Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicoꝝNreitotels

virtus viciū ꝯtrariant̉ inter ſe ꝯtrarietate phyſicaqm̄ illa eſt inter qualitates actiuas et paſſiuas expellentes ſe ab eodem ſubiecto actione ꝓpria. ſic aūt non eſt deꝟtute vicio Ad tertiū dd̓m eſt. eſt ſil̓e de qualitatibꝰ prime ſpei et de qualitatibꝰ tertie ſpēi primo qm̄qualitates tertie ſpēi ꝯtrariant̉ ꝯͣrietate phyſica qd̓ꝯuenit illis de prima ſpcie. Scd̓o qͥa qualitates tertieſpēi ſemꝑ determinate ſequunt̉ alteratōnes determinatas. vt albedo ſe ſequitur determinatā alteratōem fac̄tam in qualitatibus primis qd̓ ꝯuenit illis de primaſpē qualitatis. Ad quartū dd̓m eſt. durū et molleduobꝰ accipiuntur modis. vnoᵐ ab aliena humiditate.aut ſiccitate. ſic ſunt naturales potentie aut impotentie. et fit in eis mutatio ſine mutatōne ſubſtantialiūAlio modo a propria illo modo variant̉ ſine variatione ſubſtantie tunc eſt generatio ad ea et alteratioAut dd̓m eſt fere in idem redit. durū molle cōſiderantur duobꝰ modis. vno modo ꝓut ſunt naturalespon̄e inqͣꝫtuꝫ ſcꝫ ſequūt̉ hn̄idū et ſiccū naturalia pͥncipiarei in qͥbꝰ ꝯſiſtūt. et hoc in ipſis eſt ſe alteratio.Alio modo ꝯſiderant̉ ẜm ſunt qualitates actiue paſſiue. ꝓut ſunt in aliquo ſubiecto per humidum et ſiccūque ſunt naturalia ipſi rei. ſed per accidēs per aliqͦdextrinſecū in ip̄a re cauſant̉. et hoc modo in ipſis eſt alteratio. Unde manifeſtū eſt. hūidū ſiccū aliqn̄ conueniūt et reperiunt̉ naturaliter in aliqua re ſicut terra. Aliquādo vero per accidēs et ẜm hoc durū et molle diuerſimode in diuerſis ſubiectis reperiuntur. Et ad ꝯfitmatōem dd̓m eſt. non poteſt fieri mutatio de naturalipotentia ad impotentiam. Nam ſi aliqd̓ ſubiectū habeat naturalem potētiam ad aliqͥd operandū poteſt habere naturalē impotentiaꝫ ad illud. ſed ſi habeat impotētiam ad illud operandū illa erit preter naturam nec poteſt eſſe in aliquo ſubiecto. quia forma naturaliter dominatur ſupra materiam et deinde materia habꝫ dominiūſupra formamIncidūt dubia quorūprimū eſt Propter quid in quarta ſpecie qualitatisſit alteratio tn̄ in ea fiat trāſmutatio de figura in figuram Solutio duplices inueniunt̉ figure .ſ. naturales et artificiales. Naturales em̄ ſunt que conſequūturformam rei genite ſed artificiales ſiue accidentales ſuntforme accidetaliter aduenientes ſicut ſunt figure artificiales. per hoc dd̓m eſt. forme naturales cōſequunt̉ generatiōes ſicut naturales potentie. et ergo poſſunttales niſi ſubſtantiali tranſmutatione ſubiecti. Namſicut differūt naturalia corpora formis ſuis ſubſtātialibus ita differūt figuris. tanta poteſt eſſe diſtantia in figura naturali ipſius ſpeciei illud qd̓ generatur ſaluetur in ſpē illa. In artificialibꝰ aūt figura eſt tanqͣꝫ ſpēstaliū ſicut patet de domo et circulo. et ergo ſignificaturvelut ſubſtantie ſubſtātiuis noībꝰ. et ideo poteſt recipi noua figura niſi materia ipſa tranſmutet̉ a forma ſubqua prius fuit A forma quidē ſubſtantiali in figuris naturalibꝰ aut ad modū ſubſtantie in figuris artificialibusIn vera aūt alteratōne ipſum ſubiectū ẜm ſubſtantialiaſua penitus manet idem et variatur quare poteſt predicari proprio noīe de qualitate ẜm quam fit alteratio.ſi illa in ꝯcreto accipiatur. vt dicēdo hoc calidū aut frigidum eſt es. ſed ſic ꝓprie p̄t dici in figurꝭ. qꝛ d̓r pro

