LiberTercius

natōem. ſcd̓o ex magnitudine. qꝛ data quacūqꝫ magnitudine p̄t dari maior. qꝛ d̓r in pͥma petitōe euclidis. ꝙ licet lineā definitā in ꝯtinuū rectūqꝫ quātūlibet ꝓducereet ideo nulla eſt qͣꝫtitas cui nō p̄t fieri additio ꝑ intellectuꝫ. tertio ex ſpacio qd̓ eſt extra celū. qꝛ pictagorici imaginabant̉ extra celū eſſe infinitum ſpacium¶ Infinitū aūt cuꝫ ſit extra celū et corpus infinitū videt̉ eſſe et mūdi Quid em̄ magis vacuūhic qͣꝫ ibi. Ꝙ quidē in vno loco et vbiqꝫ eē magnitudinem. Sil̓r aūt et ſi vacuū eſt. et locusinfinitus et corpus infinitū neceſſe eſt eſſe Cōtingere eī ab eſſe nihil differt in perpetuis.¶ Hic ph̓s ꝓſequit̉ de tertia ꝓbatōe q̄ eſt de ſpacio infinito extra celū. ⁊ vult ꝙ ſi extra celū ſpaciū infinitū imaginet̉. aut ergo illud eſt repletum corꝑe ẜm ſe totū. et ſichabet̉ ꝓpoſitū. aūt ꝓ vna ꝑte repletū. ⁊ ꝓ alia ꝑte vacuūqd̓ eē nō poteſt. cū ſit eiuſde diſpōnis. aut eſt totū vacuūqd̓ eſſe nō poteſt. qꝛ cū vacuū ſit locus nō repletus corpore aptus natus tn̄ repleri. ⁊ in ꝑpetuis ſiue eternis nōdn̄t eſſe ⁊ poſſe. igit̉. ſequit̉ ꝙ illud ſpaciū eſt actualiterrepletū corꝑe infinito Dicūtur em̄ res ꝑpetue ſiue eterne q̄ ſunt vniuerſales in natura. ſicut eſt ꝓportio loci adlocatū hoc eſt nō ſubiacent tꝑi. ſꝫ ſicut eterna qͦ ad īmutabilitatem ſuoꝝ ſꝫ res ꝑticulares ex natura ſua mobilestꝑi ſubiciunt̉. et ideo non oē qd̓ eſt in eis poſſibile. eſt neceſſariū. ſꝫ qd̓ ꝯuenit in eis eē ꝯuenit etiam nō eſſe ⁊ ſubiciunt̉ caſui ⁊ fortune. fundat̉ aūt hec rō ſuꝑ falſum fundamentū qꝛ intelligentie ſiue imaginatōi nō eſt credendum. qꝛ nō ſicut per intellectū ꝯtingit in infinitū ꝓcedere quātitatē. ſic ꝓcedit̉ ẜm naturā. cū oīm natura ꝯſtātiūterminꝰ qͥdā ſit ⁊ rō magnitudinis ⁊ augmenti.¶ Habet aūt dubitatōem de infinito ꝯſiderato et nāqꝫ nō eſſe ponētibus multa impoſſibilia accidūt et eſſe. Amplius aūt qualiter ē vtꝝſit genus ſicut ſubſtātia aut ſicut accn̄s ꝑ ſe alicui nature aut neutraliter ſꝫ nihilominus ē infinitū et in infinita magnitudine. Maxime āteſt phiſici conſiderare ſi eſt magnitudo ſenſibilis infinita.¶ Hic ph̓s oſtendit ꝙ ꝯſideratio de infinito magnā habet dubitatōem ſiue ponat̉ eſſe ſiue nō. multa vident̉ accidere impoſſibilia. Si eī ponat̉ nō eſſe vident̉ accidere īpoſſibilia q̄ dcā ſunt. Si aūt eſſe ponat̉. tūc ꝯtingūt illaincōuenientia q̄ in ſequēti capl̓o patebūt. ⁊ iō ꝯſiderandum eſt de ip̄o. Et ſi dicat̉ infinitū eſſe. tūc oꝫ qͣrere Anſit ſubſtātia vel accn̄s ꝑ ſe hoc eſt ꝓpria paſſio. aut neutꝝet quocūqꝫ hoꝝ modoꝝ dicat̉ nihil minus eſt infinicumAdhuc ſi infinita dicant̉ eſſe multitudine quadā ⁊ plura nūero adhuc ſunt infinita ſꝫ tn̄ infinituꝫ ſit in qͣꝫtitategeneraliter. Et iō ſubdit ph̓s. ꝙ phiſici eſt conſideraremaxime ſi aliqͣ magnitudo ſenſibilis eſt infinita actu ſicut celū aer aqua vel aliqd̓ huiuſmodi.Primū igit̉ determinandū quot modis d̓r infinitū. vno qͥdē igit̉ mō qd̓ īpoſſibile eſt ꝑtrāſireex eo ꝙ nō ē aptū trāſiri. vt ē vox īuiſibilis Aliter āt trāſitū hn̄s incōſūmabilē. aut qd̓ vix autqd̓ aptū natū ē habere nō tn̄ hꝫ trāſitū aūt finē.

