Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuintus

Ierbi gratia. motus localis terminat̉ ad locū tanqͣꝫ adterminū extrinſecū tn̄ motus localis nō eſt motus ad qͣꝫtitatem. ſed ad vbi. gͦ manifeſtū eſt ꝙ ad hoc ꝙ ad aliqd̓ p̄dicamentū ſit ꝑ ſe motus. reqͥritur ꝙ aliqͥd reponibile ī tali p̄dicamento poſſit eſſe terminus intrinſecus ⁊ ꝑ ſe alicuius veri motus. Ad ꝯfirmatōem dd̓m eſt. ꝙ motus noneſt ꝑ ſe ad magnū ⁊ paruū. ſed ꝑ accn̄s. ꝑ hoc em̄ ꝙ motꝰaugmentatōis eſt ad qͣꝫtitatem ꝑfectam cui accidit ꝙ dicat̉ magna aut parua reſpectu alterius. ideo motus ꝑ accidens eſt ad magnū ⁊ paruū. Ad terciū dd̓m eſt. ꝙ licet motus nō ſit terminus motus ꝑ ſe. eo ꝙ omis terminus motus eſt indiuiſibilis. tn̄ motus p̄t terminare aliuꝫmotum ꝑ accn̄s. ſicut ambulatio ꝑ accn̄s terminat̉ ad calefactōem. ⁊ calefactio ad ſanatōem. ⁊c̄ijs. ſed de motu ꝑaccn̄s nō eſt hic ad ꝓpoſitū. ſed ſolum de motu per ſe. Ad quartū dd̓m eſt. ꝙ affectio illa que d̓r paſſio ſimuleſt cū motu. nec ſeqͥtur ꝓprie ip̄m motuꝫ. ideo nō terminatipſum. ſed ceſſante ip̄o motu ceſſāt actio ⁊ paſſio. qꝛ ſemꝑſunt in motu. Et ad ꝯfirmatōem dd̓m eſt. ꝙ ꝯtrarietasnō reperit̉ pͥmo ꝑ ſe in actōe ⁊ paſſione. qꝛ due actiōes nōſunt forme actiue. ſed ſolum ꝑ accn̄s ⁊ ex ꝯn̄tirōne qualitatū a quibꝰ cauſat̉. vt calefactio ⁊ frigefactio ꝯtrariant̉ꝑ alterū. ſcꝫ ꝑ caliditatē ⁊ frigiditatē a quibꝰ fiūt. Ad aliāꝯfirmatōem dd̓m eſt. ꝙ motus nō acqͥritur in ſuo ſubiecto ꝓprie. ſic ꝙ ſit terminus acqͥſitōnis. ſed ſolum acqͥriturtanqͣꝫ quo aliquid ſcꝫ terminus ad quē acqͥritur in mobilinec oportꝫ illud qd̓ acqͥritur in ſubiecto tanqͣꝫ quo mediāte alio acquirat̉ Motus etiā nō mouet̉ niſi per accn̄s admotum ſui ſubiecti. ⁊ adhuc ſi loquat̉ de motu locali illemouet̉ nec per ſe nec ꝑ accn̄s. qꝛ nō eſt aliquid ꝑmanensin ſuo ſubiecto Ad qͥntum dd̓m eſt. ꝙ motus non eſtin tꝑe ſic ꝙ tempus ſit terminus eius. ſed ſolum tanqͣꝫ inmenſura. ⁊ ſic eſt ibi eqͥuocatio. Ad ſextū dd̓m eſt. ꝙ inſitu nō eſt mutatio de forma ad formā. de genere ſitus ꝑſe. ſed ſoluꝫ ꝑ accn̄s. qꝛ cū aliquis ſurgit de ſeſſione ad ſtationem. ibi fit motus localis. ⁊ ſtatio ſeqͥtur illū motuꝫ localem. ⁊ ꝑ accn̄s terminat̉ ad ip̄m. Ad ꝯfirmatōem dd̓meſt ꝙ celū mouet̉ pͥmo ẜm locū. ⁊ ꝑ accn̄s ẜm ſituꝫ. licꝫ em̄nō moueat̉ localiter ſic ꝙ moueat̉ de loco ad locū tn̄ mouet̉ circa mediū ⁊ in loco ſuo. vt ſi