QuartusLiber

qꝛ locū ⁊ materiā idē eſſe dixerūt ſicut dictum eſt ſupͣ deheſiodo. nō tn̄ bn̄ in hoc dixerūt. Et ph̓s definitōnemiſtā reprobat dicens. qꝛ materia nō ſeꝑabilis eſt vl̓r a rebus. ita ꝙ ip̄a ſit ꝑ ſe ſola vel ab oī forma ſeꝑatata ⁊ nuda. ſꝫ vacuū ab antiqͥs ph̓is ponit̉ ſicut ſeꝑabile a corꝑeqd̓ aliqn̄ eſt in ip̄o. igit̉ materia nō p̄t dici vacuum. Etꝯtra oēs iſtas definitōes vacui eſt id qd̓ de loco ſuꝑiusdeterminatū eſt. et vacuum locū neceſſe eſt eſſe ſꝫ corꝑepͥuatū. Etiā ſupra dictū ē in tractatu p̄cedēti qualiterlocus eſt et qualiter nō eſt. Manifeſtū ē qm̄ vacuumhoc mō nō eſt ſicut ditunt ip̄m eē ſpaciū extra corpꝰ ſeꝑatum ab ip̄is aut in ip̄is corporibꝰ ībibitū ſicut dicuntdicētes poros raroꝝ corpoꝝ eē vacuū et intra corporuꝫnaturā ꝯtentiuū. Ambe aūt iſte ſecte volunt ꝙ vacuumſit nō corpus ſꝫ corꝑis ſpaciū hoc eſt hn̄s dimenſionescorꝑis in qͥbꝰ recipit corpus tres corꝑis dimēſiones. cūem̄ ſupra oſtenſum eſt. ꝙ locus eſt ſuꝑficies ꝯtinens etꝯtingens corpus qd̓ nō eſt aliqͥd locati. et ꝙ locus nō ēip̄e dimēſiones ſpacij q̄ ſunt intra ſuꝑficies corꝑis ꝯtenti. et qd̓ eſt intra ſuꝑficiēs corꝑis ꝯtinētis nō eſt ſpaciuꝫaliquaꝝ dimenſionū niſi dimēſionū illaꝝ q̄ ſunt corꝑisꝯtenti in loco. Ex qͥbus manifeſtum eſt. ꝙ vacuuꝫ nōeſt etiā dimenſiones ſpacij ſeꝑati ⁊ ꝙ nō ſunt ibi aliq̄ dimenſiones ſeꝑate a corꝑis in loco ꝯtenti dimenſionibꝰ.¶ Unde et vacuū videt̉ aliqͥd eſſe qꝛ ⁊ locus.et propter hoc acceptū eſt. Prouenit em̄ motusqͥ eſt ẜm locū ⁊ locū dicentibꝰ eſſe aliqͥd p̄ter corpora incidentia ⁊ his qui vacuū. Cauſam autēmotus opinant̉ eſſe vacuū ſic. ſicut in quo mouetur. hoc aūt erit quale. locū qͥdē dicunt eſſeHic ph̓s on̄dit ꝙ vacuū d̓r aliqͥd eoꝝ quoꝝ eſt locꝰqꝛ ponit̉ locatoꝝ eſſe receptaculū. et ꝓpter hāc cam acceptū eſt. et ab antiqͥs ſuppoſitū vacuū eſſe. Et iō vnamrōnem hn̄t dicentes vacuū eſſe. et illi qͥ dicunt locū eſſeſpaciū qd̓dā ſeꝑatū. dicentibꝰ em̄ eſſe loci mutatōeꝫ aliqͥd. et aliqͥd eſſe locū ꝯuenit etiā ẜm ſuā rōem aliqͥd eſſevacuum p̄ter formā corpoꝝ et ſeꝑatū a corporibꝰ q̄ permotū incidunt in ip̄m Hi em̄ dicunt ꝙ vacuū eſt aliqͥdet opinant̉ ꝙ vacuuꝫ eſt cā motus localis hoc mō ſicutid d̓r eſſe cā in quo et in qd̓ fit motus localis. hoc em̄ eſttale aliqͥd quale dicunt eſſe locū. erit em̄ receptaculi ſpacium in quo locat̉ ẜm eos dimenſio corꝑis moti. hoc ātetiā dicunt vacuū. Ratio āt hoꝝ fuit. qꝛ cū nō p̄t motꝰcorꝑis eſſe ad plenū. eo ꝙ duo corꝑa nō p̄n̄t eē in eodeꝫloco. oportet vt eis videt̉ ꝙ ſit aliqͥd vacuū qd̓ ẜm ſuasdimēſiones eſt receptiuū dimenſionū corꝑis moti.¶ Neqꝫ vna aūt neceſſitas eſt ſi motꝰ eſt eſſevacuū. Om̄ino qͥdē igitur om̄is motōnis neqͣqͣꝫ. vnde ⁊ melliſſum latuit alterari nāqꝫ ꝯtingitplenū. Sed neqꝫ ẜm motū locū. Siml̓ em̄ ſubingredi ad inuicē cōtingit ſi nullū ſpaciū ſeꝑabile ſit p̄ter corpora mota. et hoc manifeſtū ē etiaꝫin continuoꝝ reuolutōibꝰ. ſicut in his que ſunthumidorum.Iſta eſt ſcd̓a ꝑs huius capituli in qua ph̓s excluditvacuū eſſe. et hoc dupl̓r. pͥmo hoc facit de vacuo ſeꝑatoa corporibꝰ. ſcd̓o de vacuo imbibito corporibꝰ. ibi. cōtingit aūt denſari. Quantū igit̉ ad pͥmū d̓t ph̓us. ꝙ ratō-

