Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicoꝝAreſtotelis

at taliter videri p̄t. Detur em̄ ꝙ corpus augeat̉ ꝑ vacuum ſicut ip̄i dicunt. tunc ſeqͥtur vnū triū incōuenientium qꝛ vel corpus nō auget̉ in qͣlibet ꝑte. et ſic oportetꝙ vacuū ſit in qualibet ꝑte. et ſic corpus eſt ip̄a vacuitas aut auget̉ nō ꝑ corpus augens ſed ꝑ incorporeuꝫ. 2ºhoc at̄ incōueniens eſt. qꝛ corpus nō accipit additōemper incorporeū aut auget̉ ꝑ corpus et ſic duo corpora3erunt in eodē loco ẜm eos. ergo relinquit̉ ꝙ queſtio deaugmento nō eſt ſoluta ꝑ vacuū. qꝛ adhuc q̄ritur qͣliterfiat augmētatio etiā ſi ponat̉ eē vacuū. nō ergo ꝓbat̉ eēvacuū ꝑ augmentū. ſed potius dubitatōem nobis ⁊ ipſis cōmune volunt ſoluere ꝑ vacui poſitōem. ⁊ tn̄ ſoluere eandē nō pn̄t. qꝛ cū augmentū ꝓprie animatoꝝ eſt etnō elementoꝝ. ⁊ ad hāc ſciētiam nō ꝑtinet ſoluere hancqueſtionē ſꝫ ip̄a venit ſoluenda in libro perigeneſeos. ⁊etiā in libro de aīa. Eadē āt rō ponit̉ de aqua in cinereinfuſa quo ad hoc. ꝙ ꝑ ip̄am nō ꝓbant vacuū eē. Si em̄aqua tanta intrat in cinerē quāta in vas ſine cinere intrat. oportet ẜm eos ꝙ nō tm̄ vacuū ſit inter ꝑticulas cineris. ſꝫ oportet ꝙ ibi ſit cinis vacuus et ſit ip̄a vacuitas qd̓ eſt incōueniens. qꝛ ẜm hoc nihil eēt de cinere invaſe. Soluēda āt ē queſtio de cinere ſicut ſoluta ē ſupra. Manifeſtū eſt igit̉ ex dictis. ꝙ facile eſt ſoluere rationes illas ex qͥbus intendebāt demōſtrare eē vacuuꝫqm̄ ꝑ ip̄as vacuum eſſe nō ꝓbant. Quoniā aūt nō ē vacuū ſic diuiſuꝫ ſicut qͥdam dicūt dicemus iteꝝ. Si em̄ eſt vniuſcuiuſqꝫ loci mutatio aliqͣ ſimpliciū corpoꝝ natura. vtignis qͥdem ſurſum. terre aūt deorſum. ⁊ ad medium manifeſtū eſt ꝙ nō vacuū erit cā loci mutationis. Cuius igit̉ cauſa erit vacuū: Uidet̉ ātcā eē motꝰ ẜm locū huius aūt cauſa nō eſt. Iſtud ē terciū capitulū in quo ph̓us oſtēdit ꝯtraantiquos vacuū nō eē ſpaciū ſeꝑatū neceſſario ex partemotus localis ita ſcꝫ ꝙ vacuū ſit eius cauſa ſex ratōnibus. Quaꝝ pͥma eſt. qꝛ corꝑa aliunde habēt ꝙ moueantur localiter. igit̉ nō oportet vacuū ponere ꝓpter motum localē. Ancedens patꝫ. qꝛ ẜm ſua natura corꝑa naturalia ad ſua loca mouēt̉. ita ꝙ in ſe habēt naturale pͥncipium mouēdi ⁊ qͥēſcēdi ⁊ extra ſua loca naturalia mouentur ꝑ violentiā. Uel ſic corpora ſimplicia q̄ mouent̉a ſua natura mouent̉. ſicut ignis qͥdē naturalis mutatioloci eſt moueri ſurſum. terre āt deorſum et ad medium.tunc manifeſtū eſt. ꝙ vacuū nō poteſt eſſe cā loci mutationis qm̄ oſtenſum eſt ſupra in tractatu de loco. ꝙ locꝰꝯnaturalitatē hꝫ ad locatū. ⁊ ideo habꝫ potentiā trahētem ad ſe locatū in ip̄o quādo mouet̉ ad ip̄m. talē cōnaturalitatē et potētiā nō hꝫ qͥſqͣꝫ oſtēdere in vacuo. cū vacuum nō ſit niſi dimēſiones que ſunt vnius rōnis vbiqꝫet nuſqͣꝫ eſt in ip̄is natura ſuꝑioris ⁊ medij natura. Amplius ſi ē aliquid velut locꝰ pͥuatū corpore cū ſit vacuū quō mouebit̉ poſitū in ip̄o corpus. nō em̄ iam in om̄e. Eadē aūt ratio et ad locum eſſe aliqͥd opinātes ſeꝑatū in quē fert̉ quodfertur. Quō em̄ mouebit̉ poſitū aūt manebit etde ſurſum et deorſum. et de vacuo ꝯuenit eadēratio merito. vacuū em̄ locū faciunt eſſe dicētes