¶ Hic ph̓s ponit acceptiones infiniti dicēs. ꝙ infinituꝫmultis dicit̉ modis. Primo mō accipit̉ infinitū ꝯtradictorie qd̓ nullo modo p̄t eē de genere trāſibiliū. ⁊ ſic deꝰd̓r infinitus ⁊ incorporeus ⁊ īmenſus. et in oībꝰ noībꝰ priuatiuis hoc mō dictis melius noīatur qͣꝫ affirmatiuis etpoſitiuis. textus tn̄ dicit. ꝙ pͥmus modus eſt priuationis quo negat̉ genus priuationis ⁊ etiā ſpēs. ſicut planta vel lapis dicit̉ eſſe nō vidēs. nō tn̄ ꝓpter hoc. qꝛ nō hꝫoculos ſed etiā iō qꝛ nō eſt aīal aptū natū videre. et talispriuatio vocat̉ priuatio priuās. qꝛ priuat habitū ⁊ aptitudinē naturalē ad ip̄m. ſicut vox d̓r inuiſibilis. ⁊ hͦ mōinfinitū potius d̓r ꝯtradictorie ſiue negatiue qͣꝫ priuatiue. Scd̓o d̓r infinitū ꝯtrarie qd̓ hꝫ qͣꝫtitatē ex qͣ hꝫ aptitudinē vt tranſeat̉ tn̄ ꝓpter extēſionem fine carēteꝫ ꝑtrāſiri nō p̄t. ſicut ſpaciū infinitū. et hoc mō a phiſicis infinitum eſſe dicētibꝰ ſupponebat̉ infinitū eſſe actu. qꝛ ip̄i dixerūt ſpaciū vacui vel loci eſſe infinitū. eo ꝙ quātūcunqꝫtrāſeat̉ de ipſo ſꝑ remanet tranſitus eius iꝑfectus Tetio dicit̉ infinitū qd̓ eſt īꝑtrāſibile ex impotētia ꝑtrāſeūtis. ſicut eſt ſpaciū inter oriens ⁊ occidēs. ſicut etiam vniclaudo ē ſpaciū infinitū ꝑambulare ad ſanctū iacobū. qꝛſibi eſt īꝑtrāſibile licet ꝑtrāſibile. Et extra textū ſuꝑaddunt̉ duo modi a dn̄o alberto ⁊ a multis alijs ⁊ igit̉ qͣrto mō dicit̉ infinitū qd̓ quidē aptū natū eſt ꝑtrāſiriſꝫ impedit̉ eius trāſitus ꝑ accn̄s aliqd̓ extrinſecū ſicut ꝓfundum maris d̓r infinitū. qꝛ aquā īpedit trāſitū eiꝰ Quītomodo d̓r infinitum. ꝓpͥe cuius actꝰ finitus ſꝑ includitpotentiam ad infinitum.¶ Amplius aūt infinitū eſt om̄e. aut ẜm appoſitōem. aut ẜm diuiſionē aut vtroqꝫ modo.¶ Hic d̓t ph̓s ꝙ infinitū ꝓprie acceptū ē triplex. qꝛ qͦddaꝫ eſt infinitū ꝑ appōem tm̄ ſicut eſt nūerus qui in infinitū creſcit ꝑ appōem. Aliud eſt infinitū ꝑ diuiſionemvt magnitudo q̄ eſt diuiſibilis in infinitū. tertiū eſt infinitū vtroqꝫ modo .ſ. ꝑ diuiſionē ⁊ ꝑ appoſitionē. vt tempus qꝛ tp̄s eſt nūerus potētialis. ⁊ cū hͨ qͣꝫtitas ꝯtinua.¶ Seꝑatū qͥdē igit̉ eſſe infinitū a ſenſibilibuscū ip̄m aliqd̓ ens infinitū īpoſſibile eſt. Si nāqꝫ neqꝫ magnitudo neqꝫ multitudo eſt ſub̓a āteſt ip̄m infinitū et nō accn̄s īdiuiſibile erit Diuiſibile eī aut multitudo aut magnitudo erit.ſi āt diuiſibile eſt nō infinituꝫ eſt: niſi ſicut voxindiuiſibilis Sed neqꝫ dicūt ſic affirmātes eēinfinitū. neqꝫ nos q̄rimꝰ ſꝫ ſicut intrāſibile Siāt ẜm accn̄s eſt infinitū nō erit vtiqꝫ elemētumeoꝝ que ſunt ẜm ꝙ eſt infinitū ſicut neqꝫ inuiſibile locutōnis qͣꝫ vox ſit inuiſibilis¶ Iſtud eſt tertiū capl̓m in quo ph̓s oſtendit ꝙ non ſitinfinitū ſicut dixerūt antiqͥ in naturaliter loquētes ip̄mſubſtantiam infinitā eſſe ponentes tribus rōnibꝰ. Quarum pͥma eſt. ſi eſſet infinitū tanqͣꝫ ſubſtātia. aut igit̉ talis ſubſtātia eſſet infinita per ſe ſine qͣꝫtitate ⁊ natura aliorū predicamētoꝝ. aut cū qͣꝫtitate et naturā aliorū p̄dicamētorū. neutrū illoꝝ dici p̄t. igitur male dixerūt antiquiinfinitū eē ſubſtātiaꝫ infinitā Minor ꝓbat̉. Nō p̄t dicipͥmū. ꝙ ſit īfinita ſine natura alioꝝ p̄dicamētoꝝ qꝛ ſubaẜm ſe nec eſt finita nec infinita. Nec p̄t dici ſcd̓m. qꝛ tūcnō eſſet elementū aut principiū rerū naturaliū niſi ꝑ accidens. ⁊ hoc eſt incōueniens. qꝛ vox eſt audibilis ꝑ ſe. et