Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicoꝝAreſtotelis

An ſeqͣt̉ hͦ incōueniens ſi ip̄ius gn̄atōis eſſꝫ generatio. qͥtūc nō eſſet danda pͥma generatio. ſed eſſet ꝓceſſus in infinitū. Et videt̉ ꝙ nō ſequatur. qm̄ Areſtoteles dicitmūdū eſſe eternū. Etiā generatōes ⁊ corruptōes ſunt ꝑpetue. gͦ nō eſt danda pͥma generatio. Sol̓o ꝙ ſic. vt pꝫꝑ Areſto. in textu. Et ad obiectū in oppoſitū dd̓m eſtvnā generatōeꝫ ſequi ad aliā p̄t intelligi dupl̓r. Uno mōꝑ ſe. ſic ꝙ quelibet generatio ſit ꝑ ſe ⁊ nccārio ſuppoſita ante aliā generatōem. ⁊ hoc Areſto. reprobat. qꝛ ſic vna generatio nō ſequitur ad aliam. ꝑ accn̄s em̄ eſt ꝙ ſortes generet petrū. qm̄ ſi petrus fuiſſet pͥor ſorte generaſſet ſorteꝫ.Alio mō vna generatio ſeqͥtur ad aliā ꝑ accn̄s. ⁊ ſic poſita eternitate mūdi ſemꝑ generatōnem p̄cedit generatioet ſic nō eſt incōueniens generatōem ꝓcedere in infinituꝫEt ideo verū eſt qd̓ d̓t Areſto. in pͥmo de generatiōe. ꝙgeneratōes ⁊ corruptōes ſunt ꝑpetue. ita ꝙ nec ſit dandaaliqua generatio ſimpl̓r pͥma. Areſto. tn̄ intendit hic dicere. ſi ipſius generatiōis eſſet generatio. ꝙ tūc nō eſſet danda prima generatio reſpectu alicuius particularis indiuidut. hoc autem inconueniens eſt.Serctū dubium eſt.An eſſe oporteat illud qd̓ corrūpitur. Et videt̉ ꝙ nō.qm̄ illud qd̓ corrūpitur nō eſt. qꝛ corruptio eſt inſtātaneamutatio ⁊ hꝫ pro ſuo termino nō eſſe. gͦ ſimul eſt cuꝫ ſuotermino ad quē qui nō eſt. gͦ male d̓r in textu. eſſe oportꝫqd̓ corrūpitur. Sol̓o ꝙ corruptio poteſt dupl̓r accipi.Uno mō ꝓ mutatōibꝰ p̄uijs ſubiectū ad corruptōem etad nō eſſe diſponentibꝰ. ⁊ illoº accipit̉ corruptio in ꝓpoſitoet ſic ſenſus illius autoritatis eſt. eſſe oꝑtet qd̓ corrumpitid eſt illud qd̓ diſponit̉ ad corruptōem debet pͥus eſſe anteqͣꝫ corrūpat̉. Alio mō accipit̉ ꝓ mutatōe inſtantanea. etillo modo nō capitur hic.Quartū dubium eſtQuare motus qui eſt ad qͣꝫtitatem nō hꝫ vnuꝫ nomenſicut motus qͥ eſt ad qualitatem. Sol̓o ꝙ ideo. qꝛ eodem mō in aliquo p̄dicamento reperit̉ motꝰ quo mō ineo reperit̉ ꝯtrarietas. qꝛ motus eſt de ꝯtrario in ꝯtrariuꝫſed ꝯtrarietas reperit̉ in qualitate ẜm ꝓprias rōnes ſpēꝫẜm quas ꝯtinentur ſub genere. ⁊ ideo in p̄dicamentis d̓tph̓us ꝙ qualitati eſt aliqͥd ꝯtrariū. quaſi diceret. ꝙ ꝯtrarietas ꝯuenit qualitati in ratiōe ſui generis. ⁊ ideo eſt ibialiqd̓ ꝯmune nomen genericū. qd̓ eſt alteratio. ſed in predicamento qͣꝫtitatis inuenit̉ ꝯtrarietas nō ẜm ꝙ ſpēs cōtinētur abſolute ſub genere qͣꝫtitatis. qꝛ ſic qͣꝫtitas nō hꝫmaximū ⁊ minimū. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nō eſt maxima diſtantia in qͣꝫtitatibꝰ quā reqͥrit ꝯtrarietas. ſed eſt ibi ꝯtrarietas ẜmēſpēs qͣꝫtitatis referūtur ad ſpēm rerū naturaliū. ⁊ ſic qͣꝫtitas hꝫ maximū ⁊ minimū. ideo in qͣꝫtitate aſſignant̉ duonoīa. qꝛ a maximo inſtituit̉ nomē augmentatiōis. ⁊ a minimo nomen diminutōis Alia rō. in motu alteratōis motus denoīat ſubiectū. in motū aūt qͥ eſt ad qͣꝫtitatē nō denoīat ſubiectū. ſed terminos ſiue quantitatē. d̓r em̄ in alteratōne ꝙ ſubiectū alterat̉. in augmentatōe d̓r ꝙ qͣꝫtitasauget̉ vel diminuit̉. cū igit̉ ſubiectū motus eſt vnū. termini qͣꝫtitatis vero diuerſi. ideo motus alteratōis qui de nominat̉ a ſubiecto noīatur vno nomine. ⁊ motus qͥ eſt adqͣꝫtitatem duobꝰ noīat̉ nominibꝰ.Quintum dubium eſt.

