LiberSecudus

¶ Quare propter quid in materiam reducentiredditur et in eo ꝙ quid eſt. et in primū mouēsDe generatōne em̄ maxime hoc modo cauſascōſiderat quid poſt aliquid fiat. et quid primuꝫfecit. aut quid ſuſtinuit et ſic ſemper quod cōſequitur Duplicia autem ſunt principia mouentia quorum alterum non phyſicum eſt. Nonem̄ motus principium habet in ſe ipſo Huiuſmodi autem eſt ſi aliquid mouet quod nō mouetur. ſicut eſt quod penitus eſt immobile omnium primum.¶ Hic ph̓s oſtendit. ꝙ ad phyſicū ꝑtinet cōſiderare omnes cauſas. ⁊ hoc oſtendit primo de tribus. ſcꝫ materiaet forma ⁊ efficiente. ſcd̓o de fine. Dicit igitur ꝙ ph̓usnaturalis habet determinare de generabilibus ⁊ corruptibilibꝰ. igitur etiam habet determinare de his que cōcurrunt ad generationem. ſꝫ tres cauſe ad generationeꝫcōcurrūt. qm̄ oportet in generatōne eſſe aliquid qd̓ fiatpoſt aliud. id eſt oportet eſſe formam que acquirit̉ in materia. et oportet eſſe aliquid qd̓ facit generationem id eſtefficiens. Etiā oprtet aliquid eē qd̓ ſuſtinet formaꝫ ſcꝫmateriā q̄ eſt ſubiectum. ⁊ ex his tribus cauſis conſeqͥtur generatū. Non tamē om̄e mouens conſiderat̉ a phfico. ſed mouēs motum. Nam aliqd̓ eſt mouens omninō īmobile quod eſt pͥncipiū omnium.¶ Et qd̓ qͥd eſt et forma Finis em̄ et cuius grāQuare qm̄ natura propter aliquid eſt et hanccognoſcere oportet¶ Hic ph̓us oſtēdit. ꝙ ad naturalem ph̓m ſpectat cōſiderote de fine. qm̄ forma ⁊ finis cōincidūt vt dictū eſtprius. igit̉ ad eū ſpectat de fine conſiderare. Sꝫ diceresigitur ph̓s non habet conſiderare finem in ratōne finis.ſed in ratione forme. Sed ad hoc dicit Areſto. ꝙ naturalis ph̓s habet conſiderare naturā natura aūt agit propter finē. igit̉ habet ꝯſiderare finē in rōe finis Ex quibꝰptꝫ. ꝙ phyſicus hꝫ conſiderare oēs cauſas.¶ Et penitus reddendū propter quid. vt quiaex hoc neceſſe eſt hoc eſſe. Hoc aūt ex hoc autſimpliciter eſt aut ſicut frequenter Et ſi hoc debet fieri. ſicut ex propoſitionibus cōcluſio Etqm̄ hoc erat. quod quid erat eſſe et quia dignius eſt ſic nō ſimpliciter ſed ad vniuſcuiuſqꝫ ſubſtantiam.¶ Hic ph̓s oſtendit. qūo phyſicus habet demonſtrareper omnes cauſas. quia propter quid. eſt in naturalibuspenitus reddendum Subiūgens tn̄ differentiā qūo ſcꝫdifferenter ꝑ cauſas proceditur. ⁊ vult ꝙ ſi procedat̉ excauſis prioribꝰ in generationē ſcꝫ ex materia ⁊ efficientetūc quādoqꝫ ſequitur aliquid ſimpliciter id eſt neceſſario. ſcꝫ qn̄ cauſa habet neceſſariū ordinem ad effectum.Exemplum de cauſa efficiente. vt ſol oritur ergo dies ē.De cauſa materiali. illud eſt ex contrarijs compoſituꝫigitur eſt corruptibile. Quādoqꝫ vero ſequit̉ frequenter ſcꝫ qn̄ cauſa non habet neceſſariū ordine ad effectumvt ſeme eſt. igit̉ fructus erit. Poteſt em̄ fructus multi

