SecūdusLiber

¶ In antiquos quidem em̄ aſpicienti videbit̉vtiqꝫ eſſe materiei. ex ꝑua em̄ parte quandamempedocles et democritus ſpeciem ⁊ qd̓ quiderat eſſe tetigerunt.¶ Hic ph̓s ſoluit primā queſtionē ẜm opinionem antiquorū dicens. ſi aliquis dcā antiquorū bene inſpiciat videbit. ꝙ phiſice ꝯſideratōis nō ſit niſi materia. qꝛ om̄esphiſici antiqui naturam dixerunt eſſe materiam. ⁊ phiſicam ſcīam eſſe ꝑfectaꝫ in materie cognitōne. ſicut fecitantiphon. Ex ꝑua em̄ ꝑte qͥdā eorū viderūt formā ſicut em̄pedocles et democritus. et illi etiam formā ſubſtātialeꝫ que vere natura eſt nō viderūt. ſed empedoclesdixit formā eſſe armoniā ꝯplexionis. ⁊ tamē non eſt forma niſi materialis. Et democritus dixit formas reruꝫreſultare ex finis ⁊ diſpōne et ordine athomorū in corporibꝰ ꝯpoſitis. et illas formas dixerūt eē reꝝ quiditatesq̄ dant eſſe rebꝰ naturalibꝰ. et cuꝫ iſte nō vere ſint formeſubſtantiales ſꝫ q̄dam p̄paratōnes materie ad recipiendum formam. ꝯſtat ꝙ ex ꝑua ꝑte formā tetigerūt. Ideoſi quis obediat iſtis. ſcīa phiſica erit perfecta in materieꝯſideratōe abſqꝫ eo ꝙ ponat aliquā ꝯſideratōem de forma. Sed iſtud eſt valde mirabile in tantis viris. ꝙ putauerūt ꝯſideratōem phiſicā eē ꝑfectā in eo ẜm qd̓ nō ſcit̉res niſi in potētia. qm̄ ſi talis ſcīa eſſꝫ ſufficiens tūc vnaſcīa ſufficeret ad ſciendū oīa generabilia. qꝛ oīm eorū eſtmateria vna. et hec ſcīa eſſꝫ de eorū materia. ⁊ ſic ſcire naturalia eſſet multū breue et leue. ⁊ vel nihil habens difficultatemi. Pro intelligētia tamē maiori ſciendū eſt. ꝙphyſici illi dicentes naturam oīm eſſe materiā dixeruntillam eſſe ſignatam et diſtinctam per formā ſicut eſt terra aqͣ ignis aer vel mediū horū vel plura ex his aut oīaet formas eſſe accn̄tia que apparēt ſolum et nō ſunt. ⁊ iōoīa naturalia dixerūt eſſe vnū ſꝫ apparere diuerſa. et ideomaterialis pͥncipij ſcīam ſufficere dixerūt ad verā ſcientiam omnium naturalium. hec aūt ſolutio non eſt vera.vt patebit infra.¶ Si autem ars imitatur naturam. eiuſdē aūtſcientie eſt ꝯgnoſcere ſpeciem et materiaꝫ vſqꝫad hoc vt medici ſanitatem et coleram et flegma in quibus eſt ſanitas. Similiter autem etedificatoris eſt ſpeciem domus et materiam.qm̄ lateres et ligna ſunt. Similiter autem etī alijs. et phiſici erit ꝯgnoſcere vtraſqꝫ naturas¶¶ Hic ph̓s ponit tres rationes. quibꝰ probat. ꝙ eiuſdēſcie eſt ꝯſiderare vtrāqꝫ naturā Quaꝝ pͥma eſt. ars imitatur naturā. ſꝫ eiuſdem artis eſt ꝯſiderare formam etmateriam. qꝛ ars mechanica in ſuis oꝑbꝰ imitat̉ naturāin hoc ꝙ inducit forma ſuper materiam determinatā. etilli forme proportionatam. quare etiam ſicut ars mechanica ꝯgnoſcit ſpēm hoc eſt formā ita ꝯgnoſcit etiā materiam vſqꝫ ad hoc. ꝙ ꝓportionet̉ etiā ſpei quā inducere intendit. ſicut medicus ſanitatem ꝯgnoſcit que eſt ſpeciesfinaliter intenta a medico. ſed qꝛ hanc nō inducit niſi inquadam materia ſanitati p̄parata. ideo cognoſcit etiammateriam ẜm ꝙ ꝓportionatur forme que eſt ꝯplexio etꝯmixtio hūoꝝ ex colera flegmate ſanguine et melancolia in quibus eſt ſanitas inducta a medico. Similiter āt