Et quō iam inerit aūt in loco aūt in vacuo. nonem̄ accidit cū totū poſitū ſit ſicut in ſeꝑato locoet ſufferente corꝑe. Pars em̄ niſi ſeorſum ponatur nō erit in loco ſed in toto. Amplius ſi nō eſtlocus vacuum nō erit. Hic ph̓us ponit ſcd̓am rōnem. ſi aliqͥd ſupponat̉eē vacuū vt locus qd̓ habeat potentiā tractiuā locati ꝑmodū dictū de loco. et dicat̉ vacuū eſſe locus corꝑe pͥuatus. cū ſit vacuū a corpore ſeꝑatū. tunc oportet ꝙ corpꝰpoſitū in ip̄m moueat̉ alicubi in ip̄o. hoc eſt in aliquā ꝑtem ſpacij eius quod dicit̉ eſſe vacuū. qꝛ dictū eſt. ꝙ mōtus corpoꝝ ſimpliciū nō eſt niſi ad vna ꝑtem ſpacij. ⁊ ſiciſta ratio q̄ inducit̉ eſt cōmuniter ꝯtra ponētes vacuuꝫeſſe ſpaciū ſeꝑatū. et ꝯtra ponētes locū eſſe dimēſionesſpacij ſeꝑati in quod mouet̉ id quod fert̉. qͣꝫuis em̄ ſpacium illud quod dicit̉ eſſe vacuū vel locus ponat̉ habere potentiā tractiuā corꝑis. tamē cū ſpaciū illud nō ſitniſi quātitas q̄ vnius rōnis eſt ẜm oēm ſui ꝑtem. oꝑtetꝙ potentia tractiua ſit ꝑ vnū modū et vnā ratōnem inom̄ibus ꝑtibꝰ ſpacij illiꝰ. ⁊ hoc ſupponēdo q̄ratur. quōmoueat̉ id qd̓ ponit̉ ī ip̄m. aut quo manebit aūt em̄ adoēm ꝑtem mouebit̉ aūt ad nullam. et ſimil̓r in om̄i ꝑteip̄ius manebit. aut nuſqͣꝫ. Simil̓r q̄ritur qualiter in ipſo eſt ſurſum et deorſum. Nō em̄ videt̉ eſſe in ip̄o niſi qͦad nos ſicut eſt in mathematicis dimenſionibꝰ ſicut dictum eſt in tractatu de loco. De vacuo āt merito conuenit eadē ratio cū vacuū etiā ponat̉ eſſe locus ſeꝑatusſiue pͥuatus corpore Adhuc aūt q̄ritur. quō corpus ineſt ei. Nō em̄ quādo eſt in ip̄o ẜm vnā ꝑtem eſt magisꝯnaturale corpori locato qͣꝫ ẜm aliā. Si aūt ineſt ei. tūcq̄ritur. an ſit in ip̄o ſicut in loco ꝯnaturali habēte ꝯnaturalitatē ad locatū. aut in ſpacio vacuo tantū quod dicit̉eſſe corꝑis receptaculū. Simil̓r nō poſſunt dicere cāmſic dicentes eſſe vacuū nec modū per quē id quod eſt inip̄o ſiue in loco ſiue in vacuo ineſt ei. aut em̄ eſt in ip̄o ꝑſe. ſicut totū. aut ꝑ accidens ſicut pars. et dicētes locumeſſe ſeꝑatū ſpaciū. et vacuū eſſe ponētes cauſam nō habent quā reddant ita ꝙ totū ſit in illo ſpacio per ſe. ⁊ ꝑtes per accidens. Nō em̄ accidit totale corpus eſſe perſe in aliquo ſpacio ſeꝑato ꝑmanenti ſuppoſito ſicut ſepedictū eſt. ergo nec ꝑs erit in ip̄o per accidēs cū totū nōſit in eo ꝑ ſe. pars em̄ nō poteſt dici eſſe in ſpacio illo ꝑ ſenecͣ accidit ꝙ totū ſit in toto ſpacio illo per ſe ⁊ per dimēſionem ꝑtiū ſit ꝑ ſe in ꝑtibꝰ ſpacij. qꝛ pars nō eſt in aliqͦloco ꝑ ſe niſi ſeorſum et diuiſa ponat̉ a toto. ſed potiuscū totū ſit in loco ꝑ ſe. pars eſt in toto et in loco totiusꝑ accidens. ſi igit̉ locꝰ ſit ſeꝑatim poſitus nō poteſt eēeo ꝙ nō eſt cauſa motus nec qͥetis nec exiſtentie in locoper ſe vel ꝑ accidens. igit̉ ꝯſtat ꝙ nō ſit vacuū. Et pōtiſta ratio ſentētialiter ſic ſumi. ſi ponat̉ vacuū. tunc nonerit ratio aſſignandi cauſam motus naturalis et quiet̉ꝭqꝛ corpus naturale mouet̉ ad aliquē locū ꝓpter ꝯueniētiam quā habet cū tali loco. vt grauia deorſum mouent̉qꝛ ꝯueniunt in grauitate cū illo loco et ideo corpꝰ diſcedit ab aliquo loco. qꝛ diſcōuenit cū eo in aliquo. ſed ponendo vacuū nō erit ꝯuenientia aut diſcōuenientia corpoꝝ ad inuicem. igitur corpus naturale nō mouebiturnec quieſcit.Accidit aūt dicentibꝰ eſſe vacuū tanqͣꝫ naturam ſi qͥdem erit motus ꝯtrariū magis eē. ſi ali-

S iij

r

hoA

tio. Ito