An motus intenſiōis ⁊ remiſſionis qͥ fit in eadē ſpē dicat̉alteratio. Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ ille nō fit de vna qualitate ꝯtraria in aliā ꝯtrariā. cū in vna ſpē nō reꝑitur ꝯtrarietas. gͦ talis motus nō eſt alteratio. Sol̓o ꝙ ſic. qꝛ oīsmotꝰ de ꝯtraria qͣlitate in cōtrariā eſt alteratio. intenſioet remiſſio ſunt hmōi. gͦ. Minor ꝓbat̉. qꝛ ille motꝰ vl̓ fitde ꝯtrario ſimpl̓r. aut de ꝯtrario ẜm qͥd. ſcꝫ a medio. naꝫmediū ꝯparatū extremis vtriqꝫ ꝯtrariat̉. ⁊ ſic ad rōnemmotus ſufficit ꝙ fiat aut de ꝯtrario ſimpl̓r. aut de medioqd̓ hꝫ rōnem alteriꝰ extremi. Ad obiectū in oppoſituꝫdd̓m eſt. ꝙ licꝫ in vna ſpē nō ſit ꝯtrarietas ẜm ſe p̄t tn̄ ibieſſe ꝯtrarietas ẜm diuerſa eſſe inqͣꝫtū illa p̄t accipi in eē ꝑmixto cū ꝯtrario ⁊ depuratū a ſuo ꝯtrarioOſt hec aūt dicamꝰ qͥd eſt ſimul. ⁊ qͥd eſttāgere: ⁊ qͥd eſt mediū. ⁊ qͥd ꝯſequēter: etquid habitū. ⁊ qͥd ꝯtinuū. ⁊ in qualibet re vnūquodqꝫ hoꝝ eſſe aptū natū ſit: Iſte eſt tractatꝰ ſecūdus. in quo ph̓us determinat devnitate motꝰ. p̄mittendo ſeptē intentōes ſiue definitōesnominū. Et diuidit̉ iſte tractatꝰ in duo capl̓a. In quorūpͥmo determinat de ſeptē definitōnibꝰ nominū. In ſcd̓ode vnitate motus eēntiali ⁊ accidentali. ibi. (Unꝰ auteꝫmotꝰ Primū capl̓m diuidit̉ in duas ꝑtes. In quaꝝ prima ph̓us facit qd̓ dictū eſt. In ſcd̓a ꝯparat aliqͣ ad inuicēibi (Et ſi qͥdē) Quātū igit̉ ad pͥmā ꝑtē ph̓s enumerat ſeptē intentōes ſiue definitōes. ⁊ ſunt iſte. qͥd eſt ſimul eſſeqͥd ſeparatū. qͥd tangere. qͥd mediū. ⁊ qͥd ꝯſequēter. ⁊ qͥdhabitū. ⁊ qͥd ꝯtinuū. ⁊ poſt qͣꝫ determinatū eſt de vno qͦqꝫiſtoꝝ ẜm ſuā definitōem. determinādū eſt de ſubiectis ipſorū in qͥbꝰ ⁊ qͣlibꝰ vnūqd̓qꝫ ipſoꝝ. hꝫ eē. ⁊ hͦ in ſexto huiꝰSimul qͥdem ergo dicūtur hec eſſe ẜm locumquecūqꝫ in vno loco ſunt pͥmo Separatim autē q̄cūqꝫ ſunt in altero. Tāgere aūt quoꝝ vltima ſimul. Mediū vero in qd̓ aptū natū eſt primū ꝑtingere mutās qͣꝫ in qd̓ vltimū mutat ẜmnaturā ꝯtinue mutās. In minimis aūt eſt mediū tribꝰ vltimū qͥdē em̄ mutatōis cōtrariū eſtic ph̓us definit ſimul. ſeparatū. tangere. ⁊ mediū. Etd̓t pͥmo ꝙ ſimul ſunt q̄cūqꝫ ſunt in vno loco pͥmo. hoc eſtꝓprio ſiue ꝓximo. ita ꝙ vltima eoꝝ ſe cōtingūt. ⁊ ſic caditſimul in definitōe eius qd̓ eſt tangere. Separata dicūturq̄cūqꝫ ſunt in loco altero ⁊ diuerſo. qꝛ illa nō ꝯtingūt ſe inlocis ſuis ꝓprijs Scd̓m aūt ꝙ opponit̉ ei qd̓ eſt tangere ſiue ꝯtingere. tūc ſeparatim ſunt quorū termini a ſe inuiceꝫper ſpaciū diſtinguūtur. Tāgūt aūt ſe phyſice quoꝝ termini ſiue vltima ſunt ſiml̓. Non ſunt aūt ꝓprie ſimul niſiqn̄ remanet diuerſa. Cuꝫ em̄ tactus ſit in mathematicismagnitudinibꝰ tūc dicūtur ſe tangere mathematice magnitudines. qn̄ ſibi ẜm duos terminos ſupponūtur. vn̄ corpora mathematica tūc ſe tangūt qn̄ ſupponūtur eoꝝ ſuꝑficies ad inuicē ⁊ ſuꝑficies ſe tangūt qn̄ pūcta ad ſe inuiceſupponūtur. qn̄ aūt linea tangit lineā tūc pūcta in vno extremo lineaꝝ ſupponūtur directe ſibi aut obliq̄. ⁊ tūc ſi directe applicant̉ d̓t euclides. ⁊ ꝓbat̉ in geometricis libro pͥmo. tūc efficiūtur pūctū vnū. Si aūt oblique ſibi applicatur. tūc faciūt angulū qui in ꝯtactu duaꝝ lineaꝝ in pūctovno applicatōe nō directa factꝰ eſt. ⁊ tūc iterū duo pūctaefficiūtur vnū. Et ſil̓r fit in applicatōe ſuꝑficieꝝ ꝙ efficit̉vna linea in qͣ ſibi applicant̉. Et ſil̓r in corpoꝝ mathema-

Aa iij