PhyſicoꝝAreſtotelis

veniet. venit ⁊ nūc qꝛ hodie venit. Sꝫ in ilion facta nō ſunt nunc neqꝫ diluuiū factū eſt nunc. tn̄tempus ꝯtinuum eſt ſed quia nō eſt propeIſtud eſt capitulū ſextū huius tractatus in qͦ ph̓sdeterminat de his q̄ intrinſece ꝑtinent ad tempus cuiuſmodi ſunt nunc tūc iā olim repente. ⁊ qꝛ nunc eſt ſubſtantialius tꝑi qͣꝫ qd̓cunqꝫ alioꝝ. igit̉ prius determinatde nūc qͣꝫ de alijs Dicit igit̉ ph̓s ꝙ nunc dupl̓r accipit̉vnoº ẜm ꝙ ē numerus eiꝰ qd̓ fertur aūt mouet̉. ⁊ hͦ vocatur nunc ẜm ſe ⁊ ſic̄ ip̄m nunc eſt ꝯtinuatio tꝑis. quiaꝯtinuat ſicut indiuiſibile cōe p̄teritū tp̄s ⁊ futuꝝ et vl̓rhoc mō loquēdo eſt ip̄m terminꝰ indiuiſibilis tꝑis. qm̄eſt pͥncipiū futuri et terminus p̄teriti. Et vt iſte textusintelligat̉ nccāriū eſt ſcire. ꝙ ꝑtes tꝑis dupl̓r accipiunt̉.vnoº ẜm ꝙ ſunt ſub forma ꝯtinui tm̄. Alioº ẜm ꝙ ſtꝭſub forma diſcreti. pͥmo qͥdē mō nō drn̄t ẜm rōnem ꝑ̄teriti et futuri. ſed ſunt hōgenee ꝑtes ꝯtinui tēꝑis. ⁊ hocmō accipiūtur ſubſtātialiter et nō hn̄t diuiſionē ſꝫ ꝯtinuatōem in ip̄o nūc indiuiſibili qd̓ eſt ꝯtinuatio ꝑtiū ethoc ſolo mō ſe hꝫ nūc in natura tꝑis. et illo mō eſt vnuꝫin toto tꝑe ẜm ſub̓am et hoc mō nihil habemus de tꝑeniſi nunc. et p̄teritū ⁊ futuꝝ ſunt ẜm qͥd. ſcꝫ ẜm ꝙ habetad ip̄m nunc ꝯtinuatōem. Sꝫ ſi accipiant̉ ꝑtes tꝑis ẜᵐꝙ ſtant ſub forma diſcretōis. vt oſtenſum eſt ſupͣ. ⁊ ſicnunc eſt inter eas diuiſiuum. qꝛ ipſum variatur in eſſe ⁊definitōe et efficitur pͥncipiū futuri ⁊ finis p̄teriti. finisem̄ et pͥncipiūopponūtur ⁊ oppoſitas hn̄t definitōneset ſic per diuerſos reſpectus efficit̉ idē nunc pͥncipiū etfinis. qꝛ nihil eſt incōueniens ꝙ vnū et idē in ſub̓a ꝑ diuerſos reſpectus ꝑticipet oppoſita ẜm formā et definitionē. tamē ratio qua ip̄m eſt diuiſiuū nō ita manifeſta ēin ip̄o nunc ſicut in puncto manente et fixo in continuo.