TertiusLiber

entiuꝫ elementa nullus infinita facit: Quicūqͣꝫaūt infinita faciūt elementa quēadmodū anaxagoras ⁊ democritꝰ. Hic qͥdē ex ſil̓ibꝰ ꝑtibꝰ.ille aūt ex oī ſemine figurarū ꝑ tactū ꝯtinuū infinitū eſſe dicit: et hic qͥdē quālibet ꝑtem eſſe ſimiliter mixtā toti ex eo. ꝙ videt quālibet ꝑtemex qualibet fieri. Huic etiā videt̉ ⁊ ſimul aliqn̄oēs res firmare eſſe. vt hec caro. ⁊ hoc os. ⁊ ſicqd̓libet. ⁊ oīa itaqꝫ fieri ⁊ ſimul. igit̉ pͥncipiuꝫnō ſolū in vnoquoqꝫ diſgregatōis. ſed ⁊ oīm ēQm̄ em̄ om̄e qd̓ fit ex hmōi fit corꝑe. omniuꝫem̄ generatio p̄ter quā qd̓ nō ſimul. ⁊ quoddaꝫpͥncipium eſſe oportꝫ generatiōis. Hoc auteꝫeſt vnū qd̓ ille vocat intellectū. intellectꝰ autēex principio quodā oꝑat̉ intelligens ⁊ cognoſcens. Quare ncceſſe eſt ſimiliter aliqn̄ oīa eſſeet incipere moueri aliquando¶ Hic ph̓s ponit opiniones ph̓oꝝ natural̓r loquētiumde infinito. Et dicūtur naturaliter locuti. qꝛ nō dicebantinfinitū eſſe ſub̓am formalē aūt naturalē rerū. ſed dixerūtip̄m eſſe paſſionē qͣꝫti ꝯtinui aut diſcreti. ⁊ ideo qꝛ paſſioquerit eſſe in ſubiecto aliqͦ. dixerūt ꝙ hꝫ aliā quādā naturā que ſubiectū eſt eius q̄ eſt aliqͣ ſub̓a ſenſibilis. ⁊ ideo infinitū. Alia rō eſt ab elemētis q̄ tn̄ ſubſtāt infinito. ⁊ ideoqͥdā dixerūt infinitū eſſe in magnitudine illius rei q̄ eſt elementū rerū ſine multitudine illoꝝ que dicūtur eſſe elemēta. ſicut aerem infinite eſſe magnitudinis. vl̓ aquā aut medium inter elementa. vel etiā infinita numero elemēta ſtꝭinfinita ẜm multitudinem. et ideo qͥcūqꝫ dixit finita eē elementa rerū et magnitudine ⁊ multitudine. ille dixit infinitum nihil eē actu. qꝛ ille negauit in elemētis infinitū. ideooportuit ꝙ negaret ip̄m in elemētis. qꝛ ex finitis numeroet magnitudine nō ꝯſtituit̉ niſi finitū. Sed dixerūt infinitum eſſe phyſici quicūqꝫ poſuerūt infinita elementa. ſicutanaxagoras ⁊ democritus. Anaxagoras em̄ dixit infinitum ꝯponi ex infinitis numero ⁊ multitudine ſil̓ibꝰ ꝑtibꝰet hogenijs. qꝛ talia dixit rerū omniū eſſe elementa. Democritus ꝟo athomos infinitos multitudine eſſe elemēta rerum. ⁊ illoꝝ figurā ⁊ ordinē eſſe ſemen omniū figurarum que ſunt in corporibꝰ naturalibꝰ. ſicut alibi dictuꝫ eſtEt opinio eius magis in libro perigeneſeos explanabit̉.Hec aūt corꝑa athomalia dixit diſcurrere in vacuo. qd̓ ēmagnitudinis infinite. Hi gͦ ambo ꝯueniūt in hoc ꝙ infinitum ſit ꝯſtitutū ex infinitis numero ſe ꝯſtituentibus.Sed differūt in hoc. qꝛ anaxagoras dixit ꝙ quelibet parshomogenia ẜm verā ſil̓itudineꝫ mixta eſt vniuerſa itatirerū. ⁊ cullibet parti vniuerſitatis. qꝛ vidit ꝙ quelibet resfiebat ex qualibet in tota vniuerſitate rerū. ⁊ ex hoc voluit ꝙ affirmaret̉ ꝙ aliqn̄ om̄es ſimul fuiſſent ꝑmixte. ſicutſi ꝑtes huius oſſis aut carnis que diuiſe ſunt acciperēturex vna maſſa carnis aut oſſis. neceſſe eſt vt aliqn̄ ſimul fuiſſent in vno. ita dixit ꝙ oēs ſanguines ⁊ oſſa diuiſa in rebus aliqn̄ fuerūt in vno toto. qꝛ eſt infiniti ſanguīs ⁊ oſſis⁊ ſic de alijs. igit̉ oꝑtꝫ ꝙ aliqn̄ oīa fuerūt in vno toto. Idem̄ qd̓ eſt pͥncipiū ſegregatōis ⁊ diſtinctōis rerum qd̓ vocat intellectū nō ſolū ſegregat ꝑticulariter vnū ab alio. ſicut ꝯuenit in generatōe particulari. ſed etiā idē pͥncipiuꝫfuit talis diſtinctōis a pͥncipio tꝑis in vniuerſo. cū ex vna

