Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSeptimus

moueri per ſe primo a ſeipſoQaior patet. qꝛ qd̓ cōuenit alicui per ſe remouet̉ab eo ad remotionem eius ab alio. Qinor patet qꝛ om̄eqd̓ mouetur eſt diuiſibile. vt patuit ſexto huius ꝑte aūtquieſcente totū mouet̉ per ſe primo. igitur minor vera. Concluſio patet ex premiſſis Et ſic oſtendi pōt qm̄nihil mouet̉ a ſe ſe primo qd̓ quieſcit ad quietē alteriꝰet per hoc motus remouet̉ ab aliquo alio a ſe. auteꝫqd̓ mouet̉ quieſcit ad quietem alterius ſcꝫ ad quietē ſueꝑtis. igitur nihil mouetur a ſe ſe primo. Maior patetqꝛ poſita cauſa ponit̉ effectꝰ deſtructa cauſa deſtruitureffectus. et ideo ſi aliquid eſt ſibi cauſa motus ſemꝑ mouetur qͣꝫdiu eſt et ſtat ad ſtatum alterius ſi ſit cauſa ſe motus de qua hic fit mētio Dicitur aūt ſe primoquia eſt incōueniens idē moueria ſeipſo gratia ꝑtisſicut animal mouet ſeipſum. qꝛ diuidit̉ in ꝑtem mouētēet motam. gratia vnius ꝑtis mouet et gratia alteriusmouet̉ ſic dicit̉ mouere ſeipſum. vt patebit octauo. huius. modo qd̓ ꝯuenit toti ẜm ſeip̄m ꝯuenit ei ẜmtem qm̄ eſt alia ꝑtis alia ratio totius ideo motusqui eſt totius et alicuius ſe primo ꝯuenit ei gratiaꝑtis igitur animal mouet̉ gratia ꝑtis mouet̉ a ſeipſo per ſe primo. Quidā tn̄ magne autoritatis viri ſicutgalienus arabs et plato dixerūt aliquid poſſet moueri a ſe per ſe primo. aut ſi forte haberet motorem illeeſſet vel poſſet eſſe aliqua ꝑs eius qd̓ mouetur ſe. qͥaplato poſuit aīam mūdi moueri a ſeipſa per ſe primo eialijs oībus p̄bere motum ſed iſtud ſatis poteſt improbari. quia om̄e qd̓ mouet̉ eſt corpus. anima aūt eſt corpus. igitur poteſt moueri a ſeipſa per ſe primo niſi accipiatur motus in cōmuni ꝓut extendit ſe tam ad motūcorporalem qͣꝫ ſpiritualem. Et galieno placuit corpus aīalis mouetur a ſeipſo per ſe primo. eo mouetura calore naturali eius qui eſt pars eius et iſtud dictumgalieni eſt ſimpliciter falſum in duobus deceptus eſt.Primo quidem quia ip̄e neſciuit diſtinguere inter hocquod eſt moueri per ſe primo aut gratia ꝑtis. quia dato corpus animalis a calore naturali eius mouereturtamen mouet̉ a ſe primo ſed ab eius ꝑte Etiam deceptus fuit credens aīal moueri a calore naturali quia animal mouetur a calore naturali eius niſi inſtrumentaliter ſolum ab aīa principaliter qui tamē voluit cōtradicere Areſto. dicenti omē qd̓ mouetur ab alio mouet̉Etiam in hoc galienus cōtradixit areſtoteli dixitprincipium motus in aīali eſt cor cauſa contradictiōiseſt. qꝛ vidit in quibuſdam animalibus corde extractoadhuc mouentur per paſſum aliquando plus et aliquādo minus. ideo dixit ſi cor eſſet principium motꝰ extracto corde quieſcerent omia que mouent̉ mouent iraīali. ideo dixit caput non cor eſt principium motnaturalis. qꝛ putabat ſequeretur ſi aliquorū mouētium ſe motus eſt ſimul tꝑe etiaꝫ eorum quies eēt ſil̓ tꝑeſed hoc non ſequitur. qm̄ inuenitur in ſecundo et tertiomotu virtus et vehiculum virtutis quod eſt ſpiritꝰ influxus a primo mouente. et hec mouent mouētia aliquotempore ꝑuo. etiam poſtqͣꝫ ceſſat mouere mouēs primūet ideo cor ponitur primū mouēs influit muſculis ſpirituꝫ motiuū ꝟtute. et muſculi influunt ipſum cordeet corda influit eum menbro et remanet virtus motiua motu. in muſculis cordis mēbris aliqͣꝫdiu etiampoſtqͣꝫ extrahit̉ cor. Qd̓ aūt galienus adducit ſigno

