Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

PhyſicorumAlAotelis.

hoc eſſe diuinū. īmortale em̄ et incorruptibileē ſicut affirmāt anaximādros ⁊ plurimi ph̓oꝝ Hic ph̓us poſitis antiquoꝝ opinionibꝰ de infinito ponit quatuor ꝯditōes eius in quibꝰ omēs antiqui rōnabiliter ꝯueniūt. Quarū pͥma eſt infinitū eſſe pͥncipiū eoruꝫ q̄ſunt. cū nihil fruſtra ſit in natura. nō p̄t poni fruſtra infinituꝫ a ponētibꝰ ip̄m. ⁊ cū fruſtra nō ſit. impoſſibile eſt ꝙ detur ei actus pͥncipij. qꝛ pͥncipia maxima ⁊ infinita ſtꝭ virtute. Et ꝯditiōem datā ipſi ſic ꝓbabant. qꝛ oīa que ſuntaūt ſtꝭ ex pͥncipio aut pͥncipiū. infinitū aūt nō hꝫ pͥncipiuꝫnec eſt ex pͥncipio. igit̉ infinituꝫ eſt pͥncipiuꝫ Minor ꝓbat̉quo ad pͥmā eius ꝑtem. ſcꝫ ꝙ infinitū nō habeat pͥncipiuꝫqꝛ om̄e qd̓ hꝫ pͥncipiū hꝫ finem aliquē. qꝛ qd̓ hꝫ pͥncipiuꝫfinitur ad aliquid extra. ſed qd̓ finit̉ ad aliqͥd extra finituꝫeſt. ſed qd̓ eſt finitū nō eſt infinitū. igit̉ ſi infinitū eſt finituꝫnō eſt infinitū. qd̓ eſt incōueniens. igit̉ infinitū nō hꝫ pͥncipium. ⁊ ꝑ ꝯſequens ip̄m eſt pͥncipiū. Secūda pars minoris eſt manifeſta. qꝛ ſic eſſet pͥncipiatū. ſed hec rō peccat penes fallaciam equocatiōis. qꝛ in maiore ſumit̉ pͥncipiumꝓ pͥncipio factiōis. ⁊ in ꝓbatōe accipit̉ ꝓ pͥncipio magnitudinis. Secūda ꝯditio eſt. neceſſe eſt infinitū eſſe īgenitum ⁊ incorruptibile. qꝛ om̄e qd̓ generat̉ neceſſe eſt ꝙ generet̉ in magnitudine determinata quaꝫ ꝯplere p̄t formagenerātis. ſed infinitū nō eſt determinate magnitudinisigit̉ eſt ingenitū. ⁊ hoc mō etiā eſt incorruptibile Sicut em̄generatū neceſſe eſt acciꝑe fineꝫ in quo ꝯplet̉ generatio. itaetiā corruptōem neceſſe eſt eſſe a quodā pͥncipio qd̓ vltimū fuit generatōis. Finalitas aut illa ex qua ꝯplet̉ generatio eſt ex qua eſt motus corruptiōis. ⁊ cum iſti motusſint finiti neceſſe eſt ꝙ om̄e generatū ⁊ corruptū ſit finitumigit̉ cū nihil hoꝝ ꝯueniat infinito nō p̄t eſſe pͥncipiū infiniti. īmo potius ecōtra infinitū pͥncipiū aliorū eſſe videturTercia ꝯditio. infinitū ꝯtinet ⁊ claudit in ſeipſo omīa ⁊gubernat om̄ia. ſicut om̄es illi dicunt qui nullam cām niſiagentē ponūt p̄ter infinitū. ſicut anaxagoras qͥ ponit p̄terinfinitū cām intellectū agentem Et empedocles cām agētem d̓t eſſe ꝯcordiā ⁊ diſcordiā. Quarta ꝯditio eſt. infinitū eſt qͥddā diuinū ⁊ īmortale. qꝛ infinitū eſt qͥddā ꝑpetuū ingenerabile ⁊ incorruptibile. igit̉ eſt qͥddā diuinū etimmortale. ſicut affirmāt anaximādros ⁊ plurimi ph̓oꝝIlli em̄ qui dicūt infinitū eſſe a pͥncipio. oꝑtꝫ ꝙ illud pͥncipiū etiā ſit infinitū. igit̉ ẜm illos duo erūt infinita. ſꝫ quecūqꝫ diſcreta ſunt numero. diſcreta ſunt alietate formaꝝet illa finita ſunt ſuis formis. igit̉ q̄cūqꝫ ſunt diſcreta numero finita ſunt ſuis formis. ergo hec duo infinita ſunt finita ſuis formis. ⁊ ꝯſequens infinita ſunt finita. ꝓpter qd̓infinitū a pͥncipio eſſe nō p̄t Eſt tn̄ aduertendū ꝙ anaximādros qui infinitum hoc mō poſuit eſſe. nō poſuit ediuinū ſicut cām efficiente. ſed potius ſicut cām materialem. qꝛ infinitum magnitudine ſua dicebat om̄ia ꝯtinereſicut partes. ⁊ gubernare om̄ia p̄ter hoc ꝙ dat vnicuiqꝫeſſe ⁊ eſſentiā ⁊ virtutē naturale. eo ꝙ non poſuit ipſe niſicām materialem eſſe. Si em̄ hoc in numero cāꝝ efficientium eſſe dixiſſet tūc ſine dubio verū eſſet ꝙ ipſa cauſa eſt infinita negatiue. ita ꝙ neget potentiā ⁊ actū finitatis in cāpͥma. qd̓ em̄ ſimplex eſt neqꝫ finitū neqꝫ infinitum ꝓprie ē.ſed eſt infinitū ꝑ negationem finitatis ab ipſo. qꝛ nec loco nec tempore nec intellectu eius aliquid finiri poteſt etgubernat omīa per prouidentiam. ⁊ ꝯtinet omīa per hocꝙ omnia ambit potentia ꝯtinente ⁊ claudente omīa infetiora. Hoc aūt infinitū ſic acceptū finis eſt omniū non in