eſſet aqua in cipho. licetnon exiret ip̄m locū. poſſꝫ tn̄ moueri ẜᵐ locū in cipho Etꝯtrarietas q̄ eſt in differentijs ſitus non eſt ꝓpter ſitū. ſedꝓpter loci drn̄as in quibꝰ eſt ſitus. ⁊ a quibꝰ cauſat̉ Adſeptimū dd̓m eſt. ꝙ adhabitū eſt bene motus ꝑ accn̄s. qhabitus ſequit̉ aliquē motū localem ꝑ quē fit applicatio illorū que adiacent corꝑi ad ip̄m corpus. ſed tn̄ ad ip̄m nōeſt motus ꝑ ſe. Ad octauū dd̓m eſt. ꝙ ad qͣlitatem nōfit motus ẜm partem integralē. ſed ẜm ꝑtem ſubiectiuā.Un̄ verū eſt. ꝙ motus ẜm ꝑtem integraleꝫ diſtinguaturꝯtra motū ꝑ ſe. nō aūt motus ẜm ꝑtem ſubiectiua. EtiāAreſto. nō ponit hic ꝓpōnem vl̓em. ſcꝫ ꝙ ad oēs qͣlitateseſt ꝑ ſe motus. qm̄ ſcīe ⁊ virtutes ſunt qualitates. ⁊ i adeas nō eſt motus. ſed ponit vnā indefinitā. que redditurvera ꝓ aliqua qualitate vel aliqͥbꝰ qualitatibꝰ. Ad nōnū dd̓m eſt. ꝙ dupl̓r p̄t cōſiderari qͣꝫtitas. Uno mō ẜmſe ẜm ꝙ p̄cedit natura materiā ſenſibilē. ⁊ hoc dupliciter.Uno mō ẜm intentōem ꝯmunē qͣꝫtitatis ẜm quā cōuenit oībꝰ qͣꝫtitatibꝰ. ⁊ hoc mō ꝯſiderat̉ a logico Alio mō īrōne mēſure. ẜm ꝙ fluit ab vnitate ⁊ terminat̉ lineis vl̓ ſuperficiebꝰ. ⁊ ſic ꝯſiderat̉ a mathematico. ⁊ his duobꝰ movis ſibi nō ꝯuenit ꝯtrarietas. Alio mō ꝯſiderat̉ ẜᵐ ꝙ eſtcerminus corpoꝝ phyſicalium. ⁊ habꝫ ratōnem perfecti

et imperfecti ẜm ꝙ vnicuiqꝫ rei naturali eſt certus terminus ſue qͣꝫtitatis ⁊ augmenti. inqͣꝫtum hꝫ qͣꝫtitatē ꝑfectaꝫet hoc mō qͣꝫtitas hꝫ eſſe ꝯiūctū qualitatibꝰ actiuis ⁊ paſſiuis ī ipſa materia. ⁊ hoc mō ꝯuenit ſibi ꝯtrarietas. qꝛ ineo ſunt forme actiue ⁊ paſſiue. ſcꝫ qͣꝫtitas ꝑfecta ⁊ imꝑfecta. qd̓ tn̄ ꝯuenit eis ẜm ꝯcretōnem ad qͣlitates actiuas ⁊paſſiuas. Et ſic pꝫ qūo in qͣꝫtitate eſt ꝯtrarietas. ⁊ qūo nōEſt tn̄ notādū. ꝙ eſt triplex ꝯtrarietas. q̄dā eſt effectiuaet illa reꝑitur in qͣꝫtitate. ⁊ illa orit̉ a forma ſub̓ali extēdēte materiā ad qͣꝫtitatē debitā tali ſpēi. aut deficiente a virtute extrinſeca ipſius. ⁊ ſic ꝑfectū ⁊ imꝑfectum vt dcm̄ eſtꝯtrariant̉. Formalis eſt triplex. ſcꝫ cōiter dicta. q̄ in quolibet genere reꝑitur. ꝓprie dicta. q̄ reꝑitur taꝫ informis ſubſtātialibꝰ qͣꝫ accn̄talibꝰ ꝓprijſſime dicta. q̄ ſolū reꝑitur īterqͣlitates tercie ſpēi. Finalis aūt ꝯtrarietas reꝑitur in vbiqꝛ locatū mouet̉ ad locū nō inqͣꝫtum locus eſt qͣꝫtitas. ſedinqͣꝫtum locus hꝫ virtutē ꝯſeruandi locatū. ⁊ ſic in ꝯtrarijs locis ſunt ꝯtrarie virtutes. Ad decimū dd̓m eſt.