LiberSeptimus
tates ſecunde ſpeciei eſt per ſe alteratio. Confirmatur ſicde naturali potentia poteſt fieri mutatio ad naturalemimpotentiam. qꝛ naturalis potentia cauſatur ex victoriaforme ſuper materiam. ⁊ naturalis impotentia ex victoria materie ſupra formam in compoſito autem ſucceſſiuemateria quandoqꝫ dominat̉ ſupra formā ⁊ econtra. ergoibi eſt mutatio de naturali potentia ad naturalem impotentiam ¶ In oppoſitum eſt doctrina ph̓i in textu ¶ Etpro intellectu queſtionis mote ponūtur duo diſcurſus.Quorū maior pͥmi eſt iſta¶ Alteratio vera exiſtens motus ſpecies eſt inter ꝯtrarias qualitates Minor Uere cōtrarie ſunt qualitates de tercia ſpecie ac maxime ꝯtrariantur que ſunt qualitates prime.Cōcluſio Igitur motus alteratiōis eſt ſolūꝑfecte in tercia ſpecie qualitatis.¶ Maior patꝫ Nam omnis motus eſt de ꝯtrario in cōtrariū. vt patuit quinto huius. Alteratio autem eſt motꝰẜm qualitatem. ergo erit inter qualitates ꝯtrarias. lꝫ em̄ſit de medio in extremum aut econtra. hoc tamen nō fitniſi quia medium habet rationem extremi. Et dicitur vera alteratio. quoniā inuenitur alteratio quedaꝫ impropriedicta. que non eſt de ꝯtrario in ꝯtrarium. ſed potius de pͥuatione in habitū. vt eſt alteratio ſenſus a ſuis ſenſibilibꝰet alteratio ignorantie in ſcientiā Et d̓r ſpēs. quo ad qualitatem impoſitionis nominis. vt latius patuit in quintohuius. ⁊ in poſt predicamentis. ¶ Qinor patꝫ. quoniaꝫqualitates tercie ſpēi habent veram operatōem ꝯtrariā.agūt em̄ ⁊ patiūtur ad inuicem. ⁊ mutuo ſe expellunt expulſione ꝓpria ⁊ immediata. Inuenitur aut illa ꝯtrarietas pͥma in qualitatibꝰ tangibilibꝰ. ⁊ inter illas primo inqualitatibꝰ pͥmis. que ſunt quatuor. ſcꝫ calidum. frigidūhumidū ⁊ ſiccum. vt patebit in ſecūdo perigeneſeos. ex qͦbus eſt actio ⁊ paſſio in omnibꝰ qualitatibꝰ ſecūdis. ⁊ omnes alteratōes naturales reducūtur ad alterationes factas ẜm iſtas qualitates. In alijs aūt ꝯtrarijs qualitatibus eſt ꝯtrarietas cauſata ab iſtis. Etiam in alijs ſenſibilibꝰ vt in guſtu ſapor cauſat̉ a qualitatibꝰ pͥmis. ſil̓iterodor. ⁊ color. ¶ Sed diceres. ſonus nō generat̉ a qualitatibꝰ pͥmis. ſed a percutiente ⁊ ſonāte. vt d̓r ſecūdo de aīa.quare etiam qͥdam ph̓orum dixerunt ꝙ alteratio que eſtinter grauem ſonū ⁊ acutū in auditu eſt equiuoca ad alterationem que eſt in alijs obiectis alioꝝ ſenſuū. ſed tales alteratōes non habent aliquā alteratōis rōnem. Ad hocdd̓m eſt. qͣꝫuis qͣꝫtum ad pͥmū ſonās generatio ſonoꝝ fiata violētāte. tn̄ nō qͣꝫtū ad illud qd̓ ē mediū deferens ſonūNā ẜm diuerſitate medij ſonus diuerſificat̉. mediuꝫ em̄ſoni eſt humidū mobile ⁊ hoc eſt diuerſificatū penes ſpūale ⁊ corporale. ⁊ penes calidū ⁊ frigidū aliter ⁊ aliter ſonathumidū em̄ aeris melius ſonum defert ⁊ facit ſonos magis reſonare qͣꝫ medium alteratum ꝑ humiduꝫ anē Gnō ſolū he qualitates pͥme faciūt ex parte medij diuerſitatē ſonoꝝ ſed etiam ꝓuenit diuerſitas ſonoꝝ ex parte corporū ſonantiū. ¶ Concl̓o pꝫ. nā alteratio ē mutatio perſe de vna qualitate in aliā qualitatē ꝯtrariā ſubiecto manente eodem. iſta em̄ mutatio non eſt ꝑ ſe in alijs ſpēbꝰ atercia. gͦ eſt in tercia ſpē qualitatis Diuerſimode tn̄ eſt inipſis. qm̄ pͥmo reperit̉ inter obiecta ſenſus tactus q̄ dicuntur qualitates pͥme. qꝛ obiectuꝫ guſtus vt ſapor dulcedoet amaritudo ⁊c̄ p̄ſupponūt alteratōem in qͣlitatibꝰ pͥmis