ſed tn̄ diuidit potētia Et d̓r potentia diuidere ip̄m nūcduobꝰ modis. vno qͥdē mō ꝙ nunc ſit in potentia ſicutpunctū in actu. qꝛ cū diuidat ip̄m nunc tunc nō p̄t idembis remanere demonſtratū ſel̓ ſcꝫ in p̄terito ⁊ ſel̓ in fututo. qꝛ nihil eſt actu de p̄terito ⁊ nihil eſt actu de futuro. ⁊iō nunc qd̓ eſt pͥncipiū vnius et finis alterius nō eſt actu bis idē ſꝫ in potētia. Et hec eſt ſentētia auerroys eoꝙ in arabica tranſlatōe d̓t areſtoteles ꝙ ip̄m inſtans ēpunctꝰ potētia. eo ꝙ inſtans ſit in potentia ⁊ nō in actuqꝛ nō eſt fixū. punctū aūt. qꝛ fixū eſt ⁊ manēs iō eſt in actu. ⁊ ſic inſtans ẜm verā ſil̓itudinē eſt punctus in potētia. Alioº intelligit̉ et verius. qꝛ cū ſint duo actꝰ ip̄iusnunc. quoꝝ vnꝰ eſt ꝯtinuare et alius eſt diuidere. cōtinuat em̄ ip̄m nunc ꝓut accipitur actu exn̄s in tꝑe et inꝑtibꝰ eius ẜm ꝙ ſtant ſub forma ꝯtinuitatꝭ actus āt qͥeſt diuidere nō eſt ip̄ius nunc. niſi in potētia accepti. Ethoc duobꝰ modis. vnoº in cōꝑatōe ad noſtꝝ intellectū.ſcꝫ inquantū nos ꝑ ip̄m diuidimus tp̄s. Alioº in cōꝑatione ad aliquē motu inferioꝝ qͥ eſt in tꝑe et terminaturad nunc aliqd̓ tꝑis. Et hoc nō eſt in ſub̓a ip̄ius nūc. qꝛſi ip̄m nunc actualiter diuideret tp̄s vl̓iter cū om̄e continuum actu ſit finitū ad indiuiſbile diuidēs oportꝫ ꝙ totum tp̄s actu ēēt finitū ad indiuiſibile diuidēs. ⁊ aliudtp̄s inchoaret actu poſt ip̄m. et ſic tp̄us interrūperet̉ ethoc eſt falſum. igit̉ falſum eſt ꝙ ſit actu diuidens tp̄usip̄m nunc. Et iſte eſt intellectus auicennē. Sic ergo pꝫqualiter nunc ꝑ id qd̓ actu eſt ꝯuenit ei ꝯtinuare tempꝰꝑ id aūt qd̓ eſt in potētia ꝯuenit ei diuidere. In quantūaūt huius eſt diuidens ſic abſqꝫ dubio ſicut dictum eſt

