Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

CPhylicorumAreſtotelis.

ſed prout habet potētiā actiuā et ꝑfectiuā locati et hec ēa virtute celi loco infuſa. Et ad ꝓbatiōem qͥ epicurij ꝓbabāt. ꝙ ſuꝑficies eſt ꝯtrarij corꝑis ⁊ motꝰ ꝯtrarij nōeſt ad ꝯtrariū corpus dd̓m eſt. ꝙ licet ſit ꝯtrarij corꝑisnō tn̄ mouet̉ ad ip̄m tanqͣꝫ ad ꝯtrariū corpꝰ. qꝛ ꝟtutesformatiue ⁊ ſaluatiue elemētoꝝ termīate ſtꝭ ⁊ vltra terminū ꝓportionate diſtantie a primo formāte nō extēdūt̉et iō cū per motū ⁊ lumē celeſtis corꝑis materia elementorū calefiat ⁊ rarificet̉. ita ꝟtus nō eſt infinita. finit̉ gͦ inaliqͦ. ꝯſtat em̄ ꝙ nō ꝓtenditur vltra ſubiectū ſuū qd̓ eſtignis. eo ꝙ nulla virtus vltra ſubiectū ꝓtenditur. finit̉ergo in vltimo ignis. eſt aūt hoc ſuꝑficies ꝯcaua ignis.ergo in illo finitur. ita ꝙ nihil ſub ip̄o formatur ī genereillo. oꝑtet gͦ ꝙ ibi incipiat ꝟtus formās aerē. illā eī qͣꝫtūeſt de primo formāte. oꝑtet eſſe extra aerem. igit̉ ibi eritꝟtus formās aerem. nec eſt incōueniens duas virtuteseſſe ineodem vltimo vnam ſicut deficientem et ī terminataꝫ Aliā ſicut perficientē agentē et incipientē. et ideolocus refertur ad inferius locatum. licet ſit ſuperficiescorꝑis ſuꝑioris. qꝛ inferius diffundit ꝟtutē et non ſuperius. Ex quo patet. ꝙ nō mouetur ad ip̄am ſuꝑficiē tāqͣꝫ ad ꝯtrariū. ſed ſicut ad formas ⁊ ꝯſeruās Qinor pꝫqm̄ de rōne loci eſt ꝙ ſit terminus corꝑis ꝯtinentꝭ īmobilis pͥmū. ſꝫ clarū eſt ꝙ q̄libet ꝑs definitiua vere d̓r deſuo definito. vtꝫ ſexto thopicoꝝ. igit̉ vere d̓r ꝙ locus eſtīmobilis. Cōſiderandū tn̄ eſt. ꝙ in corpore ꝯtinēte ſuntdue ſuꝑficies. q̄dā em̄ eſt exterior q̄ d̓r ſuꝑficies ꝯuexa.Alia eſt interior q̄ d̓r ſuꝑficies ꝯcaua et de illa ſuꝑficiemētio fit in loci definitōe ⁊ nō de pͥma. In loco em̄ duoincludunt̉ qͦꝝ vnū ē materiale .ſ. ſuꝑficiēs ꝯcaua corpoqris ꝯtinentis. Aliud eſt formale qd̓ eſt influētia celeſtꝭin ip̄o ꝯtinentē infuſa. ⁊ iſta cauſat̉ in ꝯtinētis ſuꝑficie excerta diſtātia ⁊ det̓mīato aſpectu que hꝫ ad celū. et ſpēal̓rad polos mūdi ⁊ ad ip̄m cetrū ⁊ qꝛ cētrū ē īmobile vt ꝓbabit̉ ſcd̓o celi. ⁊ eciā poli mūdi. iō illi aſpectus ⁊ illa diſtantia qͣ cauſat̉ influentia celeſtis in loco ſunt īmobiles.Eſt tn̄ mobilis ꝑ accn̄s qͦ ad ſuū eſſe materiale. qꝛ materiale loci eſt ſuꝑficies ꝯtinētis q̄ mouet̉ ꝑ accn̄s ad ſuiſubiecti motū. ſꝫ qꝛ a formaliori debet fieri denoīatio. iōlocus magis d̓r īmobilis gratia ſui eē formalis qͣꝫ mobilis grā ſui eſſe materialis qd̓ eſt ſuꝑficies qꝛ illa etiā cuꝫſit accn̄s non mouet̉ ꝑ ſe. ſꝫ mouet̉ ꝑ accn̄s grā .