PhyſicorumAreſtotelis

et proprietates. ſic principale in ſubiectis ſcientiarū mediarum nō eſt phiſicum ſꝫ mathematicuꝫIncidunt dubiā Antriplex ſit modus definiendi. ¶ Et videtur ꝙ non.quia materia ſenſibilis nō ſeparatur a materia imaginabili. igitur non eſt triplex modus definiendi ¶ Secūdo omnis ſcientia abſtrahit a materia. igitur abſtrahi amateria nō proprie conuenit mathematico. ⁊ per conſequens nō erunt tres modi definiendi Solutio ꝙ ſic.vnus quidem modus definiendi eſt per materiam ſenſibilem. hoc eſt per materiam acceptam ẜm ordinem adqualitates ſenſibiles. quia naturalia definiuntur ſub habitudine ad motum. ſed aliquid ideo mouetur. qꝛ habetin ſe materiam ſenſibilem ſunt em̄ qualitates pͥncipia qͥbus aliquid actualiter corrūpitur alteratur aut augmētatur. Exempli gratia. homo eſt res phiſicalis. et definitur per corpus humanum quod eſt corpus non ſoluꝫhabēs in ſe figuram ſiue qͣꝫtitatem. ſed etiam neceſſe eſttale corpus habere cōplexionem que eſt vnio qͣlitatumprimarum. Alius eſt modus definiendi cum materiaimaginabili. hoc eſt cum materia accepta per ordinē adqͣꝫtitatē que ꝓprie cognoſcit̉ ꝑ imaginationem. etꝑ taleꝫmateriā definit mathematicus qꝛ forme mathematicales nō ſunt oīno ſeparate a materia. igit̉ oꝫ ꝙ ꝑ materiādefiniantur. cum vnūqd̓qꝫ habet definiri ſicut habet eſſeExempli gratia. figura triangularis eſt aliquod mathematicale habens aliquam materiam. non tamen reſpicit eam ẜm ꝙ in ea ſunt qualitates ſenſibiles. Tertiusmodus definiendi eſt omnino ſine materia. et ille eſt proprius metaphiſico. quia ipſe determinat de rebus a materia ſeparatis. vtputa de ſubſtantijs ſeparatis. Ex quibus patet. ꝙ phyſica definit per materiam tam ẜm remqͣꝫ ẜm rationem. mathematicus vero per materiam definit ẜm rem. non autem ẜm rationem. metaphiſicus vero abſtrahit a materia tam ẜm rem qͣꝫ ẜm rationem.¶ Ad primū eſt dicendum. qͣꝫuis ſint idem ẜm rem velſubiecto. Tifferunt tamen ẜm naturalem ordinem intelligendi. ⁊ ſic ratione differūt. qm̄ naturaliter pͥus intelligitur materia ẜm ꝙ imaginabilis eſt. qͣꝫ ẜm ꝙ ſenſibilis eſt. qꝛ naturaliter materia prius habet ordinem adqͣꝫtitatem qͣꝫ ad qualitatem ¶ Ad ſecūdum eſt dicendum. ꝙ duplex eſt abſtractio. quedam eſt abſtractio vniuerſalis a ſingularibus. vt homo a ſorte platōne. vel magis vniuerſalis a minus vniuerſalibus. vt genus a ſuisſpeciebus. vt animal ab homine equo. et talis conuenitcuilibet ſcientie. Alia eſt abſtractio forme a materia ⁊ illa eſt duplex. quia aut abſtractio talis eſt oīno a materiaaut a materia ſenſibili primā conſiderat metaphiſicus.ſecūdam vero mathematicusSecundum dubiuꝫ eit.An abſtrahentium ſit mendacium. Et videtur ꝙ ſic.quia intelligens rem aliter qͣꝫ eſt. videtur mendaciū cōmittere. intelligens aūt mathematicalia eſſe ſine materiaaliter intelligit rem qͣꝫ eſt. igitur. Solutio ꝙ non. vtpatet ꝑ Areſto. in textu. Et ratio poteſt aſſignari talis. quia vnūqd̓qꝫ poteſt intelligi ſine illo quod ē extraeius intellectum. Illa aūt que ſunt cōiuncta ẜm eſſe nonnunqͣꝫ ſic ſe habent ꝙ vnū eſt extra alterius intellectum

