PhyſicorumAreſtotelis.

ceſſariam. ⁊ ideo cōtingit eis habere ꝯtrariū ꝑ qd̓ aliqn̄poſſunt impediri ne producant ſua cauſata. ſicut eſt ꝙex ſemine oliue generet̉ oliua. ⁊ ex ſemīe homīs genereturhomo. ⁊ ſic de alijs. Et ſi iſta duo comꝑant̉ tunc ea queſunt neceſſaria ⁊ ſemꝑ ſunt mouentia ⁊ regulantia ea queſunt frequenter. ſed nō accipiunt in toto regulā ip̄oꝝ ꝓpterhoc ꝙ materia ip̄oꝝ eſt cū priuatōne. ⁊ forma non in totovincit eam. Qꝭ em̄ ea que ſunt frequēter deficiunt ab hisque ſunt ſemꝑ. hoc eſt ꝓpter materie eoꝝ inequalitateꝫ eoꝙ ip̄a receptibil̓ ē ꝯtrarioꝝ ⁊ diſponit̉ ab ip̄is. ita ꝙ aliquādo non obedit motori ⁊ forme. tamē hoc ip̄m ꝙ frequēterſunt habent ab hoc ꝙ forma eoꝝ ⁊ virtus formatiua eoꝝeſt determīata ad vnū. ⁊ extraxit potētialitatē materie advnū que de ſe fuit indetermiata anteqͣꝫ adueniret ei virtꝰformatiua vnius derermīate a motore determinato. Etſic patet qualiter ſepe ſiue frequēter currit ſub illo qd̓ ē ſꝑet habet aliquid ab eo qd̓ eſt ex parte ſue forme. ⁊ deficit īaliquo ab ip̄o ex parte ſue materie. Qanifeſtū aūt eſt ꝙ inneutro iſtoꝝ modorū ponenda eſt fortūa. neqꝫ id qd̓ eſt afortuna. qͥa vtrūqꝫ habet cauſaꝫ determīatā mouentem etformalē. ⁊ id qd̓ eſt ſemꝑ. ⁊ id qd̓ eſt frequēter licet vacillet aliqn̄ in creando ꝓpter inordinatōnē aliquā ſue materie ex diuerſa diſpoſitōne cōtrarioꝝ. Sed qꝛ quedā ſuntextra hec ⁊ preter hec hoc eſt extra ſemꝑ ⁊ frequēter. ⁊ ī illis omēs dicūt. aliqͥd fieria fortuna ⁊ a caſu manifeſtumeſt. ꝙ ꝑ iudiciū loquētes dicunt hec eſſe a fortuna ⁊ a fortuna fieri. Scd̓a diuiſio eſt. Eoꝝ que fiunt alia fiunt propter hoc. alia vero non. Illa em̄ dicūtur fieri ꝓpter hoc quefiunt ꝓpter alique determīatū finē notabilis bonitatis. Etdicūtur fieri non ꝓpter hoc. que nō fiunt ꝓpter aliquē determīatū finem notabilis bonitatis vt motus manuū ꝓpter aliquā phantaſiam aut leuatio veſtuce a terra.Horum autem alia quidem ẜm propoſituꝫfiunt alia vero non. ambo autem ſunt in hisque ſunt propter hoc. Quare manifeſtum eſtquoniam in his que ſunt propter neceſſariumet ꝙ ſicut frequenter ſunt quedam circa que cōtingit quod eſt propter hoc. Sunt autem propter hoc quecunqꝫ ab intellectu vtiqꝫ aguntur et queeunqꝫ a natura. Huiuſmodi igiturcum ẜm acccidens fiant a fortuna dicimus eēSicut enim et quod eſt aliud quidem per ſeipſum eſt. aliud autem ẜm accidens. ſic et cauſam contingit eſſe vt domus quidem per ſeipſam eſt edificatiua. ẜm accidens autem vt albūvel muſicum. Per ſe quidem igitur cauſa finitaeſt ẜm accidens autem infinita Infinita enimvni accidunt.Hic ph̓s ponit terciam diuiſionem dicens. Eoꝝ quefiunt. quedam fiunt ab agentibꝰ ẜm ꝓpoſitum. vt illa quefiunt a libero arbitrio ⁊ intellectu deliberāte. ſicut ſunt oīavoluntaria. Alia aūt fiūt ab agentibꝰ non ẜm ꝓpoſitumvt illa que fiunt a natura. aut a natura vegetabili vel ſenſibili nō hn̄tibꝰ aliquā deliberatōnē in ſuis actibꝰ. ſꝫamboiſta ſcꝫ q̄ fiūt a ꝓpoſito ⁊ q̄ nō fiūt aꝓpoſito ſtꝭ de nūero eorū q̄ fiunt ꝓpter aliquē finem. Manifeſtum em̄ eſt. ꝙ tamin his que ſunt ẜm neceſſitatem ⁊ ſemper qͣꝫ in his q̄ ſuntſicut frequenter. ſunt quedā circa que contingit eſſe ꝙ ſūt