ſ. ſubiectiin quo eſt. Sꝫ diceres trāſmutato ꝯtinete trāſmutatur etiā illa diſtātiā que eſt inter latera corꝑis ꝯtinētisigit̉ illa diſtantia ē mobilis quo. ad eſſe eius formale.Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ dupliciter accipit̉ diſtātia. vnoº.ꝓ ſpacio intermedio. ⁊ ſic eſt mobilis. ⁊ ſic intelligit̉ trāſmutato ꝯtinēte trāſmutat̉ etiā illa diſtātia ⁊c̄. Alioº accipit̉ ꝓ quodā reſpcū fundato ī ſuꝑficie ꝯcaua corꝑis cōtinentis et terminat̉ ad tria pūcta īmobilia. ⁊ ſic non eſtmobilis. Et qͣꝫuis locus nō ncc̄ario corrūpat̉ ad corruptōem illiꝰ cuiꝰ. ē .ſ. corꝑis locati. tn̄ ncc̄ario corrūpit̉ adcorruptōeꝫ corꝑis locatꝭ qꝛ moto corꝑe locāte corrūpit̉illa diſtātia et acqͥrit̉ noua Cōcluſio pꝫ. qꝛ illa definitioē ꝯueniēs ⁊ bona q̄ nihil diminuti aūt ſuꝑ flui ꝯtinet iſtaē hmōi. igit̉ ē ꝯueniēs ⁊ bona. Minor ꝓbat̉. qꝛ ꝑ hoc ꝙdicit̉ terminus ꝯtinētis explicat̉ eſſe materiale ipius loci. ⁊ ꝑ hoc ꝙ d̓r īmobilis explicat̉ eē ſuū formale. ⁊ ꝑ primū hoc eſt īmediate ſecluditur locus ꝯmunis qͥ non eſtꝯtinēs pͥmū ⁊ īmediate cū illud ſolū loco ꝓprio ꝯueniat.Ad obiectaī oppolituꝫ

Ad pͥmū dd̓m eſt. ꝙ iſti mōi eſſendi in. ꝯp̄hendunt̉ ſubalijs. modus em̄ eēndi in quo aliquid ē in tꝑe reducit̉ adoctauū qͦ aliqͥd eſt in alio ſicut eſt in loco ⁊ hͦ iō. qꝛ ſicutlocus eſt mēſura mobilis. ita tp̄s eſt mēſura motꝰ. ⁊ iōoctauus modus ẜcat ꝙ aliqͥd eſt in loco. ſicut in mēſuraextrinſeca ⁊ hͦ eſt ꝯmune rei tꝑali in ordine ad tp̄s. ⁊ reilocate in ordine ad locū. Modus āt eēndi in quo aliqͥdeſt in alio ſicut in ſigno. nō eſt ꝓprie loquēdo modꝰ eēndiin. ſꝫ ſolū modus analogicus. et ꝓpter talem analogiamp̄t reduci ad qͥntū modū quo aliquid eſt in alio. ſicut accidēs in ſubiecto. quia accn̄s p̄ter inherētiā ē eciā ſignūſubiecti. cū accn̄s debeat eſſe ſubiecto ꝓportionatū. Autdd̓m eſt. ꝙ nō eſt realis ⁊ iō nō ponit̉. Aut dd̓m ē. ꝙ nōꝓprie aliqͥd d̓r eſſe in alio ſicut in ſigno. ſꝫ potius ad alterum aūt ad ſignū. qꝛ relatiuū potius d̓r eſſe ad correlatiuum qͣꝫ in correlatiuo Ad ſcd̓m dd̓m eſt ꝙ locus noneſt ſuꝑficies tm̄ ſꝫ eſt vltima ſuꝑficies ſiue terminus corporis ꝯtinētis. N ec ē incōueniēs ſuꝑficiē de loco p̄dicari qꝛ d̓t dn̄s Albertꝰ in pͥma ph̓ia ꝙ locus real̓r eſt ſuꝑficies et eſt ſuꝑius ad locū. qꝛ locus eſt