trinſecus ⁊ eſſentialis. ſed ad quem eſſe vniuerſoꝝ tenditet naturalis appetitus. hoc tn̄ modo antiquiſſimi ph̓oꝝnihil locuti ſunt de infinito.Utrum de infinito ſpectat determinare ad phyſicū. qd̓ antiqui dicebant eſſe immortale pͥncipiū ⁊ diuinū omniuꝫꝯtentiuū ac gubernatiuū Contra pͥmā ꝑtem queſiti arguit̉ pͥmo ꝙ non. qꝛ ſi adphyſicū ſpectaret determinare de infinito. hoc eſſet ex eoꝙ infinitū eſſet paſſio ꝯſequens magnitudineꝫ ⁊ tempuset motum. ſed hoc no. quoniam omis paſſio in pluribusinferioribꝰ reꝑta reperitur in ipſis ꝓpter aliqd̓ ꝯmune in qͦꝯueniūt. ſed magnitudo tēpus ⁊ motus in nullo ꝯueniūtqꝛ motus ponit̉ in alijs generibꝰ a temꝑe ⁊ magnitudineplura aūt genera nō habent aliqd̓ ꝯmune inter ſe. igit̉ nōhabent aliquā paſſionē ꝯmunē Secūdo ſic. mathematicus hꝫ determinare de magnitudine ⁊ de eiſdē paſſionibus. igit̉ ⁊ de infinito. qꝛ infinitū eſt paſſio magnitudinis.Confirmat̉. infinitū nō inuenit̉ in materia ſenſibili. ſꝫ ſolum in materia imaginabili. igit̉ qꝛ entia habentia materiam ſenſibilem ad maximū ⁊ minimū ſunt determinata. Contra ſecūdā partem queſiti arguit̉ ſic. infinituꝫ dequo hic ſermo eſt. etiā apud antiquos ph̓os ꝑtinet ad īperfectōem. ꝯditōes aūt quatuor p̄noīate ad ꝑfectionemſpectant. igit̉ nō poſſunt attribui infinito hic ꝯſiderato.In oppoſitū quo ad obiecta pͥme partis eſt Areſto. in textu. Et oppoſitū ſecūdi eſt autoritas antiquoꝝ infinito attribuentiū quatuor ꝯditiōes. Et pro intellectu queſtiōismote ponūtur duo diſcurſus quoꝝ maior pͥmi eſt iſta.Conſiderare formale infinitum ꝑtinet ad pͥmū ph̓m Minor Ip̄m acceptū ſub materiali rōne ꝯtinet̉ ſub ꝯſideratōe naturalis ph̓ieCōcluſio Igit̉ ad naturalē ph̓m ſpectat cōſiderare infinitū. nō tn̄ ẜm quēcūqꝫ modū Maior pꝫ. qꝛ infinitū illo mō acceptū eſt extra motumet materiā ſenſibilem ⁊ ſeparatū a materia ẜm rem. ſꝫ detali ꝯſiderat pͥmus ph̓us directe. Et d̓r directe. qꝛ naturalis ph̓s p̄t ꝑ attributiōem de tali infinito determinarevt pꝫ octauo huius. ibi determinat̉ de infinitate pͥmi motoris. igit̉ ⁊c̄. Minor probat̉. qꝛ infinitum ſub materialiratōe acceptū eſt paſſio ꝯtinui motus ⁊ tꝑis de quibꝰ intromittit ſe naturalis ph̓us. qꝛ ſic infinitū eſt de his queſunt ꝯiūcta motui ⁊ materie ſenſibili. In cuius ſignumph̓us in p̄ſenti libro definitiue agit de infinito taliter accepto. ⁊ ſic accipit̉ infinitū ẜm ꝙ d̓t negatōem in ſubiecto apto eato. ⁊ ſic finitū ⁊ infinitū habent habitudinē ad qͣꝫtitatem ſicut ad ꝓximū ſubiectū. ⁊ ideo nō habētia qͣꝫtitatemnō pn̄t dici finita vel infinita. ⁊ ſic accipit̉ hic infinitū. ⁊ perꝯſequēs nō eſt eo mō tranſcendēs ꝯſideratiōem ſcīe naturalis. Concluſio pꝫ quo ad pͥmā eius ꝑteꝫ ꝑ ph̓min textu probantē rōne ⁊ ſigno. ꝙ ad naturalē ph̓m ſpectat ꝯſiderare de infinito. Secūda ꝑs pꝫ ex p̄miſſis. Etiāqꝛ eſt duplex infinitū. ſcꝫ materiale ⁊ formale. Unde licꝫde infinito materiali ſpectat ad naturaleꝫ ph̓m ꝯſiderarenō tn̄ de infinito formali. Etiā ad naturalē ph̓m ſpectatdeterminare de infinito ẜm ꝙ eſt in potentia. cū ſic ſit proprietas rei naturalis ⁊ nō de infinito in actu. qꝛ tale nō eſt

O iij.