pliciter impediri. igit̉ nō ſequit̉ neceſſario Et dicit̉ notāter de cauſis prioribus via generationis. qꝛ finis et forma ſunt priores abſolute Etiam qn̄ demonſtrat ꝑ cauſam formalem. tunc ſequitur effectus ex tali cauſa ſicutconcluſio demonſtrationis ex ꝓpoſitionibꝰ neceſſarijs. illa aūt ſequit̉ ex neceſſitate. igit̉ talis effectus ſequit̉ neceſſario. Similit̓ de cā finali. qꝛ ex illo qd̓ digniꝰ ē id eſt excauſa finali etiam ſequit̉ effectus ſic̄. id eſt ꝑ neceſſitateꝫDignitas em̄ finis ē in phyſicis eo ꝙ natura nihil agitocioſe vel fruſtra q̄ dignitas finis non attēditur in alijs.Cauſe tamen iſte non ſunt ſimpliciter reddende. ſꝫ potius ẜm ꝙ ꝓporcionant̉ ſubſtantie vniuſcuiuſqꝫ rei naturalis. Si em̄ aliquando querat̉ de cauſa efficiente. cū efficiēs cauſa ẜm ſe non ſit propinquacauſa. quare formaeſt in materia vel finis. oportet reddere efficiētem ꝓuteſt ſub intentione finis mouētis. Non em̄ eēt ꝯpetes reſponſio ad interrogationē factaꝫ. quare eſt domus. ꝙ diceret̉. qꝛ habet artificē. ſꝫ oportet ꝙ dicat̉. qͥa artifex intētione defenſionis a pluuia ⁊ ꝯtinēdi diuitias fecit eamSi autē aliquādo ſufficiat reſpōdere ꝑ ſolam cauſam efficientē. tūc in ſe habet ordinē ad finē. Aut q̄ſtio ē de cāfinali. ſicut querit̉ quare ſanatus eſt iſte. ⁊ eſt ſupponensfine iſta q̄ſtio. ⁊ qͣrit de cauſa efficiēte. ⁊ iō ꝯgrua ē reſpōſio dicēs ſimpliciter cauſam efficientem. quia bibit medicinam. Qedicina em̄ ẜm ſe eſt effectiua ſanitatis. ⁊ hocmodo oportet conſiderare in oībꝰ cauſis ꝙ reſpondeat̉ad queſtionem phyſicam ꝓut habēt ꝓportione ad vniuſcuiuſqꝫ rei ſubſtātiaꝫ Sunt tn̄ quidā qui dicūt ꝙ hocnon ſit intelligendū niſi de fine. qd̓ areſto. dixit. ꝙ nonſimpliciter aſſignāda eſt cā ſꝫ ad ſubſtātiā vniuſcuiuſqꝫIncidunt dubia quorum primū eſt. An phyſicus habet quatuor cauſas cōſiderare ac per ipſas demonſtrare. Et videtur pͥmoꝙ non. Nam multe ſunt cauſe efficientes que non ſuntphyſice conſiderationis. igitur phyſicus nō habet conſiderare quatuor cauſas. An̄s ꝓbat̉. qꝛ ip̄e ſolum cōſiderat variabilia ⁊ mutabilia. multe aūt ſunt cauſe efficientes īuariabiles et īmutabiles. igitur. Scd̓o. in omnidemōſtratōe ꝓpter quid pͥncipia debēt eſſe notiora principiato hoc eſt effectu. ſꝫ materia non eſt notior qͣꝫ eiuseffectus. quia effectus formam includit rōne cuius ipſeeſt ſimplicior notior ipſa materia. igitur phyſicus nō habet demonſtrare ꝑ materiam. Tertio demonſtratiodebet eē per principia intrinſeca reſpectu ipſius effectuscauſa aūt efficiēs et finalis ſunt pͥncipia extrinſeca. ⁊ nōintrinſeca. igitur per ip̄a nō habet phyſicus demōſtrare.Solutio ꝙ ſic. habet em̄ ꝯſiderare oēs cauſas. qꝛ conſiderans motum habet conſiderare cauſam efficientemſed efficiens forma ⁊ finis cōincidūt. igitur ad phyſicūſpectat ꝯſiderare finem et formam. et qꝛ forma non pōtꝯgnoſci niſi ꝯgnita ꝓpria materia eius. igitur ad phyſicum etiā ꝑtinet ꝯſiderare de materia. Et ꝙ demōſtretper eas patet. quia habet demonſtrare per illa que pn̄treduci ad queſtionem ꝓpter quid de aliqua re naturaliomnes aūt cauſe reddi poſſunt in naturalibus ad queſtionem ꝓpter quid. igitur ⁊c̄. vt per cauſam formalem.ꝓpter quid homo eſt riſibilis. quia eſt animal rationale.per cauſam materialem. An homo ſit corruptibilis. qͥaeſt ex contrarijs. ꝑ cām efficientem dies eſt. qꝛ ſol ē ſuꝑemiſperium noſtrum. ⁊ per cauſam finalem ꝓpter quid

§F. A