LiberPrimus
torum. Si contrahatur ad formā mixti hoc eſt duplicitervel ẜm ꝙ eſt in via mixtionis ſiue de mixtis imperfectis.aut eſt in genere vel ſpecie mixti perfecti ꝯſtitutū Si primum ſic eſt liber metaurorum in quo agitur de impreſſionibus metheorologicis puta ignitis ⁊ humidis. Si ſecūdū hoc eſt dupliciter. quia corpꝰ mixtū ē duplex vl̓ aīatū vel inaīatū. Si ſcd̓ n ē liber de mineralibꝰ quē pulchreedidit dn̄s Albertꝰ. Si aīatū hͦ ē dupl̓r. qꝛ vel deterīat̉de pͥncipio aīatoꝝ qd̓ ē aīa. ⁊ ſic ē liber de aīa. vel det̓mīade aīatis ī ſpēali. ⁊ ſic ē liber de vegetabilibꝰ ⁊ plātis qͣꝫtūad aīaꝫ vegetatiuā. ⁊ de aīalibꝰ qͣꝫtū ad aīaꝫ ſēſitiuā vl̓ deterīat̉ de aīatis ī gn̄ali. ⁊ ſic ē liber paruoꝝ naturaliū. Etqꝛ oꝑa aīe vegetatīe ſūt nutrire augere ⁊ generare. ⁊ duodetermināt̉ ſufficiēt̓ ī libro de gn̄atōe. de tercio ſcꝫ nutrireph̓s det̓mīat in libro de nutrimēto. Oꝑa aīe ſenſitīe ſuntduo ī gn̄e ſcꝫ ſentire ⁊ mouere ẜm locū. Et pͥmū opꝰ tripliciter variat̉. aut em̄ accipit̉ ẜm ꝯꝑatōeꝫ ẜm ꝙ ſenſus egredit̉ vel ingredit̉ aīal. ⁊ ſic de eo deterīat̉ ī libro de ſomnoet vigilia aut ẜm reditū ex ſpē ſenſibili ẜuata apd̓ aīaꝫ ī rēpͥus acceptā ī ſenſu ⁊ ſic de eo det̓mīat̉ ī libro de memoria ⁊ reminiſcētia. aut ẜm ꝯꝑatōaꝫ ſēſus ad ſenſibile ⁊ ſicde eo deterīat̉ ī libro de ſenſu ⁊ ſenſato. Scd̓m āt ꝙ motiua ē aīa ſēſibil̓ dupl̓r mouet ẜᵐ locū. aut mutādo locū autdilatādo ⁊ reſtrīgēdo corpꝰ ī eodē loco ⁊ vtꝝqꝫ hoꝝ tradit̉ ī libro de motibꝰ aīaliū. hic aūt motꝰ ē gn̄alis oībꝰ aīalibꝰ ſub diſiūctōe acceptꝰ. qm̄ oē aīal aut mouet̉ motu ꝓgreſſiuo aūt dilatatōis ⁊ reſtrictōis aut vtroqꝫ mō facitāt ſpēalē motū ī hn̄tibꝰ pulmonē qͥ ē ad refrigeriū pectorisꝑ ſpiritū attractu quē mouet attrahēdo ⁊ tetinēdo ⁊ emittendo ⁊ hmōi ſcīa tradit̉ in libro de reſpiratōne ⁊ inſpiratōe ⁊ ad aminiculū eiꝰ ē liber quē ꝯpoſuit de dr̄a ſpūset aīe ⁊ liber de intellectu ⁊ intelligibili quē etiā ꝓ ꝯplemēto tercij libri de aīa compoſuit Albertus.Seciudum dubiumAn ꝯueniēter dicat̉ in textu ꝯtingit ītelligere ⁊ ſcire cumtn̄ illa vidēt̉ ad idē ꝑtinere. Soº ꝙ ſic loquēdo ꝓprie adintentōem ph̓i dn̄t ex ꝑte habituū vn̄ ꝓxīe eliciūt̉. ⁊ ex ꝑte obiectoꝝ formaliū d̓ qͥbꝰ ſūt imo ſic inter ſe hn̄t ordineqꝛ ſcire ē actꝰ a ſcīa elicitꝰ ꝑ demōſtratōeꝫ vt d̓r pͥmo poſterioꝝ ⁊ ē