Phyſicorum.Areſtotelis
¶ Hic ph̓s remouet vnā obiectionē que eſt de motibꝰqui ſunt de medio ad extremū. aut ecōuerſo de extremoad mediū. igit̉ nō ſꝑ eſt motus de ꝯtrario in ꝯtrariūAd iſtā dicit ph̓s. ꝙ motus qͥ terminant̉ ad mediū qͦdāmō ad ꝯtrariū terminant̉. ſicut motꝰ qui eſt ex fuſco īalbū eſt quaſi eſſet ex nigro. Nā ex fuſco nō eſt motꝰ ī albū niſi inqͣꝫtū hꝫ aliqͥd. de nigro. ⁊ ex albo eſt motus ī fucum tanqͣꝫ in nigrū. qꝛ motus qui ꝓcedit in qd̓cūqꝫ mediū aūt mediū in extremū vtit̉ medio ſicuti cōtrario. qͥamediū ꝯꝑatū ad extrema quodāmō d̓r vtrūqꝫ extremorum ſicut patuit in pͥncipio huius qͥnti. igit̉ motus ē cōtrarius motui ei qͥ ē ex ꝯtrario in ꝯtrariū. vt prius dcm̄eſt. Ex quibus ptꝫ. ꝙ in motibus reꝑitur cōtrarietasẜm analogiam. pͥmo eī ⁊ principaliter illi motꝰ ſunt cōtrarij qui ſunt de ꝯtrario in contrarium. vt motus ab albo in nigrū ⁊ ecōtra. ſcd̓o illi motꝰ ſunt ꝯtrarij qui ſunt amedijs ad extrema. vt de fuſco in nigrū ⁊ de fuſco in albūtertio. illi motꝰ ſunt ꝯtrarij qͥ ſunt ex ꝯtrarijs in media.vt motꝰ ex albo in fuſcum ⁊ ex nigro in fuſcū. quarto illimotꝰ ſunt ꝯtrarij qui ſunt ex medijs in media ſicut motus a fuſco in blauium.Quoniā aūt motui non ſolū videt̉ eſſe motꝰcōtrarius. ſed et quies. hoc determinandū eſt.ſimpliciter qͥdē cōtrarius ē motus motui Opponitur aūt et quies priuatio em̄ eſt. Eſt auteꝫſic ꝙ priuatio contraria dicitur.¶ Iſta eſt tertia pars huius capl̓i in qua ph̓s oſtenditꝙ nō ſolū motus ꝯͣriat̉ motui. ſed etiā motꝰ ꝯtrariaturquieti. ſimpliciter tn̄ et abſolute ꝯtrariat̉ motus motuiet quies opponitur motui quodāmō ꝑ hͦ. ꝙ quies ē priuatio motus. qꝛ ꝯtingit aliqn̄ ⁊ p̄cipue in prehabitis ꝙpͥuatio d̓r ꝯtraria forme. qꝛ dc̄m eſt in primo ꝙ materianunqͣꝫ motui ſubijceret̉ niſi ſubijceret̉ priuationi ⁊ ẜm ꝙpriuatio radicat̉ in forma ꝯtrarij ex qua eſt motus ⁊ iopͥuatio eſt ꝯtraria motui nō ſimpliciter ſed quodāmodoQue eī ſimpl̓r ſunt ꝯtraria ſunt duo actus ſpē differentes in vno genere exn̄tes. ſꝫ motus nō eſt actꝰ purꝰ ſꝫ diminutus ⁊ pon̄e ꝑmixtus. ⁊ ideo ꝯtrariat̉ eidē cui ꝯtrariat̉ actꝰ ad quē vadit motus. ſicut via ad ꝯplemētum.et iō cū quies ad quā eſt motꝰ aliqͥd eſt motus ꝯͣriat̉ eiex quo eſt motus. motꝰ opponit̉ eidem ⁊ ecōuerſo.Qualis aūt quali vt eſt ei qui ẜm locū q̄ ẜm locum Sꝫ hoc non dicit̉ ſimpl̓r. Utrū em̄ cui qͥeſt hic manſioni qui eſt ex hoc aūt qui ē in hocmotus opponit̉. Manifeſtū igit̉ eſt quoniā induobꝰ motus ſubiectis eſt. Huic quidē qui exhoc in ꝯtrariū q̄ eſt in hoc quies huic aūt qͥ excōtrario in hoc q̄ in contrario quies.Hic ph̓s on̄t qualis quies ꝯtrariat̉ motui. An .ſ. qͥes ītermino a qͦ aūt quies in t̓mino ad quē qn̄ ſcꝫ motus eſtꝯpletꝰ vt in motu denigratiōis ē quies q̄ fuit ab albo ⁊in termino eiuſdē motꝰ eſt qͥes ſub nigro. Et ad ſoluendū iſtā q̄ſtionē ncc̄e eſt reſumere qd̓ habitū eſt .ſ. ꝙ motus ſꝑ eſt in duobꝰ ſubiectis exn̄tibꝰ cū ſit ex ſubiecto inſubiectū. et ſic dd̓m eſt ad dubitatōnem motā. ꝙ motuinō opponit̉ q̄libꝫ qͥes ſꝫ aliqͣlis qͥes opponit̉ aliqͣli motuiet ſic quies q̄ eſt in t̓mino a qͦ ꝯtrariat̉ motui qͥ eſt ab ilh termīo a quo in oppoſitū terminū ad quē. ſicut qͥes in