aliud et aliud eſt nunc ẜm eſſe in temꝑe. ꝓpter hoc ꝙ ꝑtes tꝑis nō ꝑmanent. In quantū em̄ copulat ſꝑ ē ideꝫin toto tꝑe ſicut et vnitas ip̄ius qd̓ fertur q̄ eſt ſꝑ vna intoto motu Et ſil̓e eſt in lineis mathematicis. qꝛ in illisnō ſꝑ eſt idē punctū ẜm intellectuꝫ diuidens lineas. qͥapunctus diuidēs ſꝑ eſt aliud et aliud ẜm rōnem. qꝛ eſtin ratōne finis et etiā in rōne pͥncipij. ſed ẜm qd̓ ē vnuꝫcōe ſic eſt ꝯtinuās ⁊ idē punctꝰ terminꝰ cōis duoꝝ. Cōtinuū em̄ eſt cuiꝰ ꝑtes ad eundē terminū copulant̉. ſicetiā nunc ip̄m ẜm ꝙ eſt tꝑis diuiſio aliud et aliud eſt inpotentia. Scd̓m aūt ꝙ eſt cōtinuatio terminꝰ cōis eſtvtriuſqꝫ ſcꝫ p̄teriti et futuri et eſt vnitio ⁊ copulatio eorum. Eſt aūt idē in ſub̓a et ẜm idē hoc eſt vt indiuiſibile in ꝯtinuo acceptū qd̓ eſt vnitio et diuiſio tꝑis. eē tamēſun formale nō ē idē. Alioº accipit̉ nunc vulgarit̓ et d̓rqn̄ qd̓ derelictū eſt ex tꝑe qd̓ eſt ꝓpinquū pn̄ti. ⁊ hoc d̓ralio mō nunc ẜm alteꝝ ẜm aliquos ſicut dicimus de ſorte ꝙ veniet nunc. qꝛ hodie veniet. vl̓ qꝛ venit plato nūcqꝛ hodie venit ita ꝙ tp̄s cuiꝰ qn̄ d̓t nunc remouet̉ a preſenti nunc ꝑ vnū diē. Bella āt q̄ facta ſunt in ilion q̄ fuit turris troie nō dicimus facta eſſe nunc. nec diluuiumdicimꝰ eſſe factū nunc. qꝛ lꝫ totū tp̄s p̄teritū ꝯtinueturad p̄ſens nunc tamē tempus belloꝝ troie et diluuij nonſunt ꝓpe nunc preſens.Ip̄m āt tunc tp̄s determinatū ꝑ pͥus nunc ē vttūc deſtructa eſt troia et tūc erat diluuiū. Oꝑtꝫem̄ includi ad ip̄m nūc. Erit em̄ quātū aliqd̓ abhoc tꝑe in illud et erit ad p̄teritūHic ph̓s exponit q̄dā q̄ determinant̉ ꝑ ip̄m nūc Etpͥmo ponit qͥd ẜcat ip̄m tunc dicēs ꝙ tunc eſt tp̄us determinatū ad pn̄s nunc ſiue accipiat̉ in p̄terito ſiue in futuro et ſic tunc eſt qn̄ derelictū a tꝑe diſtante a pn̄ti nūcqd̓ ꝯtinuat̉ ad ip̄m. et ſic dicimus ꝙ tunc deſtructa eſttroia. et tunc erat diluuiū. vl̓ tunc capietur ciuitas. qm̄oportꝫ ip̄m tunc includi ad pn̄s nunc. qꝛ cum q̄ritur qn̄deſtructa ē troia dicimꝰ tali die talis mēſis talis anni qͥcēteſimꝰ vl̓ milleſimꝰ ē ad pn̄s nūc. ⁊ tūc dies determīatur ꝑ mēſem et mēſis ꝑ annū et ānus per numeꝝ dieꝝoſtendit ꝯtinuatōem ad pn̄s. Et ſil̓r eſt qn̄ qd̓ d̓t̄ tuncin futuro remoto ab hoc pn̄ti. Quando igit̉ qd̓ d̓t tuncoportet habere quātitate nota tꝑis ex quo relinquit̉ etquātitas eius eſt a nunc quod eſt pͥncipiū facti vſqꝫ adnunc ad qd̓ finitur factū. ſicut dicimus ꝙ bella troie fuerunt tunc et intelligit̉ ꝙ tribꝰ annis durauerūt vl̓ plusvel minus ẜm ꝙ durauit bellū illud. quātitas gͦ eiꝰ erita pͥmo nunc qd̓ eſt pͥncipiū facti ad poſterius nunc qd̓ ēpoſt ip̄m. et econuerſo a poſteriori nunc in pͥmū. Ex qͦpꝫ. ꝙ tunc ſꝑ d̓t tp̄us determinatū et finituSi vero neqꝫ tp̄s eſt qͦd nō ſit tunc. om̄e erittempꝰ finitū. aut ergo deficiet. aut nō. Si qͥdeꝫſꝑ eſt motꝰ. Aliud igit̉ aūt idē multotiens. Manifeſtum qm̄ et vtiqꝫ ſicut motus. Sic et tempus eſt. Si qͥdē em̄ vnus et idē ſit motus aliqn̄erit et tempus vnū ⁊ idē ſinantē nō. nō erit Qm̄aūt ip̄m nunc pͥncipiū et finis eſt: ſed nō eiuſdeꝫſed p̄teriti qͥdem finis: pͥncipiū aūt futuri habebit ſicut circulus quodā mō et in eodē ambituꝫet planū. ſic et tempus ſꝑ in pͥncipio et fine. Et

LX i

850

aM

28