vt album et dulce in lacte. ideo in ꝯiūctis ẜm eſſe vnumpoteſt intelligi ſeꝑatim ſine alio. et ideo in talibus poteſtvnum ab alio ſeperari. cum abſtrahere nihil aliud eſt. qͣꝫinter illa que ſunt ꝯiuncta ẜm eſſe intelligere vnum ſeparatim. alio nō intellecto. Et ad oppoſitum dicenduꝫ eſtꝙ dupliciter contingit remaliter intelligi qͣꝫ eſt. Unomodo in prima operatione intellectus ⁊ tunc ſine omniincōuenienti res poteſt aliter intelligi qͣꝫ eſt. cum in prima operatōe intellectus vnum p̄t intelligi alio non cōintelligendo. qͣꝫuis a ꝑte rei ſunt ꝯiūcta. Alio modo in ſecunda operatione intellectus ſcꝫ remouēdo vnū ab alioper negatōem ⁊ illo modo non cōtingit intelligere ea q̄ẜm rem ſunt coniuncta ſine falſitate vel mēdatio.¶ Qm̄ autem natura dupliciter dicitur ſpecies et materia. ſicut de ſimo quid ſit intendimus. ſic conſiderādum eſt. quare neqꝫ ſine materia hmōi neqꝫ ẜm materiam¶ Iſtud eſt ſecundum capitulum huius tractatus inquo ph̓s intendit determinare de quibus naturalis philoſophia habet conſiderare dicens. ꝙ habet conſiderarede duplici natura ſcꝫ ſpecie hoc eſt forma. et materia Ethoc probat. qm̄ cōſideratio naturalis ph̓ie eſt. ſicut cōſideratio ſymi. vt patet capitulo p̄cedenti. Symū auteꝫnon nominat curuitatem tantum que eſt forma. nec naſum tm̄ qui eſt materia. ſed vtrūqꝫ nominat. igitur naturalis philoſophus nō conſiderat formam fine materia.nec materiam fine ordine ad formam quia conſiderareformam ſine materia et conſiderare materiam non in cōparatione ad formam ſꝫ ẜm ꝙ ipſa eſt vnuꝫ eorum quediuidunt ens ẜm ſe in actum ⁊ potentiam. et ſic eſt eiusꝯſideratio pͥme philoſophie¶ Etenim nam et de hoc quis dubitabit dupliciter. quia due nature ſunt de qua eſt phiſica. aut de eo quod eſt ex vtriſqꝫ. ſed ſi de eo qd̓eſt ex vtriſqꝫ. et circa vtraqꝫ. igitur eiuſdem autalius vtraqꝫ ꝯgnoſcere.¶ Hic conſequenter Areſto. mouet duas dubitationes. ex quo dictum eſt. ꝙ naturalis philoſophus habetdeterminare de ſpecie ⁊ materia. Quarum prima eſt.cum ſint due nature ſcilicet forma et materia. de qua illarum eſt phiſica. aūt ſit de vtriſqꝫ. hoc eſt de compoſitonaturali. Cum enm de rebus diuerſis diuerſe conſiderant ſciētie qꝛ ſcīe ſecant̉ ẜm ꝙ ſecant̉ res conſiderate inſcientijs. ⁊ ideo cum forma et materia ſint diuerſe res.videtur conſideratio de ipſis eſſe diuerſarum ſcientiarūEt ſi vna ſcꝫ phiſica eſt de vtriſqꝫ. tunc oportet ꝙ negoetur circa vtraſqꝫ cum ſint diuerſe. et ſic dubitatur aneiuſdem ſcientie aut alterius ſit vtrāqꝫ cognoſcere.¶ Secunda dubitatio eſt. cum ſupra dictum eſt. ꝙ duplex eſt conſideratio materie ſcꝫ eam conſiderando ẜmſe. inqͣꝫtum eſt vnum de entibus. et conſiderando eamẜm proportionem quam habet ad formam. An eiuſdem ſcientie ſit conſiderare materiam vtroqꝫ modo ſumptam. cum enim idem et vnum ſit de conſideratione eiuſdem ſcientie. et materia ſit vna vtroqꝫ modo conſiderata. vna quidem ſubiecto et non ẜm eſſe. forte alicui videbitur ad vnam et eandem ſcientiam vtraqꝫ conſideratio materie pertinere.

2