maſſa infinita om̄ia que nūc vident̉ definiri ⁊ ſegregari ceperūt. Omne em̄ qd̓ fit ex tali corpore qd̓ in ſe hꝫ aūt ꝯtinet oīa. ⁊ infinitū eſt multitudine partiuꝫ ⁊ magnitudined̓r fieri ab anaxagora. ſed nō dicit oīa fieri ſimul. Nō em̄ſimul et ſemel ſegregat̉ ab eo totus ſauguis vel totum osqd̓ eſt in ipſo. ſed ſucceſſiue. ⁊ ideo quia talis diſtinctio ⁊ ſegregatio fit in ipſo. oportꝫ ponere aliqd̓ pͥncipiū agens illam diſtinctōis ſegregatōem. Hoc autē pͥncipiū in totovniuerſo et in partibꝰ ſegregās eſt vnum qd̓ ille vocat intellectū agentē. Intellectus aūt ille operat̉ a quodā pͥncipio tꝑis determinato. qꝛ intelligere eſt opus eius. ⁊ a qͦdātꝑe intelligere cepit ẜm anaxagorā. cū aūt hoc nō intellexerit. tūc mūdus idem incepit qn̄ intellectus redeūdo ſuper res diſcretōem ex vno mixto fecit. cognoſcendo easluce intellectus oꝑatiui. ſicut artifex cognoſcit artificiumigit̉ ẜm anaxagorā neceſſe eſt aliqn̄ om̄ia ſimul fuiſſe. ⁊ intelligere hoc ꝑ ſil̓itudinem intellectus operātis ad operata. et pͥmus intellectus quē anaxagoras dixit eſſe in hoceſt potentior intellectu artificis. qꝛ nō indiget inſtrumētoad ꝓductōem rerū. nec motibꝰ. ſed ſua volūtas ſufficit adfieri ⁊ rerū ꝓductiōem. Sed tn̄ licet anaxagoras ẜm ꝟbaiſta poſuerit mūdū incepiſſe a pͥncipio quodā quo incepitintelligentia luce ſua diſcernere ſegregāda. tn̄ ipſe intelligentie ſubiecit ꝓ materia infinituꝫ illud ex quo diſcernitres. et hoc dixit eſſe eternū. qꝛ fere om̄es phyſici ꝯueniūtin hoc ꝙ materia eſt eterna. Errabat etiam anaxagorasin hoc ꝙ dixit intelligentiā pͥmā aliqn̄ intelligere aliquādo nō et hanc dixit deū. qꝛ intellectus ſuus vno mō ſehꝫad res. licet res nō vno mō ſe habeant ad ip̄m. ſed exeātab ipſo ſub ordine tꝑis. Et de hac materia latius viderepoſſet aliquis in vndecimo pͥme ph̓ie.Democritus aūt nihil alterū ex altero fieri pͥmoꝝ dicit. ſed tn̄ ip̄m ꝯmune corpꝰ oīm eē pͥncipiū magnitudine ẜm ꝑtes ⁊ figuras differētes Ꝙ qͥdem igit̉ ꝯueniens ſit phyſicis hec ſpeculatio manifeſtū ex his¶ Hic oſtēdit ph̓s ꝙ differt opinio democriti ab opinione anaxagore nō ſolum in hoc ꝙ alia poſuerit pͥncipia. ſedetiā in hoc ꝙ nihil pͥmoꝝ dicit fieri ex altero. eo ꝙ vnꝰ atomus nō fit ex altero. et hoc nō dixit anaxagoras. ſed potius ꝙ vnum pͥmoꝝ fit ex altero. ſicut ſanguis ex carne etecōuerſo. Sed dixit democritus corpus ꝯtinue qd̓ ꝯtactu atomoꝝ ꝯſtituit̉ omniū eſſe pͥncipiū. ⁊ differt magnitudine ẜm differentiā partiū ⁊ differentiā figurarū q̄ ſuntin ꝑtibꝰ atomalibꝰ ex qͥbꝰ ꝯgregat̉ ⁊ in quas ſegregat̉Rōnabiliter aūt ⁊ pͥncipiuꝫ ip̄m ponūt oēsneqꝫ em̄ fruſtra poſſibile eſt ip̄m eſſe. neqꝫ aliāineſſe ipſi potentiā. niſi ſicut pͥncipiuꝫ. Oīa em̄pͥncipia ſunt. aut ex pͥncipio. infinitū aūt nō eſtprincipiū. eſſet em̄ vtiqꝫ finis ipſius Ampliusaūt et ingenitū et incorruptibile ſi eſt quoddaꝫpͥncipiū. Quodcūqꝫ em̄ fit neceſſe eſt acciperefinem. et finalitas omnis eſt corruptōis. Quare ſicut dicimus nō eſt hmōi pͥncipiū. ſed hocaliorū videt̉ eſſe. Et ꝯtinere omnia et gubernare ſicut affirmāt quicūqꝫ nō faciūt extra infinitum aliquā cām vt intellectū aut cōcordiā. Et