facta ꝓpter hec .i. fines determīatos Sūt igit̉ ꝓpter finesdetermīatos facta quecūqꝫ agunt̉ a natura. ita vt naturageneraliter ſumat̉ ꝓ omni eo qd̓ agit modo nature. ⁊ hoceſt om̄e illud qd̓ nō deliberat ad actū aliquē faciendum.Deinde ſubiungit quartā diuiſionē iſtā ſcꝫ. Sicut enimens diuidit̉ in ens per ſe qd̓ eſt ſubſtātia. ⁊ ī ens ꝑ accidēsvt noue genera accidentiū. ita etiā cauſa diuidit̉ in cauſaꝫper ſe vt cauſa domus per ſe eſt ars edificatiua ⁊ edificator. ⁊ in cauſam per accidēs vt cauſa domus eſt forte albus vel muſicus. Et tūc ph̓s ſubiungit drām inter hascauſas dicens. ꝙ cauſa per ſe que eſt eſſentialis eſt determinata ⁊ finita. eo ꝙ ẜm formā eſt determīata. Cauſa aūtper accidens que eſt per accidens talis eſt ab accidēte cōmuniter dicto eſt īfinita hoc eſt indetermīata eo ꝙ ſūt infinita ẜm formā q̄ vni accidūt. Infinita em̄ accidentia pn̄thoīem inducere vt vadat ad locū vbi inuenit hoīem quieſt amicus ſuus quē tamē non intenderat inuenire.Sicut igitur dictum eſt cum in his que propter hoc fiunt hoc fiat tunc dicitur a caſu et afortuna. Ipſorum autem differentia horuꝫ adinuicem poſterius determinanda. Nunc autēhoc fit manifeſtum ꝙ vtraqꝫ ſunt in his queſunt propter hoc vt cauſa accipiendi argentuꝫvenit vtiqꝫ delaturus pecuniam ſi ſciuit. Uenit autem non huius cauſa. ſed accidit venireet facere hoc reportandi gratia. hoc autem neqꝫ ſicut frequenter veniēs ad villam neqꝫ ex neceſſitate. Amplius auteꝫ finis ⁊ reportatio nōſunt in ſeipſo cauſarū. ſed propoſitorūet ab intellectu ⁊ dicitur a fortuna venire. Si autemproponēs et huius cauſa aut ſemper veniensaut ſicut frequenter reportaturus non a fortuna. Manifeſtum itaqꝫ ꝙ fortuna cauſa ſit ẜmaccidens in his que ſunt ẜm propoſitū. eorumque propter hoc ſunt. Unde circa idem ⁊ intellectus ⁊ fortuna eſt. propoſitum enim non eſtſine intellectu.Hic phyloſophꝰ ex diuiſionibus iam dictis infert definitōnem fortune premittendo tamē qd̓ prius dictuꝫ eſtſcꝫ ꝙ cum in his que fiunt propter finem aliquē aliquidfiat a caſu vel fortuna ẜm accidens. tūc dicitur a caſu autfortuna fieri hoc qd̓ fit. In quo autē differunt caſus ⁊ fortuna poſterius dicet̉ Sed ex nunc dictis manifeſtum eſtꝙ vtrūqꝫ ip̄oꝝ ſit in his que ſunt propter aliquid vt ſi demo tenes venerit ad villam. vt acciperet argentuꝫ ſed ſciuit ibi ſibi fore danduꝫ argentū. ſi autē neſciuerit ⁊ inuenitibi hoīem qui ſibi dedit argentū. tunc a fortuna dicitur fieri ꝙ accepit argentū. deferens aūt pecuniā neqꝫ ſicut frequenter venit ad villam neqꝫ ſicut ſemper ⁊ ex neceſſitate ſed potius ſicut raro. quia raro hoc accidir. Amplius reportatio argenti eſt finis quē ſortitus eſt aduentus ſuuslicet nō intenderit propter hoc venire. ⁊ ideo non eſt finiseſſentialis ꝓpter quē venit. ſed tn̄ ē finis ꝓpoſiti ⁊ intellectꝰEt eſt notādū ꝙ ē duplex finis ꝓpoſiti ⁊ intellectꝰ. q̄dā em̄eſt finis ꝓponētis ⁊ intelligentis. ⁊ eſt ille quem intendit ꝓponēs ⁊ ſcit ⁊ propter que oꝑat̉. ⁊ ille nō ē fortuitꝰ. Alius

i.9.