qd̓ in equali tꝑe equale mouetur erit circularis aliquis eqͣlis recto. et maior eſſet et minor. Amplius alteratio et loci mutatio quedā equalis equalitꝑe aliud quidē alteret̉. aliud vero ducatur Eritergo paſſio equalis longitudini. ſed impoſſibile eſt Si ergo in eqͣli tꝑe ẜm equale moueat̉tūc equaliter velox eqͣlis eſt aut ē paſſio oīslongitudini quare erit alteratio loci mutationi eqͣlis neqꝫ minor Quare oīs ꝯꝑabilis. Iſte eſt tractatus ſecūdus vltimus huius ſeptimiin quo ph̓s determinat de ꝯꝑatōe motuū. Et diuidit̉ ītria capl̓a. In quorū primo ponit quedam requiſita adꝯꝑatōem. In ſecūdo applicat illa ꝯꝑatiōem motuū. ibiſic et circa motum. In tertio ponit aliquas regulas circaꝯꝑatōem velocitatū et tarditatū in motibus. ibi qm̄ ātmouens. Et diuidit̉ primū capl̓m in duas ꝑtes. In qͣꝝpͥma mouet vnā dubitationē. In ſecūda ꝑte ſoluit ponendo ea generaliter requirūt̉ ad ꝯꝑatōem. ibi Etcunqꝫ equiuoca. Quātū igit̉ ad primā ꝑtē ph̓s mouet dubitatōem iſtā ſcꝫ. An oīs oīs motus ſit oīmoturꝯꝑabilis aut eque velox et magis et minus velox.Et primo ad ꝑtē negatiuā. ſi oīs motus motuieſſet ꝯꝑabilis tunc motus circularis motui recto eritꝑabilis ẜm ꝓportiōem velocitatis ita poſſet vere dici aliquis motus circularis ẜm velocitatem eſt equalismotui recto aut minor ipſo aut maior ẜm ꝓportionē velocitatis. et ſic̄ ſequeret̉ alteratio et loci mutatio eēntadinuicem ꝯꝑabiles ſic paſſibilis qͣlitas erit equalisqͣꝫtitati. qꝛ loci mutatio fit ẜm qͣꝫtitate ſpacij. alteratioẜm paſſibilem qualitatē ſꝫ incōueniēs eſt illa ad inuiceꝫꝯꝑari. etiā motus circularis eſt motui recto ꝯꝑabilis qꝛ alias linea recta circularis ad inuicē ꝯꝑari poſſent. qꝛ oīa ꝯꝑant̉ ẜm magis minꝰ et equalemēſurātſe inuicē ꝑtes ſunt ſibi inuicē ſupponibilia. oꝫip̄a eſſe vnius nature omnino. qͥa vnūqd̓qꝫ menſuraturminimo ſui generis ẜm exceſſuꝫ et defectū equalitatē.