Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

TertiusLiber

Hic ph̓s improbat opinionē naturaliter loquētiū deinfinito et hoc per rōnes logicas ⁊ ph̓icas. Et eſt primain ꝯtinuis. qꝛ nullū terminatū eſt infinitū. oīs qͣꝫtitas cōtinua eſt terminata. gͦ eſt finita Qinor. qꝛ corpus actu acceptū finitur ſuis dimēſionibꝰ .ſ. vna vel pluribꝰ. ſphericum em̄ finitur vna. ⁊ anguloſum finitur pluribꝰ qꝛ corpus ẜm eūclidē eſt qd̓ hꝫ longitudinē latitudinē ⁊ profunditatem Et eſt rō logica qꝛ. eſt ex his q̄ cōia ſunt etin oī corꝑe tā phyſico mathematico qͣꝫ metaphiſico Secūda rō eſt ī nūeris. Nullū nūerabile eſt infinitū. ſꝫ nūerus eſt numerabil̓. ergo nō eſt infinitus. qꝛ oē nūerabilep̄t nūerando ꝑtranſiri. qd̓ aūt pertrāſitur nō eſt infinitūcū infinitū nō habeat terminū. igit̉. Sed diceret aliqͥsiſte rōes ſunt phiſice qꝛ ſunt de infinito qd̓ ē paſſio phyſica Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ aliq̄ rōnes dicūtur dupl̓r logice aūt phyſice. vnoº qͣꝫtū ad obiectū de qͦ eſt demōſtratio aūt ꝓbatio et ſic rōes tacte ſunt phyſice. vt ꝓbat argumētū Alioº accipiūt̉ qͦ ad modū demōſtrandi aūt ꝓcedēdi ⁊ ſic ſtꝭ logice qꝛ ꝓcedūt a definitōe ad definitū Phyſice āt magis ꝯſiderantibꝰ ex his neqꝫem̄ cōpoſitū poſſibile eſt eſſe neqꝫ ſimplex. Cōpoſitū quidē igit̉ nō erit infinitū corpus. ſi finita elemēta ſunt multitudine. Neceſſe eſt eī plura eſſe et equare. ꝯtraria ſꝑ et nō eſſe. vnū ip̄oꝝinfinitū. Si nāqꝫ qͣꝫtūcunqꝫ deficiat potentiaq̄ eſt in vno corꝑe eſt potentia alterius. vt ſi ignis finitus. aer em̄ infinitus eſt aūt equalis ignis equalis aeri in potentia quātūcunqꝫ duplicatus. ſolū aūt et nūerū quēdā hn̄s. tn̄ manifeſtum eſt. ꝙ infinitū abundat aut excellit et corrumpit finitum. Hic oſtendit ph̓s ex principijs ſcīe naturalis. ꝙ nullū eſt corpꝰ infinitū. qꝛ ſi eſſet aliqd̓ corpꝰ infinitū. aut gͦtale corpus eēt ꝯpoſitū aūt ſimplex neutꝝ illoꝝ ē dd̓m.igit̉. Nō ꝯpoſitū. qꝛ ſi eēt aliqd̓ tale. hoc eēt aūt ex ꝑtibus oībꝰ finitis nūero ⁊ magnitudine. aut ex qͥbuſdā finitis ⁊ qͥbuſdā infinitis. Primū dici nō pōt. qm̄ ex finitis ꝑtibꝰ nō ꝯponit̉ niſi finitū. Nō ſcd̓m. qꝛ vel ea q̄ ſuntinfinita ſunt infinita ẜm ſpēm et nūeꝝ. ⁊ finita ꝑ magnitudinē. aūt quedā eorū ſunt finita magnitudine. quedaꝫaūt eorū ſunt infinita. aut vnū eorū eſt infinitū. reliqͣ vero finita. aut ecōuerſo vnū finitū et reliqua infinita. Deprimo mēbro diuiſionis an ſit ꝯpoſitū ex infinitis ſpe etnūero. ⁊ finitis magnitudine habet ph̓s diſputare pͥmoperigeneſeos ꝑ īprobationem opinionis Democriti etcollege eius leucippi Si aūt dicat̉ forma ſimplicis elemēti. tunc nō poſſꝫ eſſe ꝯpoſitū ex infinitis niſi elemēta ſimplicia eſſent infinita. Et illa poſitio improbat̉ ſcd̓o perigeneſeos ꝑ hͦ ꝙ probat̉ ibi. tm̄ eē qͣtuor elemēta Nec p̄tdici ꝙ ſit ꝯpoſitū ex quibuſdā infinitis ẜm magnitudinem et qͥbuſdā finitis. qꝛ tūc qͣlitates elemētoꝝ qͣꝫuis ſeexcedāt. ita ꝙ calor ignis in decuplo excedat caliditatēaeris tn̄ ſi aer ponat̉ infinitus in magnitudine ad finituꝫignē. calor ⁊ hūidū aeris excedent calidū et ſiccū ignis.qꝛ oīs virtus ⁊ potētia naturalis creſcit ſuo ſubiecto creſcēte. ⁊ ſi materia ſua ſiue ſubiectū creſcit in infinitū. ſuapotētia in infinitū creſcit. ſicut patebit octauo huius. cūigit̉ in ꝯpoſito finitū iūgit̉ infinito vni vel pluribꝰ id qd̓eſt infinitū erit potentie infinite. et excellendo alia corrūbet oīa ꝯponētia. et ſic corrūpet ꝯpoſitū. ⁊ ſic ꝯpoſitū nō