albo opponit̉ ꝯtrarie denigratōi q̄ eſt motus in nigredinem ⁊ ſic̄ motui nō ꝯtrariat̉ quies quā facit ⁊ ad quamtēdit mobile ꝑ motū. ſꝫ potius illa quā deſtruit ⁊ a quarecedit facit em̄ motus quietē in termīo ad quē ⁊ deſtruit eā q̄ eſt in termīo a quo. igit̉ ꝯͣriat̉ illi a qͣ recedit. ⁊ heceſt illa ex qua eſt motꝰ et nō illa ad quā eſt motusSimul āt et adīuicē cōtrarie heſunt. Et nāqꝫincōueniēs ē ſi motus qͥdā cōtrarij ſunt. qͥetesaūt oppoſite nō ſunt Sūt aūt in oppoſitis hevt q̄ in egritudine quies ei q̄ eſt in ſanitate¶ Hic ph̓s on̄dit ꝑ eandē rōem ꝙ ille quietes cōtrarieſunt q̄ mutuo expellūt ſe inuicem ab eodem ſuſceptibilihoc eſt que ſunt ex ꝯtrarijs terminis. Nam incōueniēseſt dicere ꝙ motus habeant ꝯtrarietatem ad inuicem ⁊nō quietes. Et cū dicit̉ quietes ſunt ſibi contrarie. nonquecūqꝫ quies intelligitur eſſe cōtraria cuilibet. ſꝫ quietes q̄ ſunt in ꝯtrarijs ſunt ꝯtrarie ad inuicē. ſicut qͥes qͣeſt in ſanitate ꝯtraria eſt quieti q̄ eſt in egritudineMotui aūt ei qui eſt ex ſanitate in egritudinēei em̄ qui eſt ex egritudine in ſanitatē irrōnabile. Qui em̄ in ipſo motus eſt in quo ſtetit quietatio magis eſt. ẜm ꝙ accidit ſil̓ fieri motui Neceſſe autem eſt aut hanc aut illam eſſe. nō em̄que eſt in albedine quies. contraria eſt ei queeſt in ſanitate.¶ Hic oſtendit ph̓s ꝙ eadē quies ꝯtrariat̉ motui egrotationis qui eſt ex ſanitate in egritudinē. ſꝫ irrōabile eētſi ꝯtrariaret̉ illi motui qui eſt ſanatio q̄ eſt ex egritudinein ſanitatē. qꝛ motus qui eſt in ip̄m qd̓ ē quies hꝫ illudin quo ſtetit pro quietante magis ⁊ ꝓficientē qͣꝫ ꝓ ꝯtrario Naꝫ nulla res ſtat in ſuo ꝯtrario. nec accedit ad ip̄mnec ꝑficitur in ip̄o. ſed potius aufugit ab ip̄o ⁊ corrūpit̉ab eo Hāc em̄ quietē ad quam eſt motus accidit ſil̓emfieri ipſi motui. qꝛ ex hoc eſt. ꝙ motus eſt forma poſt formam aut vbi poſt vbi. motus ip̄e inducit quietas vltimum. et ideo nō poſſunt habere ad inuicem cōtrarietatēCū ergo motui egrotationis vna dictaꝝ quietū cōtrarietur. et non cōtrarietur ei illa q̄ eſt in egritudine ad quāmotus vadit oꝑtet ꝙ ꝯtrariet̉ illa q̄ eſt in ſanitatē a quarecedit motus egrotationis. Neceſſe em̄ eſt ꝙ cōtrariaſint eiuſdem generis ꝓximi et ideo quies in albedine nōcōtrariatur quieti in ſanitate. quia ambo pn̄t eſſe in vnoſuſceptibiliQuibꝰ aūt nō ſunt ꝯtraria hoꝝ mutatio quidem eſt oppoſita que eſt ex ipſo ei q̄ eſt in ip̄m.motus aut nō eſt vt que ex eſſe ei qui eſt in eſſequies quidē horū nō eſt. īmutatio āt eſt. et ſicquidē aliquid eſſꝫ ſubiectū que ineſſe non mutatio ei q̄ eſt in nō eſſe cōtraria erit. Si vero nōeſt aliqͥd qͦd nō eſt dubitabit aliquis cui ſit cōtraria. que eſt in eſſe non mutatio et quies eſt.Si autem hoc eſt aut non omnis quies motui ꝯtraria eſt aut generatio et corruptio motꝰſunt Manifeſtū igit̉ ꝙ qͥes nō dicēda eſt. ſi nōet he motus. Simile aūt aliqͥd eſt et īmutatio
lBb iii