¶ Qaior alterius diſcurſus.¶ Alteratio eſt quādo ſubiecto ſubſtantialiter/eodem manente fit mutatio in fnīo qualitatibus Minor Nō variant̉ naturales potētie aut impotentie niſi fiat variatio ſubſtantie.Concl̓o. Igit̉ ad eas nō eſt alteratio qͣꝫuisex ꝯſequēti generatio aut corruptio¶ Maior eſt ph̓i pͥmo de generatōe. ibi ponit drn̄am inter alterationem ⁊ generatōnem. qm generatio eſt mutatiohuius totius in hoc totum nullo ſenſibili manenteeodem. Alteratio vero eſt qn̄ ſubiecto manēte eodem ſolum fit mutatio in ſenſilibili qͣlitate ¶ Minor pꝫ. qꝛ naturales potētie aut impotentie fluūt ab eſſentialibꝰ principijs rei. gͦ nō p̄t eſſe variatio in ipſis niſi variatis eſſentialibꝰ ſubiecti pͥncipijs. ⁊ qꝛ nō variant̉ eſſentialia ſubiecti niſi ꝑ generatōem ⁊ corruptōem. ergo ad eas nō p̄t eſſe alteratio. ⁊ per ꝯſequens ſequit̉ ꝯcluſio. ꝙ naturales potentie variant̉ ꝑ generatōem ⁊ corruptōeꝫ ⁊ nō ꝑ alteratiōeꝫDicit̉ aūt in ꝯcluſione ex ꝯſeq̄nti fit generatio aut corruptio. qꝛ terminus generatōnis eſt duplex ſcꝫ ꝓprius ſiueꝓpinquus ſiue pͥmarius ⁊ ꝯcomitans ſiue ſecūdarius. pͥmarius terminus eſt ſub̓a ſiue eſſe generatōnis ⁊ nō eſſecorruptōis. ſed ꝯcomitans ſiue ſecūdarius eſt qͥ infallibiliter ꝯcomitatur ⁊ ſequit̉ eſſentialia pͥncipia rei. ſcilꝫ ſpēiet indiuidui. ⁊ ideo ad eas ex ꝯſequēti ⁊ ꝑ accn̄s eſt generatio. Et ꝓpter iſtam naturalem ſequelā potentie naturalis ⁊ impotentie ad pͥncipia ſub̓e dixit Alexander peripateticus ꝙ naturales potentie aut impotentie eſſent ſub̓ales forme. ⁊ nō ꝓpria accn̄tia. qd̓ intelligendū eſt ſub bonō intellectu ſic ꝙ nō ſunt accn̄tia cōtingenter variabiliaẜm ſe. ſed ſunt accn̄tia ꝯcomitantia inſeparabiliter ſub̓amin ſecūdo mō ꝑſeitatis. ⁊ ita poſſunt dici forme ſub̓ales accipiendo ſub̓ale vt nō diſtinguit̉ ꝯtra ꝯſub̓ale.Nd obiecta in oppoli.Ad pͥmū dd̓m eſt. ꝙ alteratio duobꝰ accipit̉ modis. vnomō ꝓ quacūqꝫ acqͥſitōe qͣlitatis de nouo. ⁊ ſic etiā in pͥmaſpē qualitatis eſt alteratio. cū in ea de nouo qͣlitates acqͥrant̉. Alioº accipit̉ alteratio ꝓprie. ⁊ ſic due ꝯditōes reqͥrūtur ad alteratiōeꝫ. Prima eſt. ꝙ talis forma terminet intrinſece alteratiōeꝫ. hoc eſt ꝙ talis forma īmediate acqͥrat̉ꝑ alteratōem. ⁊ nō ſeqͣtur alteratōnem. Scd̓a ē. ꝙ formaſit talis ꝙ ẜm eā res dicat̉ altera. ⁊ ideo reqͥrit̉ ꝙ ſit formaque orit̉ ex natura ſubiecti. ſed neutrū illoꝝ ꝯuenit formisde pͥma ſpē qualitatis. Nec etiam de quarta. qꝛ tales forme nō īmediate acquirūtur ꝑ alteratōnem. ſed ſequūturalteratōem factā in tercia ſpē qͣlitatis. Exemplū pꝫ de ſanitate. ſcīa. ⁊ virtute. qm̄ ſanitas ſeqͥtur ad alteratōeꝫ qͣtuor qͣlitatū ſiue humoꝝ in corꝑe aīalis. ſcīa em̄ ꝯſeqͥtur alteratōem fantaſmatū. ⁊ ꝟtus ꝯſeqͥtur alteratōem paſſionū. ⁊ ſic pꝫ. ꝙ eis deficit pͥma ꝯditio. Secunda etiā deficitqͣlitatibꝰ pͥme ſpēi. ⁊ etiā qͣrte. nā ẜm illas q̄litates res nōd̓r ꝓprie alterari. qꝛ nō oriūtur ex pͥncipijs ſubiecti. ſed adueniūt ab extrinſeco. ſicut ptꝫ de ſcīa ⁊ figura accn̄tali. ⁊ ꝑh̓ vadūt multa argumēta ⁊ ꝯfirmatōes vt pꝫ vnicuiqꝫ īſpicienti. nec ſanitas nec egritudo magis ⁊ minꝰ ſuſcipiūtꝑ ſe ſꝫ ꝑ accn̄s ad alteratōeꝫ qͣlitatū pͥmaꝝ. Ad ſcd̓m d̓rꝙ qͣꝫuis inter ꝟtutē ⁊ viciū ſit mutua ſucceſſio. illa tn̄ ſucceſſio nō eſt per ſe virtutis ⁊ vicij. ſed eſt aliquando in aliquibꝰ tranſmutatōibꝰ quibꝰ acqͥritur virtꝰ moralis. etiā