LiberSeptimus

nia a ſenſibilibꝰ. ⁊ ſolum horū alteratio eſt q̄cūqꝫ ẜm ſe dicūtur pati ab his ex his conſiderauimus Aliorū em̄ maxime vtiqꝫ quis exiſtimabit in figuris et tranſlationibꝰ ⁊ habitudinibus. ⁊ horum remotionibꝰ ⁊ acceptionibꝰ Uidetur em̄ eſſe ꝙ alterationis. Non eſt autemneqꝫ in his que fiunt hec cū quedā alteranturDenſata aūt aut rarefacta. aut cum fiat calidaaut frigida materia¶ Iſtud eſt quartum capituluꝫ. in quo ph̓us oſtendit ꝙſolum eſt alteratio ad terciā ſpēm qualitatis. que eſt paſſio aut paſſibilis qualitas inferens paſſionem in ſenſu velillata in ſenſu. quoniā ipſa alteratio ꝓprie eſt ẜm prima ſenſibilia. eo ꝙ veriſſime illa ⁊ per ſe ꝯtraria ſunt que ſunt calidum ⁊ frigidum. humidū ⁊ ſiccum. In alijs autem contrarijs eſt ꝯtrarietas cauſata ab iſtis. ⁊ ideo etiā in ſecundis ſenſibilibꝰ eſt alteratio. ſicut in duro ⁊ molli. aſpero etleni ⁊ in alijs que ſunt obiecta tactus Similiter eſt in guſtatiuis. qꝛ ſapores ſequūtur qualitates cōplexionanteset ideo cauſantur a primis qualitatibꝰ. ⁊ ideo inuenitur ieis ꝯtrarietas. Odor aūt iuxta ſapores eſt. ꝓpter qd̓ etiaꝫin illis inuenitur vera ꝯtrarietas. Eſt aūt ſimiliter in omnibꝰ coloribꝰ qui ſunt obiecta viſus. ſed in obiectis auditus ſecus eſt. quia illa non generātur a qualitatibꝰ pͥmis.ſed potius a percutiente ⁊ ſonante. Propter quod etiamquidam ph̓orum dixerūt ꝙ alteratio que eſt inter acutumet grauem ſonū in auditu equiuoca eſt ad alterationeꝫ q̄eſt in obiectis alioruꝫ ſenſuū. Et deinceps ph̓us probatꝓpoſitum dicens. ꝙ ſi in alijs qualitatibꝰ preter qͣꝫ in qualitatibꝰ ſenſibilibꝰ tercie ſpei ſit alteratio. hoc maxime eritin qualitatibꝰ pͥme ſpēi vel quarte. ſed in iſtis non eſt alteratio. igitur ſolum in tercia ſpecie qualitatis eſt alteratio.Minor patebit infra.¶ Alteratio aūt nō eſt ex qͦ quidē em̄ eſt formaſtatue non dicimus formam. neqꝫ ex quo figura piramidis eſt aut lecti. ſed denominatiue.ſunt hͦ qͥdē eneū. illud ꝟo terreū. aliud āt ligneūquod aūt alteratur es dicimus: Es quidē em̄humidū eſſe dicimus. aut forte aut calidum. ⁊non ſolum ſic. ſed humidum et caliduꝫ es equiuoce dicentes paſſio in materiam: Quoniamigitur ex quo quideꝫ forma et figura et quod factum eſt nō equiuoce dicūtur cum figuris queex illo ſunt. que autē alterantur cum paſſionibus eque dicūtur. Manifeſtum ꝙ in ſolis ſenſibilibꝰ alteratio eſt¶ Hic ph̓us probat duabꝰ rationibꝰ. ꝙ in quarta ſpeciequalitatis. que eſt forma aut circa hoc aliquid ꝯſtans figura non eſt motus. Quarum prima eſt. ſubiectum poteſt vere predicari de forma ad quam eſt alteratio. ſed illud ex quo eſt figura. nec in naturali corpore nec in artificiali predicari poteſt de figura. ergo ad figuram nō eſt alteratio. Maior patꝫ. quoniam bene dicitur hoc calidumeſt es. ⁊ econtra hoc es eſt calidum. Qinor patet. qꝛ nondicitur proprie loquēdo ꝙ ſtatua ydoli eſt es. aut ꝙ piramis eſt lapis aut circulus ferruꝫ aut figura hominis car