edificator. qn̄ vult inducere formā domus. oportet ip̄mꝯgnoſcere lateres et ligna inqͣꝫtum ꝓportionant̉ formedomus q̄ inducitur in ip̄is ꝯpoſitis. et ſimiliter eſt ī omnibus alijs artibꝰ mechanicis. Cū igitur ars naturamimitetur. igitur oportet etiā fieri ſic aliquo modo in naturā. et ꝑ ꝯn̄s phiſica de natura ꝯſiderans. debet cōſiderare ſpem pͥncipaliter. et materiaꝫ. ẜm ꝙ eſt ꝓportionata ſpēi. ⁊ ſic per hoc ptꝫ ſolutio. ad primā queſtioneminductam. Qm̄ in veritate ſi forma et materia accipiantur ꝓut ſunt diuerſe ꝑtes entis diuidentes ens in eoꝙ ens. non ꝑtinet earum ꝯſideratio ad vnā ſcīam ꝑticularem. ſꝫ potius ſic eas cōſiderat vna ſciētia vniuerſalisque conſiderat ens inqͣꝫtum ens. ⁊ reducit ad ens ꝑteseius inter quas ſunt forma et materia que ſic vniunturin ente. ꝙ in vna ſcīa cōi de eis ꝯſideretur. Sꝫ ſi accipiatur ꝯſideratio forme que cum materia ꝯcipitur in definitōne. ⁊ materia illi forme ſit ꝓportionata inqͣꝫtum habent vnitatē ꝓportionis ad inuicē ⁊ analogie. ſic ſunt deꝯſideratiōe vnius ſcientie ꝑticularis corpus mobile cōſiderantis. inqͣꝫtū eſt mobile. et hec eſt phyſica. ideo ipſiꝯuenit de eis ꝯſiderare Per hoc etiam patet ſolutio adaliā dubitatōem. qm̄ materiā reductā in ens. ſicut reducitur ꝑs ad totum quod diuidit habet ꝯſiderare primꝰph̓s hoc eſt metaphificus. qꝛ illa nō eſt ꝓportionata forme que ſimpliciter et maxime natura eſt. nec ip̄a hoc modo naturale pͥncipium eſt qꝛ ſic non eſt priuatōni īmixtaquare hoc modo non ſubicitur motui ſꝫ phyſicus habetꝯſiderare materiā que eſt forme ꝓportionata ꝑ priuationem que eſt in ipſa inchoans formā ꝓpter hoc ꝙ habetcū forma vnitatē ꝓportōis et analogie.¶ Adhuc autem cuius cauſa fit et finis eiuſdem et quecunqꝫ ſunt propter hoc. Nam aūtfinis eſt. et cuius cauſa fit. quorum enim continui motus exiſtentis eſt finis aliquis motushoc vltimum eſt et cuius cauſa fit. vnde et pōeta deriſorie appoſuit dicere hunc finem cuiusquidem cauſa effectus eſt. Uult em̄ non om̄evltimum eſſe finem. ſꝫ optimum¶ Hic ph̓s ponit ſecūdā rōem iſtā. ſcꝫ eiuſdem ſcīe eſtconſiderare id quod eſt ad finem cuius cauſa. fit. et quecunqꝫ ſunt ad finem ordinata. ſed natura exiſtēs formaeſt finis cuius cauſa fit quicqͥd fit in natura. igitur eiuſdem ſcīe ſcꝫ phiſice eſt ꝯſiderare formam ⁊ ea que ſunt ꝓpter formam. ſicut materia et efficiēs. Maior ꝓbatur.qꝛ ex fine ſumitur rō mediorū ad finē. Qinor ꝓbatur.qꝛ quorūcunqꝫ ꝯtinui motus exiſtētis eſt vltimū aliqͥsmotus. illud eſt finis propter qd̓ fit totū qd̓ fit. ſꝫ om̄ismotus naturalis ꝯtinui exiſtentis forma eſt vltimū inmotu ſubſtantiali. igitur forma eſt finis oīm aliorū. et ꝑꝯſequēs eſt natura. Dicitur em̄ ꝯtinui motus et vniꝰqꝛ ſi nō eſſet motus vnus vltimū nō neceſſario eſſet finis. qm̄ vltimū quod incidit ex neceſſitate et corruptione materie mobilis aliqn̄ non eſt finis mouētis neqꝫ mōtus. ſicut ē mors vltimū viuētis quod eſt malicia complexionis eius quod mouet̉ incidit preter intentionemmotoris. Et ideo mors non eſt finis ꝓpter quē fit. qͥcqͥd fit. et ideo homerus poeta appoſuit deridēdo quēdaꝫqui dixit ꝙ cū mortuus fuerit haberet finē propter quefactus fuerat. Non em̄ factiōis ſue finis et vltimū fuit

xna.

.xxxxi xj