LiberQuartus

ꝓpter hoc videt̉ ſꝑ alterū. Nō em̄ ſꝑ eiuſdē pͥncipiū ⁊ finalitas ip̄m nūc. Sil̓ em̄ ⁊ ẜm idē opſita eēnt. ⁊ nō deficiet itaqꝫ ſꝑ em̄ in pͥncipio ē.Hic ph̓us remouet quādā dubitatōeꝫ. dixerūt em̄ qͥdāꝙ tūc includit infra pn̄s nūc ⁊ p̄teritū. ⁊ tūc ſequet̉ ꝙ tꝑ̄sſit finitū. ⁊ per ꝯn̄s videt̉ ꝙ deficiet. Ecōtra aūt videt̉ ꝙnūqͣꝫ deficiet ſi motus ſꝑ ſit. qm̄ ſil̓iter dd̓m eſt de motu ⁊tꝑe. Ad illā rn̄det ph̓s. ꝙ manifeſtū eſt ex p̄dictis. ꝙ ſicutmotus eſt. ſic eſt etiā tp̄s. vn̄ ſiquidē motus vnꝰ ⁊ ideꝫ ſittūc etiā tp̄s qd̓ eſt eius nūerus erit vnū ⁊ idem. Si auteꝫmotus nō ſit vnꝰ ⁊ idem. tūc etiā tp̄s nō erit vnū ⁊ ideꝫConſtat em̄ ꝙ motꝰ circuli eſt vnus ⁊ idē ſꝑ reiteratꝰ ẜᵐcirculū. gͦ etiā ſi tp̄s accipit̉ nūerus illius erit vnū ⁊ idemtp̄s reiteratū vt nūerus circulatōis. Rectus aūt motꝰ nōeſt vnus ⁊ idē. ⁊ ideo tp̄s qd̓ eſt numerꝰ illiꝰ nō eſſꝫ vnūet idem niſi in alio eſſet ſicut in ſubiecto. hoc eſt ī pͥmo mobili. Et ideo ſicut pūctū recte linee eſt. ſic eſt pͥncipium ꝙnō eſt finis. ⁊ aliud ſic eſt finis ꝙ nō eſt pͥncipiū Sic eſt etiam de tꝑe ſibi adiacēte ꝙ ip̄m finit̉ ad nūc qd̓ ē tm̄ finis ⁊pͥncipiat̉ ad nūc qd̓ eſt tm̄ pͥncipiū. Sed in circulo nunqͣꝫeſt acciꝑe pūctū qd̓ nō vnum ⁊ idem exn̄s ſit pͥncipiū ⁊ finis. Cū igit̉ nūc talis pūcti moti ſit nūerus. non p̄t accipinūc in toto tꝑe qd̓ nō ſit pͥncipiū futuri ⁊ finis preteriti. qꝛnō p̄t vnū ⁊ indiuiſibile nūc eſſe pͥncipiū ⁊ finis eiuſdē ſedoꝫ ꝙ reſpiciat diuerſa in rōne finis p̄teritū. in rōne pͥncipijfuturū. Hec em̄ nō ſunt oppoſita reſpectu diuerſoruꝫ qꝛſicut periferia circuli in eadē linea indiuiſibili ẜm latitudinem hꝫ ambitū. hoc eſt ꝯcauū ⁊ ꝯuexū. q̄ due forme ſuntquodāmō oppoſite ⁊ hoc nō eſt incōueniens. eo ꝙ vnamhabeāt ad intus. ⁊ aliā ad extra. ita nō eſt incōueniēs tp̄sin vno indiuiſibili habere rōem pͥncipij ⁊ finis reſpectu diuerſoꝝ. ſcꝫ preteriti ⁊ futuri. In hoc gͦ ſemꝑ videt̉ eē alterū tp̄s. qꝛ nō eſt eiuſdē pͥncipiū ⁊ finis ip̄m nūc. qꝛ ẜm hocoppoſita ineſſent eidē ⁊ ẜm idem. Patꝫ igit̉ ꝙ tp̄s nunqͣꝫdeficit ſicut circulus nūqͣꝫ deficit. eo ſcꝫ ꝙ ſꝑ eſt ſcꝫ in pͥncipio ⁊ ī fine. quicqͥd aūt in pͥncipio ⁊ in fine eſt nūqͣꝫ deficittp̄s aūt ẜm ꝙ agit̉ ab ipſo