PhyſicorumAreſtotelis.
perigeneſeos dicentē. ꝙ hyle ſiue materia ē corpꝰ ſenſibile in potētia q̄ materia cū forma ē pͥncipiū eius qd̓ in hacſcīa ꝯſiderat̉. Ens ꝟo nō ē ꝓximū ꝯtrahibile ꝑ mobile ⁊ſic corpus naturale ſeu mobile qd̓ eſt ſub̓a corporea naturalis ⁊ ꝑ ſenſuꝫ cognoſcibilis ē ꝓpriū ſubiectū ſcibile ꝓpriūẜm tem ⁊ rōnem.Ad obiecta in oppolitum. Ad pͥmū eſt dd̓m. ꝙ ph̓s ſexto phyſicoꝝ non ꝓbatmobile ineſſe corꝑi vt eſt determīatio ſubiecti. ſꝫ vt ē eiuspaſſio. vn̄ mobile accipit̉ dupl̓r. Unoº vt eſt q̄daꝫ dr̄a reſpectiua. Alioº vt paſſio. pͥmo mō noīat aptitudinē p̄uenientē ꝑ quā ponit̉ corpꝰ in ſpecie nature. vn̄ idē eſt ac ſi diceret̉ corpꝰ naturale qd̓ a natura d̓r que eſt pͥncipiū mouēdi ⁊ quieſcēdi. ſcd̓o mō ē paſſio q̄ de ſubiecto demonſtratur quēadmodū ſexto phyſicoꝝ ꝓbat Areſto. mobile ineſſe corꝑi. on̄dit gͦ ſexto phyſicoꝝ corpꝰ eſſe mobile. ⁊ noncorpus mobile eſſe. Si ꝟo mobile ſꝑ poneret̉ paſſio etiaꝫincōuenienter ſcūs Thomas ens mobile poneret ꝓ ſubiecto ex eo ꝙ ſubiectū eſſet voce ⁊ ſignificatōe ꝯplexū. Idēem̄ vt apparet intendūt expoſitores ponentes ens mobile ſiue corpꝰ mobile. qꝛ ꝯuertunt̉. lꝫ ſancto Thome videatur potius poniens mobile qͣꝫ corpꝰ mobile. ſed hoc mirū ē cū in alijs libris poſterioribꝰ ꝯcorditer ponit vt ſubiectū libri de celo ⁊ mūdo eſt corpꝰ mobile ad vbi cuꝫ dn̄oAlberto. qui notauit id qd̓ ẜm veritatē ſubſtat paſſionibꝰphyſicis magis appropͥato vocabulo ſubiectū libri phyſicoꝝ expreſſit Et nō d̓r materia pͥma ens mobile ſicut neccorpus mobile. qꝛ ip̄a nō mouet̉ motu ꝓprie dicto vt notū eſt. qꝛ nō ē ens in actu. nec motu cōiter dicto qm̄ nō eſtgenerabilis neqꝫ corruptibilis pͥmo phyſicoꝝ. qꝛ qd̓ generat̉ eſt totū ꝯpoſitū qd̓ ē corpꝰ. ⁊ amplius mirū eſt ꝙ aliqui aſſumūt ens mobile eſſe ſubiectū ꝓpter motōem accdentiū qͥbꝰ tn̄ nō ꝯuenit motꝰ niſi ꝑ accn̄s. Ad ſcd̓m ēdd̓m. ꝙ idē nō ē ſubiectū totius ⁊ ꝑtis eodē modo acceptū ſed diuerſimode acceptū eſt ſubiectū libri phyſicoꝝ. ettotius naturalis ph̓ie. quia ſi accipiat̉ in rōne totius vl̓isincōtracti in ſe. ſic ē ſubiectū iſtius libri. ſi vero in rōne totius ptātiui ꝯͣhibilis ꝑ diuerſas drās. ſic ē ſubiectū totiꝰph̓ie naturalis que nō eſt vna ſimpl̓r ſed ex partialibusſciētijs ꝑtialiū libroꝝ ordinate collecta. Et ſi ꝯtrahat̉ pehāc vel illā drām ſpēalem. ſic eſt ſubiectū in partialibus libris ſicut corpus mobile ad vbi. eſt ſubiectū in libro de celo. ⁊ ꝯtractū ad formā ſimplicis elementi ē ſubiectū in libro de generatōne. ⁊ ſic ꝯn̄ter. Ad terciū ē dd̓m. ꝙ illadefinitio ē formalis motus. ⁊ iō entis in potentia nō ſtatꝓ ſubiecto motus. ſed ꝓ forma fluente de eſſe imperfectoad eſſe ꝑfectū. ⁊ ſic nō definit̉ ibi vt paſſio. ſꝫ vt eſt ſpeciespredicamenti ſui inqͣꝫtum eſt eiuſdem eſſentie cum ſuo termino ad quē. Etiā ſi hoc argumētū procederet tunc noneſſet ens mobile ſubiectum ſed ens tm̄. quia non definit̉motus ꝑ ens mobile ſꝫ tm̄ ꝑ ens. Et ſi dicatur accidenshabet definiri per ſuū ſubiectuꝫ. Ad hoc d̓r definitōe materiali. Ad quartū eſt dd̓m. ꝙ mobile non dicit paſſionem ſed formalem rōnem conſiderandi corpus in ꝓpoſito. ⁊ ſic nō ponit̉ ibi vt pars ſubiecti ph̓ie naturalis. ſꝫ ponitur ad determinandum ſub qua acceptōne corporiscorpus ponat̉ ſubiectū naturalis ph̓ie. hoc tamen verumeſt. ꝙ iſta tria ſcꝫ corpus ſimpliciter corpus mathematicūet phyſicū non ſunt diſtincta loco ⁊ ſubiecto. ſed ſunt vnū