ꝙ in om̄i motu terminus ad quē dꝫ eſſe in eodem ſubiectocū motū. ⁊ qꝛ vbi eſt ſubiectiue in ipſo mobili. qd̓ moueilocaliter. ⁊ non locus. ideo ille motus terminat̉ intrinſecead vbi ⁊ nō ad locū. Ubi em̄ a loco cauſat̉. ⁊ in loco naturali reperit̉ ꝯtrarietas ẜm diuerſas drn̄as pōnis. eo ꝙ ivbi ſunt diuerſe īfluētie. ideo in vbi reꝑitur ꝯtrarietastn̄ cauſat̉ a ꝯtrarietate loci. Quia tn̄ ꝯtrarietas loci inqͣꝫtum hmōi d̓r īmobilis. ⁊ ꝯtrariētas vbi q̄ recepta eſt ī ip̄ſo loco p̄t eſſe mobilis. ideo ꝯtrarietas q̄ eſt in vbi eſt ſufficiens ad cauſandū motū: nō aūt illa q̄ eſt in loco Indead hoc ꝙ inter duo ꝯtraria ſit motus reqͥritur ꝙ due forme ꝯtrarie ſint adinuicē ꝑmiſcibiles ⁊ ꝙ ibi ſit mediū inter ipſas. Et ad replicā dd̓m eſt. ꝙ licet locus ſit priornatura qͣꝫ vbi. tn̄ nō p̄cedit vbi quo ad hoc ꝙ eſt terminare motū localem. qꝛ terminꝰ intrinſecus motus pͥus ⁊ ꝓpinquius terminat qͣꝫ extrinſecus. Ad ꝯfirmatōem dicedum eſt. ad ens ſimpl̓r ⁊ ẜm eſſe reſpectiuū nō ē motꝰ. ſꝫad ens reſpectiuū ẜm dici bene eſt motus. ⁊ tale eſt vbiIncidūt dubia quorūprimū eſt. An ſolo ſorte exiſtente albo in eo ſit relatio ſil̓itudinis. aut acqͥrat̉ de nouo alio albo generato. Sol̓oꝙ in ſorte albo eſt tota eſſentia ⁊ entitas relatōis in ec habituali. nō tn̄ in eſſe actuali relatōis. Primū pꝫ. qm̄ referibilitas eſt tota entitas ipſius relatiōis. in ſorte aūt albo ē referibilitas ad oēs illos qͥ pn̄t eē albi. qꝛ hꝫ in ſe formā qua p̄t referri ⁊ habere ſil̓itudinē cū oībꝰ ipſis. gͦ in ip̄oeſt tota entitas et eſſentia relatōis. Nam entitas relationis. nō eſt actualis ꝯparatio extremoꝝ q̄ ſit ꝑ aīam. vt qͥdam dixerūt. ſed eſt referibilitas vnius relatiui ad correlatiuū Etiā dans formā dat ꝯn̄a formā. que ſequūtur immediate ad illā formā. ſed ſil̓itudo ſeqͥtur ad forma albedinis q̄ eſt ꝓximū fundamentū ſil̓itudinis. gͦ ꝓducta aliqͣ albedine in ſubiecto. in ea ē eēntia ſil̓itudinis. q̄ ſe hꝫ tanqͣꝫpaſſio ꝯn̄s ip̄am albedinē vel aliquā vnā qualitate in lp̄e.Et ſil̓r d̓r de relatōibꝰ q̄ fundant̉ in qͣꝫtitate ⁊ in actōe etpaſſione. Scd̓m pꝫ. qꝛ relatio nō habet eē actuale relatōisniſi ſit terminus illius relatōis. nā licꝫ in ſorte eſſet referibilitas. tn̄ nō poſſꝫ actu referri ad aliud niſi poſito alio extremo. ⁊ hoc mō intelligit̉ hoc qd̓ d̓r in textu. ꝙ relatio acquirit̉ de nouo ſine trāſmutatōe facta in eo.Secūdum dubium eū.