virtꝰ motiua ſit in corde qꝛ extracto corde adhucmouent̉ aliqͣꝫdiu quedā animalia eſt ſignū incōuertibileEtiā narrat̉ auerrōis vidit arieteꝫ abciſo capite ſepius ambulauit huc illuc. et ideo etiaꝫ caput debꝫponi principium motus narrat cōſequenter dn̄s Albertus quidam de ſuis ſocijs caput amputauit ꝑuoanimali quod vocat̉ cicāda cātans in campis et poſteafere per ſpacium dimidium miliaris mouebatur in ma et cantabat vt prius. De iſtis tn̄ in libro de aīalibuslatius eſt dicendū Maior ſecūdi diſcurſus.Nullus motus poteſt fieri infinitus ſi ſibicorreſpondeat finitum tempus. MinorHoc tamē fieret ſi nullum primū mouens eſſetConcluſio Igitur in motis per ſe et mouentibus eſt in infinitū proceſſus.Qaior patet. quia tempus et motus debent ꝓportionari in finitate infinitate. vt patuit ſexto huius. Qinor pꝫ. qm̄ ſi eſſet proceſſus in infinitū in mouentibusmotis tunc eſſent infinita mobilia. et tn̄ quodlibet illorūmobiliū moueret̉ tempore finito. qꝛ motus eſt inter determinatos terminos. igitur motus infinitorum mobilium fieret tempore finito. eo eodem tēpore mouerēturtur oīa iſta mobilia vt pꝫ manifeſte ſi omnia mouētia etmota adinuicem cōtinuarentur tunc em̄ erit vnum corpus infinitū qm̄ habet infinitas ꝑtes mouebitur ſicutprius om̄ia corpora mouebantur. Et ſic erit verummotus vnius corporis infiniti fieret tempore finito qd̓eſt impoſſibile. Pro intellectu cōcluſionis eſt ſciendum. duplicia ſunt mouentia mobilia. quedam ſuntmouentia mobilia eſſentialiter ſubordinata in quibꝰ ſecūdum mouens non mouet nec aliquid aliud ſequens niſi primū mouens moueat et in illis pͥmo mouente agente om̄ia alia mouent et ipſo ceſſante ceſſant om̄ia alia ſequentia quēadmodum eſt in motu corporū celeſtiuꝫ inter ſe in moru elementorum. Alia ſunt ſolum ſubordinata accidentaliter in quibꝰ non oportet agēte primoom̄ia alia agunt nec ip̄o ceſſante ceſſent poſteriora ſicut eſt in generationibꝰ corruptionibꝰ qꝛ non oportet agente primo omnia alia agant. nec ipſo ceſſante ceſſent poſteriora. Et ideo dicit concluſio in motis mouentibus per ſe. Ex iſta em̄ diſtinctione ſequitur inmouentibꝰ et motis eſſentialiter ſubordinatis ſit proceſſus in infinitum. qm̄ ſi ſic tūc ſequeretur motus infinitus fieret in tempore finito. ſed hoc eſt inconueniensigitur illud ex quo ſequitur. Qinor patet ex ꝓportionemotus et temporis. Sequela patet. qͥa ſic ſequeretur eſſent infinita mobilia tamen motus oīm taliuꝫ eritin finito tempore ſicut ph̓s deducit in terminis ſignificatiuis. bene tamē eſt ꝓceſſus in infinitū in mouentibꝰet motis non eſſentialiter ſubordinatis qm̄ in cauſis peraccidens eſt ꝓceſſus in infinitū ſecūdo metaphyſice.Ad obiecta ī oppoſituꝫContra primum Ad primum dicendum eſt. aliquid poteſt dupliciter moueri. Uno modo per ſe pͥmoquādo ſcꝫ mouet̉ ẜm quālibet eiꝰ ꝑtē Scd̓o accn̄set dupl̓r. vnoº d̓r aliqͥd moueri accn̄s. qꝛ mouet̉ pure accr̄s ſic̄ nūqͣꝫ mouet̉ ſe cuiꝰ modi ſunt accn̄tia.Alioꝰ ẜm ꝑtē ille motus dicit̉ per accidens per cōpa-