nes ⁊ oſſa. ſed potiꝰ a materia denominātes ea enea autlapidea. aut lignea. aut carnea. aut oſſea. aut terrea. aut ferrea. Illud aūt quod alteratur predicatur de forma ſuppoſita que ꝯcretiue ſignatur ſicut proprie habet ſignificari. eo ꝙ accidens alterans potius eſt eſſe qd̓ habet in ſubiecto qͣꝫ ſit eſſentia abſoluta. vt dicendo hoc caliduꝫ eſt esSimiliter autem de humido ⁊ forti ⁊ duro. ⁊ alijs qualitatibꝰ ſenſibilibꝰ. ẜm quas eſt alteratio. In omnibꝰ em̄his equiuoce hec natura ſecundum nominis cōmunitatem dicitur ⁊ predicatur materia. hoc eſt ſubiectū de paſſione. ⁊ econtra. Et huius nulla alia cauſa eſt. niſi quia cūfigura ſit terminus naturalis corporuꝫ phyſicoꝝ ⁊ ſit ſpeꝰcies artificialium non erit alia ⁊ alia figura cum materieet ſubiecti tranſmutatōe ſed h̓ in naturalibꝰ corporibꝰ manifeſtum eſt. quia in materia tranſit ⁊ non manet in ſpecievna. quia non poteſt eſſe ꝙ figura hominis ⁊ aſini ſint circa ſubiectum. quod in ſubſtātialibꝰ ideꝫ eſt. quia ſicut differūt naturalia corpora formis ſuis ſubſtantialibꝰ. ita differūt figuris ⁊ tanta poteſt eſſe diſtantia a figura ſpēi debita ꝙ id quod generatur non ſaluatur. ſicut patet in hominibus maximo capite generatis. ⁊ ſic de alijs monſtris.vt patuit ſecūdo huius. In artificialibꝰ aūt non eſt adeomanifeſtum. tamen etiam in eis eſt. qꝛ ipſa figura in artificialibꝰ eſt ſpēs. ſicut patꝫ de domo. circulo. ⁊ de omnibꝰalijs. ⁊ cum ſupponatur vt ſpecies ⁊ de ſpecie non predicatur ſubiectum ſuū quod eſt materia. cū ſpēs querat materie tranſmutationem in ſubſtantialibꝰ. ideo in artificialibus etiam nō predicatur materia ꝓprie. ſed in his que alterantur in illis omnino nihil mutatur de ſubſtantialibusſubiecti. ⁊ ideo idem in natura manens quod ante fuit p̄dicatur de forma que alterauit ipſum. ſicut dicitur ꝙ hoces ē calidū. aūt hūidū aūt durū. aūt molle. ⁊ ecōuerſo. figura autem nō eſt in ipſo niſi ſit mutatum a ſtatu a quo ante fuit. et ideo non generaliter dici poteſt. ꝙ hoc figuratūeſt es. ſed hoc potius eſt ereum aut ligneum. aut carneuꝫaut oſſeum vt per talem denominationem ſignetur ꝙ materia antequā eſſet ſuſceptibilis talis figure mutata eſt aformis in quibꝰ prius fuit ſi figura eſt ꝯſequens formaꝫſubſtantialem. ſicut fit in phyſicis aut accidentalibꝰ. ſi figura eſt artificialis ſicut in artificiatis. Quoniam qͥdemex quo fit ⁊ facta eſt figura nō equiuoce dicitur ẜm nominis ꝯmunitatem de figura ⁊ econuerſo. ſed illa que alterantur ẜm nominis ꝯmunitatem predicantur de ſeinuicem. ⁊ non ẜm denominationeꝫ. quia non dicitur hoc calidum eſt ereum ſed es. Manifeſtum eſt igitur. ꝙ in figuris nō eſt alteratio. ſed in ſolis qualitatibꝰ ſenſibilibꝰ¶ Amplius et aliter dicere incōueniēs eſt Dicere em̄ hominē alteratum eſſe. aut domū accipientem finem ridiculum eſt: ſi ꝑfectionem domus tectionem aut lateratiōem domus alterationem eſſe. Domo aūt laterata aut coopertalaterari domū manifeſtū autē eſt. qꝛ qd̓ eſt alterationis non eſt in his que fiunt.¶ Hic philoſophus ponit ſecūdam rationem ad idemincōueniens eſt aliquid dicere alterari cum ſuſcipit ſuamperfectionem. ſed res naturales aut artificiales accipiuntperfectionem ſuam per figuras. igitur ad figuras non eſtalteratio Maior patet. quia ridiculuꝫ eſt dicere hominēeſſe alteratum. aut domū eſſe alteratam. quando latera-