ꝯcl̓iōis tāqͣꝫ ꝓxī ſcibil̓ ẜm ꝙ ab alijs app̄hedit̉hoc ē ꝯcluſiōis ꝓut ex p̄miſſis ncc̄ario ſeqͥt̉ Sꝫ intelligereeſt actꝰ elicitꝰ ex ſpē ītelligibili reſpectu ſimplicis qͥditatꝭrei intelligibilis. ⁊ hͦ qͦ ad pͥmā oꝑatōeꝫ ītellectꝰ. vel ē actus elicitus ab hītu pͥncipioꝝ qͥ d̓r ītellectꝰ reſpectu pͥncipioꝝ pͥmoꝝ ſimpl̓r vel in reſpectu. Et lꝫ ꝑ ſcīaꝫ elicit̉ detratio qͦ ad hn̄tē ſcīaꝫ ita ꝙ ſcire ꝑ demōſtratōnem exſcīa elicitū n̄ ſit cā ſcīe ī hn̄te eā. ē tn̄ cā ſcīe ī alio addiſcēteſic̄ definitio quā format ītellectꝰ in pͥma oꝑatōe nō generat ſpēm ītelligibilē ī intelligēte ⁊ definiēte. ſꝫ ī alio diſcipulo audiēte. Ex qͦ pꝫ quō iſte tres oꝑtōes ordinē hn̄t cauſalis depēdētie. nā ītelligere ſcd̓m ē ex pͥmo ⁊ ſcire ex prīoet ſcd̓o vn̄ qꝛ ītellectꝰ hūanꝰ in vltima reſonātia ꝑticipatvim ītellectualis nature nō p̄t vnico actu ītelligēdi ꝑ ſpeciē elicito ſimplicis app̄hēſiōis ſubiectū aliqd̓ ī ſe ⁊ ī ſuisꝓpͥetatibꝰ app̄hēdere ſꝫ eget ꝯpoſitōe. qꝛ ꝯponit ꝓpͥetatēcū ſubiecto ⁊ pͥus eū cā ſubiecti vel p̄dicati qͣꝫ cū ſubiectoet ſic nō eget diſcurſu Sꝫ ꝯueniūt qꝛ ſtꝭ actꝰ eliciti ab vnapon̄a ſcꝫ ab ītellectu poſſibili. ⁊ ſic cōit̓ ⁊ īpropͥe loquendoad idē vidēt̉ ꝑtinere Dd̓m ē gͦ ad dubiū ꝙ ꝑ ītelligere deſignat̉ cognitō pͥncipioꝝ incōplexoꝝ qͣ apphēdimꝰ elemē
ta pͥncipia ⁊ cās ẜm ſe vel ſubiectū ẜm ſe vel ꝓpͥetates ẜᵐſe. lꝫ minꝰ ꝓpͥe deſignat̉ etiā ꝯgnitō ꝯplexoꝝ q̄ ꝑ elemētapͥncipia ⁊ cās app̄hēdimꝰ hic pͥncipia cās etiā de his qͣꝝſūt ꝓportionabiliter. per ſcire aut deſignat̉ cognitō ꝯcluſionū qͥs ex pͥncipijs cauſis ⁊ elemētis demōſtratīe ſcimꝰ.Terttum dubium eūtQuid intelligit ph̓s ꝑ pͥncipia cās ⁊ elemēta. Soº diſtinctio hoꝝ noīm habet̉ diffuſe. v. metaphy. ibi on̄t quō cā ſehꝫ ex additōe ad pͥncipiū ⁊ elemētū ex additōe ad cām ſꝫqͣꝫtū ꝓpoſito ſufficit ꝑ hec tria intelligūt̉ qͣttuor cāꝝ gn̄a lꝫdiuerſimode. Dn̄s em̄ alb̓tꝰ ⁊ Auerroris ꝑ pͥncipia intelligūt cās efficiētes ī gn̄e corꝑis mobilis ẜm ꝙ eſt mobileqm̄ nō ſcimꝰ naturalia niſi ſciamꝰ cās efficiētes eoꝝ primas. qꝛ cā efficiēs ē pͥncipiū vn̄ motꝰ forma eī ē terminꝰmotus ⁊ effectus efficiētis. ⁊ materia nō ſubeſt motui niſiꝑ efficientē cām. finis āt mouet ꝓpͥe in intētōe practica ꝑcās ꝟo ītelligūt cās finales. eo ꝙ finis ē cā cāꝝ. qꝛ oīs cāepͥncipiū. nā cā efficiēs nō mouet tanqͣꝫ pͥncipiū executōiset motus niſi mota via intentōis a fine. ⁊ qꝛ efficiēs virtutē cauſandi hꝫ a fine ē cā aliaꝝ duaꝝ. gͦ vtiqꝫ ē potiſſima.et iō merito vendicat ſibi nomē cauſe ꝑ antomoſiā. ꝑ elementa ꝟo intelligūt cās intrinſecas materiā ⁊ formā exquibꝰ res naturales ꝯſtituūt̉ ⁊ in qͣs reſoluūtur quēadmodū elemēta ꝯſtitutōem mixti. Sctūs ꝟo thomas ꝑ cās ītelligit cām formalē ⁊ finalē. ⁊ ꝑ elementa cās materialeseo ꝙ materie ꝓprie ꝯueniat ratō elemēti. ⁊ qͣꝫuis materiaſolū dicat̉ elemētū ſimpl̓r ſcꝫ in ordine ad rē naturalē ⁊ formā q̄ ex ea educit̉. tn̄ etiā forma p̄t dici elemētū inqͣꝫtū ē intrīſecū pͥncipiū cū materia ex quo elemenaliter ꝯſtituiturres naturalis ⁊ in quā reſoluit̉. ⁊ hoc loquēdo de forma ꝑtis. quia forma totius nō habet ꝓprie rōneꝫ elementi. Sꝫin iſto parua vis eſt. quia intentio ph̓i eſt ꝑ iſta tria intelligere qͣttuor genera cauſaꝝ. Aut aliter dd̓m eſt ẜm dn̄mAlbertū. ꝙ ꝑ hec tria intelligūtur pͥncipia demonſtratōisſubordinata ẜm triplicē dram q̄ nō ſunt principia eſſe reinaturalis ſeu mobilis ſꝫ cognitōis tm̄. que quidē ſūt ī triplici differentia. quedam ſunt principia cognitōnis nō ingredientia demonſtratōem que ſunt prime dignitates cuiuſſibet ſcīe que dicunt̉ principia. quedam ſunt ingredientia demonſtratōnem. quia ſcꝫ inconuertibilia ⁊ cōmuniaque dicūtur cauſe. quedā vero ſunt proxima ⁊ conuertibilia ſeu immediata. ⁊ illa dicūtur elementa potiſſimam demonſtratōnem ingredientia. Et quando arguit̉. in ſciētianaturali non eſt procedendū ab elementis. quia dicit̉ tuncarbitramur vnūquodqꝫ cognoſcere cū cauſas primas etpͥma principia cognoſcimus vſqꝫ ad elementa. Ad hocdicitur ꝙ vſqꝫ non capitur excluſiue ſed incluſiue vt vſqꝫelementa ⁊ etiam ipſa elementa.Quartum dubium eſtAn contingat ſcire ⁊ intelligere per principia ⁊ cauſasin omni ſcientia Solutio domini Alberti ſi per principiacauſas ⁊ elementa intelligantur principia cognitōnis eteſſe mobilis. ſolum phyſica per principia cauſas ⁊ elemēta definiendo intelligit ⁊ demonſtrando ſcit. Cuius ratōeſt. quia tam mathematicus qͣꝫ metaphyſicus abſtrahūta motu qui eſt ſenſibilis nature actꝰ ⁊ a qualitatibus ſenſibilibus. ergo non demonſtrant per cauſam efficientemmateriam ⁊ finem ẜm ꝙ ſunt motus principia. qꝛ efficiēsmouet materiam ⁊ per motum attingit finem. Dicitur