Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

SecūdusLiber

eſt finis ad quē terminat̉ oꝑatio ꝓpoſita ⁊ intellectus qͥ eſtſine ſcitu ⁊ p̄ordinatōne ꝓponentis. ⁊ ille eſt fortuitus vtſi eſſet ꝓponens reportare pecuniā. ſicut aūt ſe habet hoc īꝓpoſito. ita caſuale ſe habet in alijs cauſis que ſunt preterꝓpoſitū agētis. Ex quibꝰ iam infert̉ definitio fortune. Fortuna eſt cauſa per accidens in agentibꝰ ẜm ꝓpoſituꝫ eoꝝ qfiunt ꝓpter hoc extra ſemꝑ ⁊ frequenter. Et ex hoc vlteriꝰmanifeſtū eſt. ꝙ fortuna circa idē oꝑatur circa qd̓ eſt intellectus practicus ꝓpoſitū em̄ deliberans de faciendis nō eſtſine intelleceū practico. ꝓpter qd̓ ſi quis cōſiderare velit eēfortuitū ex duobꝰ ꝑ ſe intentis cauſat̉. quoꝝ alteꝝ ad minꝰeſt a ꝓpoſito. reliquū aūt aliqn̄ eſt a ꝓpoſito aliqn̄ a natura.qͥa inuentio amici in villa qui nō intentus eſt inueniri inea cauſata eſt ex eo. ꝙ vnus amicoꝝ intendit aliqua de cauſa ire ad villam ⁊ alter intendit ire ad eandē. cū neuter intenderet ibi inueniri ab altero. Et ſic conſtat. ꝙ fortuitumſemꝑ cauſat̉ ex duobꝰ intentis. Et hec fuit cauſa qͣre quidam dixerūt ꝙ habeat cām ꝑ ſe. hoc em̄ mō abſqꝫ dubioreducit̉ fortuitū ad cauſam ꝑ ſe. ſicut oē ꝑ accn̄s ad aliqd̓ꝑ ſe reducit̉. nō tn̄ in tali reductōne fit ꝑ ſe. ſicut nec accn̄sſit ſubſtātia ex eo ꝙ ad ſub̓am reducit̉. Et hec ē cauſa qͣrefalſum dicunt dicentes fortunā nō eſſe cauſam ꝑ accidēsꝓpter hoc ꝙ reducitur ad cauſam per ſe.Infinitas qͥdē igit̉ cās. neceſſe ē eſſe a qͥbꝰ vtiqꝫfiat. ꝙ eſt a fortuna vn̄ videt̉ fortūa infinita eſſeet īmanifeſta homini. Et eſt vt nihil a fortunavidebitur fieri. Omnia quideꝫ em̄ hec recte dicunt. quoniā ratōnabiliter. Et quidem em̄ vtſit a fortuna ẜm accidens em̄ fit. et eſt cauſa ſicut accidens fortuna. ſicut aūt ſimiliter nullivt domus edificator quidē cauſa eſt. ẜm accidens aūt tibicē et venientē referendi argentuꝫnon huius cauſam venientem infiniti ſuntmultitudine. Etenim videtur aliquā volēs etperſequens et fugiens et viſurus.Hic on̄dit ph̓us ꝙ neceſſe eſt infinitas cauſas eē a qͥbꝰfit id qd̓ eſt a fortuna. cū fiat ab accn̄te ꝑ accidens. quod ēaccidēs cōmune. ⁊ hoc fit indetermīatū ⁊ infinitū. eo ꝙ indetermīata ſunt que ſic accidere pn̄t vni ⁊ eidē. igit̉ fortuna ē illo mō infinita. ⁊ īmanifeſta ⁊ incognita homini. Etqͥa dictū eſt. ꝙ oē qd̓ fit reducit̉ ad aliquā cām ꝑ ſe. iō nihil videt̉ aliquibꝰ fieri a fortuna. cū ip̄a non ſit caꝑ ſe. neccauſat̉ ab accidēte ꝑ ſe. Oīa em̄ hec aliquo mō recte ⁊ rōnabiliter dicūtur. qͥa hoc qd̓ fit a fortuna ẜm accidēs fit ⁊nō ꝑ ſe. qd̓ reductū eſt ad cauſam ꝑ ſe. ⁊ quo ad hoc non ēfortuitū. Un̄ fortuna eſt cauſa ſicut ꝑ accn̄s. ⁊ ꝑ accidēseſt cauſa eius cuiꝰ cauſa eſt. ſed nullius cā eſt ꝑ ſe. Et et ꝑfecte iſtud intelligat̉ nccāriū eſt ſcire drām. inter cauſam ꝑſe. ⁊ cauſaꝫ ꝑ accidēs. ⁊ occaſionē. Cauia em̄ d̓r ꝑ ſe que eſſentialiter ordinat̉ ad effectū ꝓducendū. ſicut edificator eſtcauſa domus. Cauſa aūt ẜm accidēs eſt q̄ ē adiuncta cāeper ſe ꝑ aliquid qd̓ accidit ei. quādoqꝫ diſponit ad effectum. quādoqꝫ autē nihil. ſicut qn̄ tibicē eſt cauſa domꝰ. eoꝙ ars tibicinādi nihil facit ad domꝰ fabricaturā. ſicut robuſius eſt cauſa domꝰ. robur diſponit vt fortiter ſecet cūdolabro ⁊ factura domꝰ. Sed occaſio d̓r ad aliqͥd ꝑ cuiꝰnegligentiā vel abſentiā accidit aliqͥd ſicut abſentia naute. cauſa eſt euerſionis nauis. cauſa aūt ꝑ accidēs ē fortūa

qm̄ fortuna eſt accidens qd̓ facit euenire. ita ꝙ aduentustermīetur ad aliqͥd felix vt reportare pecuniā. hec aūt infinita ſunt que ſic pn̄t eſſe cauſe. Si em̄ venerit ad villā accipiet pecuniā quā non ꝓuidit ſe accepturū. ⁊ p̄t eſſe cauſaaduentus. qͥa ibi voluit aliquē. ⁊ inuenit ibi dantē pecuniam. vel qͥa ꝑſequebat̉ illuc inimicū ſuum. aut qͥa fugit illucinimicū ſuū. vel qͥa venit viſurus villam illā. vel ludū aliquem in villa illa. ⁊ infinitis alijs de cauſis venire potuitita ꝙ ſemꝑ nihil preſciuit de hoc ꝙ pecuniā erat accepturꝰQuodlibet em̄ eoꝝ eſt in pautioribꝰ ẜm ꝙ termīat̉ actꝰ ille ad pecunie acceptōnē. nō em̄ frequenter ſic venit vel fugit pecuniā accepturus. licet frequēter veniat viſurus vl̓empturus aliquid qͦd p̄intendit ⁊ p̄ordinat ſe facturumNon em̄ rarū eſt ꝙ homo empturus aliqͥd aut viſurus aliquē vadat ad villam. Et ẜm alios ex iſto textu ſumūturtres ꝓprietates q̄ a ſapientibꝰ ponunt̉. Prima ꝙ cauſe illiꝰqd̓ fit a fortuna ſunt infinite. qͥa fortuna ē cā ꝑ accn̄s ſꝫ infinita vni accidūt. Scd̓a ꝙ fortuna nō ē manifeſta hoībꝰqm̄ cauſe eius qd̓ fit a fortuna ſunt infinite. infinitū aūt eſtnobis ignotū. igit̉. Tercia eſt. nihil fit a fortuna. qꝛ eſt cauſa ꝑ accn̄s. ſed qd̓ eſt ꝑ accidēs quodā mō nō eſt.Et dicere eſſe aliquid extra rōnem fortunā recte eſt. Ratio em̄ eſt eorum que ſemper ſunt.aut eorum que ſunt frequenter. Fortunā auteꝫin his que fiunt preter hec. Quare quoniā infinite que ſic cauſe ſunt et fortuna infinita eſt.Tamen in quibuſdam deficit vtiqꝫ aliquis.Nunquid igitur contingentia cauſe vtiqꝫ fiātfortune vt ſanitatis aut ſpiritus aut eſtus. ſꝫnon depilari. Sunt autem alie alijs proximiores que ſunt ẜm accidens cauſa.Hic ꝯſequēter Areſto. on̄dit. ꝙ nō eſt incōueniēs dicere. ꝙ fortuna ſit de his que ſunt extra rōnē. cū cauſetur abhis que fiunt raro aut infinita. rō em̄ eſt de his que habētcauſaꝫ ordinatā vel ſemꝑ vl̓ frequēter. fortuna aūt ē in hisque fiūt extra ſemꝑ vl̓ frequēter. ſꝫ in his que raro fiūt. igitur ſi infinitas habet cauſas effectus fortuitus. d̓r fortunainfinita. Et ſubiūgit ph̓s ꝙ ꝯtingens aliqn̄ eſt ab accidente ꝓpinquo. ⁊ aliqn̄ ab accidente remoto verbi gratia. ſanttas eſt fortuna. ⁊ ꝑ accidēs pōt cauſari a multis cauſis. ꝑaccn̄s em̄ p̄t aliqͥs ſanari preter intentōnē ſuā ex hoc ꝙ intrat in ſpiritū hoc eſt ventū qͥ ꝑſufflat eū ⁊ ſanat. cū tamēnō ꝓpter hoc in ſpiritū intrauerit. ⁊ p̄t ſanari ex hoc ꝙ ip̄eſubintrat eſtū qui ſanat eum cū nō ꝓpter hoc in eſtū venerit. ⁊ pōt ſanari ex hoc ꝙ depilat̉ ꝑ raſurā capitis cum tn̄non ꝓpter hoc raſerit vel depilauerit caput In his em̄ caulis accidētalibꝰ quedā ſūt ꝓpinquiores ſanitati. ſicut ventus ⁊ eſtus. quedā aūt ſūt remotiores. vt depilatio aut abraſio piloꝝ a capite. ⁊ ille que ſunt remotiores ſunt magis per accidens qͣꝫ ille que ſūt ꝓpinquiores. qͥa ꝓpinquiores ſunt magis vicine cauſe ꝑ ſe. Et ſic patꝫ ꝙ quedā cauſe per accidens ſunt ꝓpinquiores quedā remotiores.Fortuna autem bona dicit̉ cum bonū aliquideuenit. praua autem prauū aliquid euenit. Eufortunium aūt et diffortuniū eſt cum magnitudine habentia ſunt hec. vnde et ſecus paruūmalū aut bonū accidere magnū. aut diſcōtin

ab