erit infinitū ſiue vno ſiue pluribꝰ ēxiſtentibus in ipſo infinitis dūmodo quedam ſunt finita in ip̄o Unūqd̓qꝫ aūt infinitū eſſe impoſſibile ē corpus em̄ eſt penitus habens dimenſionem Infinitū aūt indeterminate diſtans eſt. Quare infinitū corpus oīquaqꝫ diſtās erit infinitum Hic ph̓s oſtēdit ꝙ impoſſibile eſt. ꝙ oīa ſint infinitaque ꝯponūt tale corpus. qꝛ corpus infinituꝫ ẜm ꝙ treshabet dimēſiones ẜm quālibet dimenſionē eſt infinitumſꝫ qd̓ qualibet dimenſione diſtat in infinitū replet oē ſpaciū. igit̉ cū ip̄o nō p̄t remanere aliud īfinitū niſi duo corpora eſſent in eodem loco. ⁊ ſic duo talia corꝑa aut plura nō poſſunt ꝯiungiad ꝯpōem corꝑis infiniti. Preterea ſi ad oēm dimenſione corpus infinitū diſtat in infinitum tūc nihil p̄t ꝯiūgi corꝑi infinito. qꝛ qͥcqͥd ꝯiūgeret̉ei oporteret ꝙ primo applicaretur extrinſecus ꝑ ꝯtactuꝫet ſic̄ oporteret ꝙ habet̉ vltimū in quo tangeret. habensaūt vltimū eſt finitū. igit̉ ſi aliqͥd applicaret̉ ei extra ip̄meſſet infinitū. ⁊ hoc eſt cōtra hypoteſim. qꝛ poſitū erat eēfinitū ꝯpoſitū ex pluribꝰ infinitis. Qꝭ aūt corpus infinitū in oībꝰ dimenſionibꝰ eſt infinitum ſic ꝓbat̉. qͥa ſi det̉aliqd̓ corpus infinitū in dimenſione vna vel duabꝰ ⁊ nōin oībꝰ. et dicat̉ illi aliqd̓ infinituꝫ in vna dimenſione velduabꝰ. ⁊ nō in tertia applicari. ita ꝙ ꝯponat̉ in dimenſione vel dimenſionibꝰ in quibꝰ finite ſunt ſequet̉ incōueniens .ſ. vnū infinitū maius eſſe alio infinito. qꝛ ꝯpoſitū exduabꝰ dimenſionibꝰ infinitis maius eſt vtraqꝫ ꝯponētiūeo ꝙ oē totū maius eſt qualibet ſua ꝑte. ſꝫ incōuenienseſt vnū infinitū maius eē infinito Sꝫ hoc incōueniēs eēnō videt̉. qꝛ in eo ꝙ ꝯponunt̉ finita ſunt ⁊ ẜm hoc ꝙ finita ſunt totū poteſt eſſe maius ꝑte. et nō in eo ꝙ infinita. Ideo dd̓m ꝙ ad hoc ꝙ ꝯpoſitio fiat oportet de ſimplicibꝰ fieri ꝯpoſitōem. ſimplex aūt vnius virtutis eſt etideo in tali longitudo reſpōdet latitudini ⁊ ꝓfunditateet ecōuerſo. ⁊ hoc modo ītellexit Areſto. qn̄ dixit. ꝙ corpus infinitū ꝯponēs intermīate diſtans eſt per oēm dimenſionē. ſꝫ in ꝯpoſitis corꝑibꝰ longitudo magis fit a calido. et latitudo magis a frigido dilatante ⁊ retrahenteProfunditas āt fit a motu hūidi qd̓ calidū facit ebulire ad ſuꝑficiem. ⁊ in tali corpore nō ſeq̄ret̉ ꝙ ſi lōgitudoeius eſſet infinita ꝙ etiā latitudo ⁊ ꝓfunditas eſſent infinita. niſi eo modo quo calidū infinitū exigit frigidū infinitū. et hūidū infinitū. qꝛ aliter corrūperet ip̄m Atuero neqꝫ vnū ꝯtingit infinitū corpus eēet ſimplex. neqꝫ ſicut dicūt qͥdā ꝙ extra elemētaeſt. ex qͦ alia generant neqꝫ ſimplex Sūt em̄ qͥdaꝫ qui hoc faciūt infinitū. ſꝫ nō aerē aūt aquāqͣtenꝰ eī alia corrūpant̉ ab īfinitate ip̄oꝝ Hn̄tem̄ adinuicē cōtrarietatē. vt aer quidā hūidusaqua aūt frigida. ignis vero calidus qͦꝝ ſi eſſetvnū infinita corrūperent̉ vtiqꝫ iā alia. nūc autēdicūt alterū eſſe ex quo hec ſunt. Hic oſtendit ph̓s ꝙ ſicut impoſſibile eſt corpus ꝯpoſitū eſſe infinitū. ita impoſſibile eſt corpus ſimplex eē infinitū. qꝛ aūt tale corpus ſimplex infinitū eſſet extra elementa. aut intra elementa. neutꝝ illoꝝ eſt dd̓m. igit̉ nullum eſt corpus ſimplex infinitū. Probatio minoris patebit infra. Sūt tn̄ qͥdaꝫ phyloſophi dicētes infinitū corpus eē extra elemēta ⁊ nō intra ea. ⁊ dixerūt nō aerē aut