prie circulus eſt es ſed circulus eſt eneus. Nec ꝓpridicit̉ domꝰ eſt lignū ſꝫ domus ſit lignea. qꝛ figuranon eſt in materia niſi ſit mutata a ſtatu ſuo in quo fuit 2illa mutatio materie a ſtatu in quo prius fuit facit hic denoīatiuā p̄dicatōem vbi aūt variata manet eadē ibip̄t ſub proprio noīe predicari. Sciendū etiam calidūet frigidū ſua ꝯgregatione et diſgregatione ſunt rariet denſi ad quam ꝯdēſatōem et rarefactōnem ſequit̉ aliaet alia figura accidētalis. qͥa ad non eſt alteratio tanqͣꝫad terminū intrinſecū et proprium. ſed figura conſequit̉extrinſece ad hmōi alterationemSetudum dupium eſt.An ſanatio et egrotatio ſint veri motus alterationis terminati ad ſanitatē et egritudinē Et videtur ſic Naꝫſanatio et egrotatio denoīnātur a termino ad quem. igit̉ad iſtas qualitates eſt per ſe alteratio Solutio.vt patet per ph̓m in textu. Et ad obiectū in oppoſitumdd̓m ē. ſanatio et egrotatio dicūt ſolū motū alterationis ſe ẜm refertur ad propriū et intrinſecū termi alteratio ſe eſt ad illas qualitates ẜm ſe etgratia alteriꝰ termināt alterationē ſicut ad calidū ē ſealteratio. qͥa calidū per ſe et gratia alterius terminatcalefactionē. ſed ſanatio egrotatō nomināt alterationēin ordine ad ſuum terminū cōcomitantē et per accidensqͥa ad illas qualitates eſt alteratio accidens que nonẜm ſe ſed gratia alterius terminant alteratōem. Et ſicſine incōuenienti p̄t motus denoīari a termino intrinſeco et a ꝯcomitante ſiue extrinſeco.Tertium dubium eſt.An ſanitas ſit virtus Et videt̉. virtute laudamur ſcd̓o ethicoꝝ ſꝫ ſanitate laudamur. igit̉ eſtvirtus Solutio ph̓i dicētis virtus et malicia ad aliquid ſunt ẜm dici qͣꝫuis ẜm eſſe. cuꝫ hoc ſit realiter aqualitate diſtinctū. vt ptꝫ in predicamētis Et ad obiectū in oppoſitū dd̓m eſt. virtus duobꝰ modis capit̉.vnoº ꝓprie ẜm eſt habitus originaliter dependens exvolūtate ſic ꝟtutes morales dutaxat dicunt̉ ꝟtutesill̓ laudamur aut vituperamur. qꝛ diſponūt ad bn̄ oꝑandūoꝑa moralia Alioº accipit̉ ꝟtꝰ cōiter ꝓut illud d̓rꝟtꝰ qd̓ diſponit ad bn̄ aūt male oꝑādū penes oꝑa moralia aut naturalia. ſic ſanitas ē ꝟtus. qͥa diſponit hoīemad bn̄ operādū egritudo ē malicia. qꝛ diſponit ad male oꝑandū quātū ad oꝑa naturala. Et iſtud ꝟbū ph̓i intextu qn̄ dicit ſanitas ē debita ꝯmēſuratio calidorū ethumidoꝝ intelligit̉ p̄dicatōne formali. qꝛ ſanitas eſtde p̄dicamēto qualitatis et ꝯmenſuratio de predicamēto ad aliquid ſꝫ intelligitur p̄dicatōne cauſali. vt ſenſusſit ſanitas cauſatu rex debita proportiōe calidoruꝫ ethumſidorum. et ſic̄ in predicatōne cauſali aliquid quodeſt vniꝰ predicamnēti bene poteſt p̄dicari de alio qd̓ eſtalterius predicamenti.Quartum dubium eſt.iAn virtus moralis ſit quedam perfectio Et videtur. quia virtus eſt perfectio ꝯn̄s acquiritur in indiuiſibili tēporis. Antecedēs ꝓbat̉. qꝛ virtusnon eſt ad eſſe. ſed ad bene eſſe. ſed illud qd̓ eſt adnon eſt ꝑfectio ſimpliciter ſed tm̄ ẜm quid. ſicut albedo

ſicut albecGg iiij