Phyſicorum.Areſtotelis

ratōem ad motū qui fit in aliquo per ſe pͥmo qͣꝫuis nō fitper accidens ſi caperet̉ per accidēs ꝓut opponitur ei qd̓eſt per ſe accepto in cōmuni ꝓut extendit ſe tam ad motum ꝑ ſe primo qͣꝫ ad ꝑ ſe ſcd̓o. ⁊ hoc modo riſibile ꝯueniens homini per ſe primo d̓r ꝯuenire aīali per accidēsqꝛ per alterū. Et ſil̓iter ſorti accipiendoaccidens in cōiꝓ om̄i illo qd̓ opponitur ei qd̓ eſt per ſe pͥmo. licet nō diceretur ꝑ accidens accipiēdo accidēs ꝓut opponit̉ ip̄i ꝑſe in cōmuni accepto ⁊ hoc modo etiam motus conueniens mobili per ſe primo dicit̉ ꝯuenire ꝑti eius per accn̄sEt ſic̄ aīalia bn̄ mouentur a ſeipſis ſꝫ nō ꝑ ſe pͥmo. ſedper ſe ſecūdo qm̄ aīal habet ī ſe duas ꝑtes ſcꝫ ꝑtem ꝑ ſemouentem ⁊ ꝑtē per ſe motā ⁊ ſic totū aīal mouet nō qͥdem rōne totius ſed rōne ꝑtis mouētis que eſt aīa. ⁊ totum mouetur nō ꝑ ſe primo ſed ratōne ꝑtis ſcꝫ mobilisſcꝫ rōne corꝑis. Et ſil̓r dicitur de celo ꝙ mouet ſeipſumgratia ꝑtis. qꝛ vbi eſt intelligentia q̄ eſt pars mouens ⁊corpus celi pars mota. qm̄ capit̉ celū pro aggregato exillis duobus Ad ſecūdū dd̓m eſt. ꝙ aqua calefacta reducit ſeipſam a caliditate ad frigiditatem quam habetin habitu et etiam remotio corporis calidi eſt cauſa ꝑ accidens illius motus ſicut abſentia naute eſt cauſa periclitatōis nauis Nec oportet dicere ꝙ reducatur a corꝑecircūdāte ad frigiditatem qͣꝫuis tamen illud corpus circundans qn̄qꝫ coadiuuet per accidens Et graue manetſurſum ꝑ hoc ꝙ detinetur ſurſum cōtra naturam ꝓpriā.ſi gͦ detinens remoueat̉. tūc remouet̉ ꝓhibēs deſcenſuꝫlapidis deorſuꝫ Ad tertiū dd̓m ē. ꝙ aliqͥdpenetrāsbene tranſmutat̉ per ſe primo. quia eſt aliquod totū cuiformaliter conuenit motus ⁊ hoc eſt moueri per ſe primō ſed nō mouet̉ a ſeipſo per ſe primo hoc eſt ꝙ eſt cauſa effectiua motus. ſꝫ tm̄ ip̄m totū mouet ⁊ mouetur ratione alteriꝰ ⁊ alteriꝰ ꝑtis Ad qͣtū dd̓m eſt. ꝙ demōſtratio ph̓i eſt cōditionalis ⁊ igitur poteſt eſſe vera vtraqꝫ ꝑte exn̄te falſa ſicut patet in iſta. ſi aſinus volaret aſinus haberet pennas. ⁊ ſic in ꝓpoſito dicit ph̓s ſi aliqͣ ꝑsmouentis ſeip̄m quieſcat tunc totum nō mouet̉ a ſe primo ⁊ ſic vult ph̓s hic ꝙ motus totius dependet a motu ꝑtiū. quia ad quietem ꝑtium ſequit̉ quies totius ī vera conditionali Et ad illud qd̓ arguit̉ ꝯtra ſecūdū. Adprimū dd̓m eſt. ꝙ oē mouens phyſicū mouetur. nec tamen ſequitur ꝙ in mouentibꝰ et motis phiſicꝭ ꝓcedatin infinitum. quia datur vnū primū mouens mobile qd̓licet nō moueatur a ſe per ſe pͥmo tn̄ mouetur a ſe ꝑ alterum et illud eſt celum ſed primū mouens ſimpliciter nōmouet̉ nec̄ a ſe nec ab alionec ꝑ ſe nec per accn̄s ⁊ illud ēphyſice ꝯſiderationis in ordine ad motum. Ad ſecūdum dd̓m eſt ꝙ generationes ⁊ corruptōnes nō ſunt infinite niſi per ſucceſſionam plurium indiuiduorū ⁊ ideoin eis eſt bene infinitas ẜm potentiam ſucceſſionis ⁊ nōẜm actum. Etiam vt dictum eſt ꝙ in mouentibꝰ ⁊ motis eſſentialiter ſubordinatis non ſit proceſſus ī infinitūvtiqꝫ tamen in non ſubordinatis. Et dicitur notanteeſſentialiter qm̄ in accidētaliter ſubordinatis bene cōtingit procedere in infinitum iam generans et genituꝫ ſuntſubordinata accn̄taliter. Unde illa dicunt̉ eſſentialiterſubordinata q̄ ſic ſe habent ꝙ ſcd̓m dependet a primo infieri in facto eſſe et in conſeruari ſicut inferiora dependēta ſuꝑioribus. Accidētaliter em̄ ſubordinata ſunt que ſicſe habent ꝙ ſecūdum dependet a primo ſed non in factoeſſe ⁊ in cōſeruari. ⁊ hoc modo genitum dependet a generante ſicut filius a patre ſed non in cōſeruari.