nes qͥbus ꝓbabant vacuū eſſe. nō eſſe efficaces. Et ſoluit pͥmo pͥncipalē eoꝝ rōem q̄ fuit motus eſt. igitur vacuū eſt. et hoc ſic. qꝛ aut accipiunt ꝙ motꝰ in genere cauſatur a vacuo. aut in ſpē motus qͥ eſt ẜm locū. ſed neutꝝilloꝝ dd̓m eſt. igit̉ ratio illoꝝ eſt inſufficiens. Minor ꝓbatur ꝙ nō in genere. qꝛ non eſt neceſſe ꝙ ideo oīs motus excludat̉ nō ponendo vacuū. qꝛ poteſt aliqͥd plenuꝫalterari. ergo ad minus alteratio q̄ eſt motꝰ poteſt fieriſine vacuo. Nō in ſpē cū nō excludit̉ om̄is motus localis. qꝛ fieri poteſt ꝙ corpus vnū ſubingredit̉ in aliud. ꝑhoc ꝙ illud cedit ſibi ꝑ motū localē ꝑ modū inſpiſſatonis ſiue ꝯdenſatōnis. et iſtud ſatis manifeſtū eſt in corporibus q̄ ꝯtinua ſunt cū ẜᵐ ꝑtes reuoluunt̉ ſicut aer aaqua q̄ ſunt de numero humidoꝝ. hoꝝ em̄ ꝑtes mouētur ſuꝑ alias ⁊ alie cedunt alijs preter hoc ꝙ aliqd̓ ſpācium vacuū in eis ponat̉. qꝛ humida corꝑa cū ſint maleterminabilia nō p̄nt in ſe habere hmōi ſpacia ſeꝑata. etſicut eſt de motu ꝑtiū ip̄oꝝ. ita eſt de motu corpoꝝ quemouent̉ in ip̄is. talia em̄ corpora cedunt ſibi et cōpͥmūtur denſata in minorē locū. et ampliant̉ rarefacta in locum maiorē p̄ter hoc ꝙ aliqͥd ip̄is addat̉ aūt auferaturẜm materiam.¶ Cōtingit aūt denſari nō in vacuū. ſed propter quod ea q̄ inſunt elabunt̉ vt aqua colliſa aere qui ineſt ⁊ augmētari nō ſolū ingrediente aliquo eſt et alteratōne vt ſi ex aqua fiat aer¶ Hic ph̓us ſoluit rōnes ponentiū vacuū eſſe corporibus imbibitū et pͥmo ſoluit eā q̄ eſt de ꝯdenſatōne dicens. ꝙ ꝯtingit denſari huiuſmodi corꝑa nō in vacuuꝫquod extra ſe vel intra ſe habent. ſed ꝓpter id ꝙ ea queſunt in ip̄is elapſa elabunt̉ ab eis ac diſſoluunt̉ ſicut aerqͥ ꝯtinet̉ aliquādo retentis in aqua ſpacijs. et egrediturab ip̄a et tunc aqua vel alia corꝑa immiſſa reſident in locis aeris ſicut dictū fuit de nummis aut cathenis immiſſis in dolio aque vel vini. Non ſolū aūt fit hoc ingrediente alio in aquam et diuidente ip̄am aut implēte ſedetiam ex ſola alteratōne qualitatū pͥmaꝝ que tranſmutant ſubſtantiā aque. ſicut quando ex aqua fit aer. tuncem̄ ſine additōne ſubſtātie accipiunt ꝑtes quātitatemmaiorē ⁊ replent maiorē locū qͣꝫ pͥus. et ecōuerſo cōdenſantur p̄ter hoc ꝙ aliqͥd ip̄is addat̉ et ꝯtrahūtur in minorem locum quādo ex aere fit aqua ⁊ accipiunt quantitatem minorem.¶ Om̄ino aūt et que eſt de augmento ratio ⁊in cinerē diffuſe aque ip̄a ſeip̄am īpedit. aut em̄nō auget̉ quodlibet. aut nō corpore aūt cōtingitduo corpora ineodē eſſe Dubitatōem igit̉ volunt cōmunē ſoluere. ſed nō demonſtrāt vacuuꝫquō eſt. Aut oē eē corpus neceſſe eſt vacuū. ſi penitus augetur. et auget̉ ꝑ vacuū. Eadē aūt ⁊ incinerē ratio eſt. Ꝙ qͥdem igitur et ex quibus demonſtrant vacuū ſoluere facile ſit manifeſtū eſt¶ Hic ph̓us ſoluit rōnem de augmento et de experimento dicens. ꝙ vniuerſaliter ratio quā inducunt deaugmento ⁊ de experimento aque diffuſe deſtruit ſeipſam in hoc ꝙ ꝓbat eſſe augmentum qꝛ queſtio de augͥmento tali ratiōe poſita ita manet poſtea ſicut prius hͦ

A

.1o.4..1.