ex principia

paciente ſiue fuerit actio īmanens vt intellectōaut volitio ſiue tranſiens vt calefactio vl̓ frigefactio. calidum vel frigidum. Per calefactionem em̄ actiuā formā caloris vadit in paſſuꝫet ibi tanqͣꝫ in ſubiecto recipit̉ ¶ Ad obiectain oppoſitū ad primū eſt dicendū ꝙ non valetconſequētia. quia ſufficit ꝙ agens naturale habeat ꝯnexionem localeꝫ. ⁊ ꝙ vltima eorum ſecontingāt ſicut dicit ph̓us qͥnto phyſicorum.Deinde ꝙ agens agat ⁊ ꝙ innaſcatur in eo reſpectus actionis exigitur debita proportio potentie actiue ad ip̄m paſſum que ſi tollat̉ nonpoteſt agens agere in ip̄m paſſuꝫ. quāuis aūtactio ſit reſpectꝰ nō tn̄ ē reſpectꝰ de genē relatōisqꝛ tal̓ nō reqͥrit approximatōꝫ extrēoꝝ ad hͦ ꝙinnaſcatur extremis ſicut ſil̓itudo poteſt eſſe intet duo alba qͣꝫtucūqꝫ diſtantia eſt reſpectus degenere actionis requirens approximatōꝫ ad hͦvt innaſcatur agenti. ⁊ ꝓpter hoc Gilber. por.vocauit relationē actionis intrinſecus adueniens. ⁊ actionē ⁊ paſſionē ⁊ alia accidentia extrinſecus aduenientia. Dicitur autē reſpectusextrinſecus adueniens ẜm hunc modū dicendi prout in p̄dicamento ad aliquid dictū fuitqui non ponitur neceſſarie poſitis extremis ſicut poſito actiuo ⁊ paſſiuo non neceſſario ponitur actio. quia poteſt impediri vl̓ per diſtantiā vl̓ per agens contratiū. impediens etiam ſiſint approximata. Et ex oppoſito dicitur reſpctus intrinſecus adueniens. ¶ Ad ſcd̓m dicendū eſt. ꝙ ph̓us loquitur ibi de actione materialiter ſumpta que eſt in paciēte vt dictū eſt¶ Ad terciū dicendū. ꝙ actio ⁊ paſſio ſtꝭ vniſubiecto ſed duplex eſt ſubiectum. vnū eſt ſubiectū in quo. aliud eſt circa quod ſicut in ſimili ſcientia habet duplex ſubiectū. vnū in quo ⁊illud eſt aīa. Aliud eſt circa quod. ⁊ illud ē obiectum. ⁊ ſic actio ⁊ paſſio ſunt vnuꝫ ſubiecto.non loquendo de ſubiecto in quo ſed circa qd̓.et illud eſt motus. quia actio ⁊ paſſio ẜm Gilbertū non ſunt ſine motu. Et cum ph̓us dicittercio phyſicorū ꝙ actio ⁊ paſſio in motu fundantur non debet intelligi ſubiectiue ſed terminatiue eo ꝙ actio ⁊ paſſio ſunt termini motus¶ Quintuꝫ dubium eſt que ſunt queponuntur in predicamento actionis ⁊ paſſionis. ¶ Solutio. omnia verba agere vl̓ patiſignificatia cuiuſcūqꝫ generis fuerint ⁊ ſua ꝑticipia ⁊ nomina verbalia terminata in cio abeis deſcendentia. vt lego legens lecturus lectō¶ Simili modo dicendū eſt de verbis deponētalibus. vt loquor. oſculor. Et ſimiliter deponētalia ⁊ neutralia que pati ſignificāt perti-

nent ad predicamentum paſſionis. vt naſcor.metuo. timeo. Et ſic patet ꝙ omīa nomina verbalia terminata in cio a verbis actiuis ⁊ paſſiuis deſcendentia ſunt equiuoce vt dictum eſt.quia ſignificant actione. paſſionem. ⁊ motumNomina vero verbalia in tor vl̓ in trix. vt doctor. doctrix. ſunt in predicamento qualitatis.et pertinent ad primā ſpeciem. quia ſignificanthabitum. Et nomina verbalia intiuus ſuntin ſcd̓a ſpecie. quia ſignificant aptitudineꝫ velpotentiam vt calefactiuū dicitur aptum natūcalefacere. Et ſimiliter nomina verbalia in bilis. quia ſignificant potentiam. vt amabile aptum amari. ¶ Quidam tamen ponunt verbaliū in or vel in trix ⁊ intiuus in predicamēto actionis. ⁊ nomina terminata in bilis in p̄dicamento paſſionis. ſed prius dictum videtur magis conſonū veritati. quia verbalia inor vel in trix vel intiuus non ſignificant actionem. ſed magis habitum vel potentiam aliquid agendi. hec enim non eſt predicatio bona ſemꝑ doctor agit ſcriptor ſcribit. quia quandoqꝫ ceſſant ab actione. ¶ Similiter in bilisnon ſignificant paſſione ſed magis potentiaꝫvel aptudinem paciendi. nec paſſio ſemꝑ predicatur de talibus nominibus. illud em̄ quodeſt laudabile non ſemper laudatur. ergo nonſunt in predicamento actionis. ſed qualitatis ponuntur ¶ Quidā etiam in predicamento actionis ponunt iſta nomina preſbiter papa epiſcopus. ſed hoc non videtur ex quo nonſignificant agere vel actionem ſed potius caractarē impreſſum. ⁊ ita non poſſunt poni inprima ſpecie qualitas. ſicut fides. ſpes. ⁊ caritas. que ſunt virtutes theologice.¶ Eſt autem alia quidā aīme alia vero corporis: differunt autem quoniaꝫca que corporis eſt mouens eſt neceſſario id in quo eſt. Idem em̄ qd̓ agēscorpus eſt et mobile eſt. anime vereactio non id mouet in quo eſt ſed coniunctū: Anima em̄ dum agit in mobilis eſt. mouet āt corpus. anima veroimmutabilis permanet. Quoniā anima quideꝫ nec ẜm locum nec ẜm aliorum motuū quēqͣꝫ mouetur niſi forteẜm alterationem. non em̄ crementumſuſcipiendo mouetur neqꝫ diminuendo neqꝫ ad oppoſitum locum tranſeūdo. Locus enim corpus eſt. anima ve-