ſuꝑficies ꝯtinēs locatū ſꝫ ſuꝑficies eſt indifferēs ad ſuꝑficiē ꝯtinentē qͣliseſt locus ⁊ nō ꝯtinētē qͣlis eſt ſuꝑficies locati. In p̄dicamētis tn̄ ph̓s ꝯſiderat locū qͣſi mathematice. vt ibi dcm̄eſt qͣre etiā ponit̉ ibi vt ſpēs diſtincta a loco Ad t̓ciūdd̓m eſt. ꝙ locus ſic eſt īmobilis. qꝛ nō mouet̉ cū locatoAut dd̓m eſt. ꝙ in loco ſunt tria ꝯſideranda .ſ. materialeloci qd̓ eſt ſuꝑficies corꝑis ꝯtinētis. ⁊ ſic eſt mobilis cūcorꝑe locāte. Scd̓o ꝯſideratur in loco formale. et illud ēduplex .ſ. formale mathematicū ⁊ formale ph̓ycū. Formale mathematicū eſt certa diſtātia alicuius locatia polis mūdi. et ita eſt locus oīno īmobilis qm̄ talis diſtātiavariari nō p̄t ⁊ ſic variato loco aliqͥs fit ꝓpinquior aut remotior a polis mūdi. et hoc formale ē de p̄dicamēto relationis. Sꝫ formale phyſicū eſt virtus ꝯſeruatiua locati et ē de ſcd̓a ſpē qͣlitatis deriuata a pͥmo locāte. et talisꝟtus influit̉ vnicuiqꝫ ẜm analogiā nature. Et ex eo accipit̉ qūo ea q̄ ꝯſeruant̉ in vno loco corrūpuntur in alioloco. qꝛ nō eſt eadē virtꝰ ꝯſeruatiua ī ſingulis locis īmoin oppoſitis locis ē oppoſita ꝟtꝰ ꝯſeruatiua. vtꝫ de locograuiū et leuiū. ⁊ iſtud for̄ale eſt īmobile ẜm ſpēm īqͣꝫtuꝫſcꝫ in eodē loco ſꝑ ſuccedit ſil̓is ꝟtꝰ. variat̉ tn̄ ẜm nūeꝝ ethͦ ex ꝑte ſubiecti. qꝛ moto aere in qͦ ē ꝟtꝰ ꝯẜuatiua mouet̉ etiā ꝟtꝰ ẜm nu̓eꝝ ſꝫ ī alio aere ſuccedēte in eūdē locūē eadē ꝟtus ẜm ſpēm Ex qͦ pꝫ. ꝙ qn̄qꝫ ꝯtinue motū eſtī eodē loco ẜm formale ph̓ycū. vtꝫ de fluuio qͥ qͣꝫuis ꝯtinue moueat̉. ꝟtus tn̄ ꝯſeruatiua ī aere circa fluuiū ē vnius nature etiā eiuſdē nūeri ſi aer nō moueat̉ circa aquaꝫvn̄ ꝯtingit ꝙ aliqͥd ſtans īmobiliter mutat locū ẜm formale phyſicū ad minꝰ nūero. vt ptꝫ de turri circa quamaer ꝯtinue mouet̉. qꝛ ꝟtꝰ variat̉ ꝯtinue ad variatōnemſubiecti. Ad pͥmā ꝯfirmatōem dd̓m eſt. ꝙ licet celuꝫmoueatur circulariter circa centrū. tn̄ nunqͣꝫ mouet̉ extra ſuū locū. et ſic ꝙ aliqn̄ maius et minꝰ diſtet ab ip̄o cētro. iō quo ad illam diſtātiā d̓r īmobile Et ſi celū imaginetur per circuluꝫ equinoxialē tunc quelibet pars eiuseſt immobilis ꝓpter īmobilitateꝫ polorū reſpectu quoꝝſumitur īmobilitas loci Ad ſecūdā ꝯfirmatōem dicedum eſt. ꝙ nō oportet ꝙ oīa in ſcīa conſiderata habeantordinem ad ſubiectū ſcꝫ ꝙ ſubiectū de eis dicat̉ in rectoſꝫ ſufficit ꝙ ſubiectū de aliquibꝰ verificetur in obliquo.et ſic qͣꝫuis locus non eſt corpus mobile. eſt tamen paſſio corporis mobilis.