Primuꝫ autē mouens non ſicut quod cuiꝰcauſa. ſed vnde eſt principium motus et ſimulcum eo quod mouetur. Similiter autem dicoquia nihil ipſorum medium eſt Hoc em̄ cōe inomni qd̓ mouet̉ et mouente eſt¶ Iſtud eſt tertium capitulum in quo ph̓s oſtendit. ꝙomne mouens eſt ſimul cum moto. Et diuiditur iſtudcapitulum in duas partes. In quarum prima ponit intentum ſuum. In ſecūda probat intentum ſuum in omniſpecie motꝰ. ibi. qm̄ aūt tres. ⁊ ẜm hoc. ſecūda ꝑs diuiditur in tres ꝑticulas ẜm tres ſpecies motus. Quātumigitur ad primam partem ph̓us dicit ꝙ omne mouenseffectiuum proximuꝫ eſt ſimul cum moto hoc eſt motoret id quod mouetur ſunt īmediata ita ꝙ inter ea nec plenum ſit nec vacuum ẜm oēm motū in genere. Manifeſtum em̄ eſt per ſe ꝙ inter generans proximum et generatum nō eſt aliquod medium. quia virtus formatiua q̄eſt proximum generans eſt in ſemine. ideo non oportetmultum ſolicitum eſſe. qūo venit probandum. ꝙ generans et generatum ſint ſimul ſed in illis in quibꝰ eſt occultū ad ꝓbandū qūo mouens ⁊ motū ſunt ſimul.Qm̄ autē tres ſunt motus qui ẜm locuꝫ etqui ẜm qualitatem et qui ẜm qͣꝫtitatem neceſſeeſt et ea que mouentur tria eſſe. qui quidem igitur ẜm locū loci mutatio. qui vero ẜm qualitatem alteratio Qui vero ẜm quātitatem augmētum vel decrementum.¶ Iſta eſt ſecūda pars capituli in qua ph̓us probat inductiue mouens eſſe ſimul cum moto quia tres ſunt ſpecies motus. vt patuit quinto huius ſcꝫ motus ẜm locuꝫqui vocatur loci mutatio. et ẜm qualitateꝫ qui vocaturalteratio. et ẜm qͣꝫtitatem qui vocatur augmētatio et diminutio. ſed in omnibus iſtis mouēs eſt ſimul cū moto.igitur mouens eſt ſimul cum moto.Primū quidem igitur de loci mutatōne dicamus. Hic em̄ primus motus eſt. Om̄e igitur quod fertur. aut ip̄m a ſeip̄o mouet̉ aut abaltero. Si quidē igitur a ſeip̄o. manifeſtū ꝙ inip̄o mouēte exiſtēte ſimul mouens ⁊ qd̓ mouet̉erit. et nullū illius mediū. Quod āt ab alio mouet̉ quadrifarie mouet̉. Qui em̄ ab altero motus quatuor ſunt pulſio tractio vectio vertigoEt nāqꝫ om̄es alios in hoc reduci accidit Pulſiones quidem alia impulſio. alia expulſio impultlo quidē eſt cū mouēs ei qd̓ mouet̉ nō deficit. Expulſio cū expellens deficit. Uectio aūtin tribus erit actibꝰ. oportet em̄ qd̓ vehitur nōẜm ſe mouetur ſed ẜm accidēs. in eo em̄ qd̓ eſtin eo qd̓ mouet̉ aut ſuꝑ id qd̓ mouet̉. mouet̉ip̄m Uehens aūt mouetur aūt pulſum aut tractum aut vertigine ductū. Manifeſtū igit̉ qm̄vectio in tribus modis erit.