nūc ſemꝑ eſt in pͥncipio ⁊ in fine. gͦ nūqͣꝫ deficit. Et nō ꝓbat̉ ex iſta rōne. niſi ꝙ tp̄s ī motu circulari manēte ipſo nō p̄t deficere. ſed ſi deficiat motus abſqꝫ dubio deficiet tp̄s. niſi forte remaneat vt numerus recte motionis.Ip̄m aūt iam ꝓpe eſt pn̄ti athomo nūc pars futuri tꝑis. Qn̄ vadit iam. qꝛ ꝓpe eſt tp̄s in quofuturū eſt. ⁊ p̄teriti tꝑis qd̓ nō ꝓcul eſt ab ipſonūc. Qn̄ vadis. iam iui. Ilion aūt deſtrui iamnō dicimꝰ. qꝛ ꝓcul multū eſt ab ipſo nūc.¶ Hic ph̓s oſtēdit qͥd ẜcat ipſuꝫ iam dicēs. ꝙ iam d̓t qn̄in p̄terito ⁊ futuro qd̓ relinqͥtur ex tꝑe qd̓ ꝓpinquū e preſenti indiuiſibili. ſicut dicimꝰ qn̄ vades. ⁊ rn̄det̉ iam. qꝛ ꝓpe eſt tp̄s in quo futurū eſt vt eamus. ⁊ qn̄ iuiſti. rn̄deturiam iui. qꝛ nō eſt ꝓcul ab ipſo nūc in p̄terito. Ilion aūt ſiue troiā deſtructā nō dicimꝰ iam eſſe. qꝛ tēpus deſtructionis eius multū ꝓcul eſt a preſenti nunc.Ip̄m aūt mō ꝓpe pn̄ti nūc eſt ꝑs preteriti. Qn̄venit mō ſi ſit tp̄s ꝓximū pn̄ti nūc. Olim autēqd̓ ꝓcul. repente autem qd̓ in inſenſibili tꝑe eſtpropter paruitatem

¶ Hic ꝯn̄ter exponit q̄dā alia ad tp̄s ꝑtinentia dicēs. ꝙmō ſil̓iter eſt qn̄ qd̓ relinqtur ex tꝑe p̄terito qd̓ ꝓpe nūc pſens eſt. ſicut dicimus qn̄ veniſti. ⁊ rn̄det̉ mō veni ſi ſit tēpus aduentus ꝓximū pn̄ti nūc. Olim aūt eſt qn̄ qd̓ relinquit̉ ex tꝑe p̄terito qd̓ longinquū eſt a pn̄ti. ſicut dicimꝰ ꝙolim fuit diluuiū. Repente aūt fit qd̓ in ſe duo hꝫ. ſcꝫ breuitatē tꝑis in quo fit. ⁊ inſenſibilitateꝫ tꝑis cuius qͣꝫtitasſentiri non p̄t. Sic gͦ expoſita eſt diuerſitas ipſius qn̄ qd̓relinquit̉ ex p̄terito ⁊ futuro. Ex p̄terito quidē ſiue fueritremotū a pn̄ti ſiue ꝓpinquū. Ex futuro aūt nō eſt niſi ꝓpinquū. qꝛ id qd̓ eſt remotū a pn̄ti nūc nō hꝫ ordinatōemin materia. ⁊ hoc eſt de qn̄ mēſurabili. Qn̄ aūt nō mēſurabile a nobis eſt qd̓ relinqͥtur ex tꝑe inperceptibili. Et licet alia multa ſint que importāt diuerſitatē eius qd̓ ē qn̄tn̄ oīs alia diuerſitas reducit̉ ad iſtaꝫ. Si em̄ ẜcat̉ qn̄. autẜcat̉ ꝯmuniter ꝓut relinqͥtur ex preterito ⁊ fututo. ⁊ tūc ſignificat̉ per iam ⁊ tūc. vnū qͥdeꝫ iuxta pn̄s ꝓpinquū. aliudiuxta remotū. aut ẜcat̉ ꝑ diſtinctiōeꝫ preteriti tm̄ ꝓpinquevel remote. tūc ẜcatur per modo ⁊ olim.Mutatio aūt oīs a natura