corpus numero variatum ẜm formales modos conſiderandi. quoniā conſideratur vnū corpus ſub diuerſis eſſeAd quintū eſt dd̓m ꝙ cōmentator loqͥtur ibi magisde ſubiecto ſcd̓i libri phyſicoꝝ qͣꝫ de ſubiecto libri phyſicoꝝ. Aut dd̓m ē ꝙ cōmentator ponit pͥncipiū ſubiecti ꝓſubiecto vti facit areſto. in pͥncipio pͥmi poſterioꝝ ibi dicitꝙ vnitas eſt ſubiectū in arithmetrica ex eo quia eſt numeri principiū qui eſt illius ſcientie ſubiectuꝫ. Nec oportet denominatōnem ſemper fieria ſubiecto. ſed aliqn̄ a noīe diſcipuli. aliquādo a ꝓpria paſſione. aliqn̄ a principio vt hicquō etiā grāmatica vocatur litteralis a principio ſui ſubiecti. Ad ſextū eſt dd̓m. ꝙ vl̓e dupl̓r cōſiderat̉. Unomō in ordine ad ſuas cauſas ⁊ ẜm eſſe ſuuꝫ eſſentie. ⁊ ſicvniuerſale eſt īmobile quia habitudo ip̄ius ad ſuas cauſas eſt īmobilis ⁊ rōne illius hꝫ īmobilitatem ſue mobilitatis. ita ꝙ mobilitas cōuenit ſibi neceſſario. ⁊ īmobiliterrōne illaꝝ cauſaꝝ. Alio mō cōſiderat̉ ꝑ reſpectum ad ſuainferiora. ⁊ illo modo ſibi conuenit mobilitas. quia aptitudo ad motum reſpicit actum motus ille autem actus primo ducitur ad actum in ſingularibus. licet aptitudo primo incipiat in vniuerſalibus. Et ad ꝓbatōneꝫeſt dd̓m ꝙ vniuerſale eſt indiuiſibile ẜm ſuam eſſentiam. ētamen bene diuiſibile ẜm eſſe phyſicum. Et eſt notanduꝫẜm dn̄m Albertum. ꝙ ſunt quedam entia de quibus intendit phyſicus nō ꝓpter hoc ꝙ ſunt corpus mobile. necpropter hoc ꝙ ſint corpora. ſꝫ qꝛ ad motū referūt̉. ⁊ aīe ẜmꝙ ſūt cauſe motuū ī aīalibꝰ ⁊ vegetatiuis ⁊ hec ſūt naturalia ad motū relata. ⁊ nō ſicut ꝑ ſe ſubiecta motui ⁊ mutationi. motus em̄ nō eſt in ip̄is ſꝫ ab ip̄is potius in quibuſdā alijs. ⁊ ſic nō oportet corpꝰ mobile verificari de oībꝰin hac ſcīa ꝯſideratis in recto vtiqꝫ tn̄ ī obliqͦ. Et qn̄ tūcarguit̉ de pͥmo motore ⁊ intelligetijs q̄ ſunt cāe motuuꝫnō p̄t ꝯſiderari ī eadē ſcīa cū alijs rebꝰ gn̄abilibꝰ ⁊ corruptibilibꝰ cū corruptibile ⁊ incorruptibile gn̄e differāt pͥmometaphyſice. Ad hoc d̓r lꝫ differāt gn̄e phyſico. ꝯueniūttn̄ genere ſcibili qꝛ ad idē genꝰ ſcibile ſiue ſubiectum attributionis redijcuntur.Circa predicta ſunt dubia quoꝝ primū eſt. Quot ſunt libri naturalis ph̓ie Solutio ſūt multi qͥ ſumunt̉ ẜm diuiſionē ſubiecti qd̓ ē corpꝰmobile. hoc āt pͥma ſui diuiſione vt inqͥt dn̄s Albertꝰ diuidit̉ ſic qꝛ aūt ꝯſiderat̉ in ſe ⁊ abſolute ſiue incōtracte. ⁊ſic ē liber phyſicoꝝ ſiue de phyſico auditu qͥ tractat de paſſionibꝰ corꝑis mobilis in coi. aut ꝯſiderat̉ vt ꝯtractū ē ethoc dupl̓r qꝛ vel ē corpꝰ mobile ſimplex vel mixtū ſiue cōpoſitū ex ſimplicibꝰ. Si ſimplex hͦ fit dupl̓r. qꝛ vel ē mobile ad vbi tm̄ vel ad formā. qꝛ iſte due pon̄e motꝰ ſūt ī mobili. ⁊ vna eaꝝ cātur ex alia. ⁊ vna eaꝝ ē ſimplicior ⁊ aliaminꝰ ſimplex. ſi pͥmo mō ſic ē liber de celo ⁊ mūdo ibi determinatur de corpore mobili ad vbi quia de elementiset quinta eſſentia ẜm ꝙ localiter ſunt mobilia. Dominusvero Albertus addit libro de celo ⁊ mūdo librum de longitudine ⁊ latitudine terrarum ⁊ ciuitatum. ⁊ librum delocis habitabilibus. ⁊ librum de proprietatibus elementorum ⁊ planetaruꝫ. quia ad hoc ꝙ ſciatur impreſſio quācorpus celeſte relinquit in elementis que mouentur adformā etiā in corporibꝰ mixtis. oportet ꝙ ſciat̉ eiꝰ hītudoquā hꝫ ad locū gn̄atōis illaꝝ imp̄ſſionū. Si ſcd̓m ſic ē liber de generatōe in quo determinat̉ de generatōe elemē-