remotiua eſt. in tꝑeaūt oīa fiūt et corrūpūtur. Un̄ et alij qͥdem ſapientiſſimū dicebāt. pictagoricus auteꝫ paronpenitus indiſciplinabile. qꝛ obliuiſcūtur ī hocrectius dicens. Manifeſtū igit̉ qm̄ corruptionis magis erit per ſe cā qͣꝫ generatōis: ſicut dictum eſt pͥus. Deſtructiuū aūt mutatio ꝑ ſe eſt.generatōis aūt et ipſius eſſe eſt ẜm accn̄s.¶ Iſtud eſt ſeptimū capl̓m in quo ph̓s oſtēdit qūo tp̄s ēmenſura generatōis ⁊ corruptōis. ⁊ ꝯn̄ter mēſura cuiuſlibet motus. Et pn̄s capl̓m in duas diuidit̉ ꝑtes. In qꝛpͥma oſtēdit pͥmū. In ſecūda ſecūdū. ibi. His aūt modis) Quātū igit̉ ad pͥmā ꝑtē d̓t ph̓s. ꝙ oīs mutatio ī eoꝙ a tꝑe nūeratur. hoc eſt ꝑ pͥus ⁊ ꝑ poſterius. remouet etabijcit aliqͥd a natura eius qd̓ mutat̉. Un̄ etiā gr̄a mutationis in tꝑe fiūt oīa ⁊ corrūpūtur. ꝓpter qd̓ etiā qͥdā ph̓orum dixerūt tp̄s eſſe ſapientiſſimū. eo ꝙ qui ꝓceſſerunt intꝑe multa ſunt experti. experimentū em̄ indiget multo tēpore. Pictagoricꝰ em̄ paron penitus indiſciplinabile dixiteſſe tēpus. eo ꝙ memorie ſenū ſunt ſicut ruinoſa edificia q̄ꝯſtrui nō poſſunt ꝓpter naturalis pͥncipij corruptōem. etideo in tꝑe magis obliuiſcūtur homīes qͣꝫ addiſcūt. ⁊ hicrectius dixit qͣꝫ pͥores qui dixerūt tempus eſſe ſapientiſſimū. Igit̉ manifeſtū eſt ꝑ autoritatē paronis. ꝙ tp̄s magꝭeſt per ſe cauſa corruptionis qͣꝫ generationis qꝛ facit remdiſtare a pͥncipio ſui eſſe ⁊ tendere ad nō eſſe. igit̉ magis ecauſa corruptionisqͣꝫ generationis. Et cū multiplicit̓ dicat̉ per ſe ⁊ cauſa. vt patꝫ in quinto libro pͥme ph̓ie. In ꝓpoſito em̄ accipit̉ ꝑ ſe qd̓ accidit per id cui tempus ſemꝑet per ſe ꝯiungitur. Et cauſa d̓r. qꝛ per hoc qd̓ eſt materianumeri qui numerus eſt tempus. hoc eſt pͥus ⁊ poſteriusin mutatione ſunt ſicut cauſantia corruptōem. Mutatioem̄ per ſe eſt gratia ſui deſtructiua. qꝛ mutatio paſſio quedam eſt. aut nō ſine paſſione. vt patꝫ ex ſupradictis. ī tercio phyſicoꝝ. Mutatio aūt eſt generatōis cā. ⁊ ipſius eēniſi per accn̄s. hoc eſt per formā ⁊ actū generantis. q̄ forma ⁊ actus nō ſunt in patiente ẜm ꝙ patiens. ſed potiuseſt extra ipſum a generante ẜm ꝙ illud eſt generās. licetforma ſimilis illi ſit in patiente potentia.¶ Signū aūt ſufficiens qꝛ fit quideꝫ nihū niſt

a. Li

aI