¶ Gilberti porritani.

mouens eſt in agente hoc nō eſt inqͣꝫtū agens.ſed inqͣꝫtū patiens vt dicit phūs de motū quieſt in mouente qui nō eſt in eo ẜm ꝙ mouens.ſed ẜm ꝙ motū. ergo actio naturalis eſt īpaciēte. ¶ Tercio cōmentator t̓cio phiſicoꝝ dicit ꝙactio ⁊ paſſio ſunt vnū ſubiecto ⁊ duo diffinicōe. ergo actio eſt in eodē ſb̓iecto in quo paſſioſed manifeſtū eſt ꝙ paſſio eſt in paciete ẜm omnes ergo ⁊ actio. ¶ Solucō ſic Pro cuiꝰ declaracōe notandū ꝙ quattuor inueniūtur ex parte agentis. ⁊ ſil̓ rex parte patientis. Primū eſtip̄m agens quod eſt ſuppoſitū. Scd̓m ip̄a potentia actiua que eſt principium actiuū agēdi.Tercio ip̄a actio per quā ip̄m agens actualiter⁊ formaliter agit. Quarto via attingendi terminū puta motus vl̓ mutatio abſoluta ⁊ dicitur ſe tenere ex parte agentis. quia fluit ab agēte per potentiā actiuā ⁊ actionē. ¶ Ex ꝑte pacientis primo inuenitur ip̄m paſſum qd̓ patit̉et ip̄a potētia paſſiua ꝑ quā habitualiter patit̉et potentialiter ⁊ ip̄a paſſio ꝑ quā actualiter etformaliter patitur. ⁊ effectus qui eſt forma inducta ꝑ motū ⁊ mutationē. Hec igitur ꝑ ordinem ſe habent. actio. motus. paſſio. ⁊ forma. q̄eſt terminus ad quē. quoniā actio naturaliterp̄cedit motū. ⁊ motus paſſionē. ⁊ paſſio formāinducendā tanqͣꝫ termiuū ad quē. ¶ Iſtis ſicnotatis dicendū eſt ꝙ actio ẜm dn̄m Albertuꝫſanctū Thomā ⁊ ſcotū formaliter. ⁊ ſb̓iectiueeſt in agente ⁊ non in paciente. materialiter vero eſt ſubiectiue in paciente Primū probaturratiodibus ſic ¶ Primo ī illo eſt actio formal̓rde genere actionis in quo eſt formalis ⁊ quidditatiua ratio eius. ſed quidditatiua ratio eiꝰque eſt eſſe a quo aliud. eſt formaliter in agente ⁊ non in paſſio. quia nihil productū in paſſo eſt a quo aliud ſed eſt illud quod ab alio ergo actio eſt formaliter in agente ¶ Scd̓o nōminus opponūtur actio ⁊ paſſio qͣꝫ relatōes cōſequentes actionē ⁊ paſſionē ſed paternitas etfiliatio que ſequūtur actionē ⁊ paſſionē nō poſſunt eſſe in eodē ſb̓iecto. ergo nec actio ⁊ paſſio.ſed paſſio eſt in paciente vt om̄s ꝯcedunt ergoactio eſt in agente. ¶ Minor eſt manifeſta qꝛpaternitas eſt in pr̄e ⁊ filiatio in filio ¶ Maior ptꝫ. qꝛ reſpectus actionis ⁊ paſſionis ſuntreſpectus oppoſiti ex quoꝝ oppoſitōe tanqͣꝫ perſe cauſa ⁊ immediata oritur oppoſitio relatiuain relationibus ſcd̓i modi iuxta ſententiā ph̓iqͥnto metaphiſice. ¶ Tercio neceſſaria diſpoſitio ineſſe vl̓ infieri ad ſuſceptōeꝫ alicuiꝰ forme eſt in eodē ſubiecto cum illa forma ſꝫ actioqͥnto metaphiſice eſt ſubiectū relationis ſequē

tis vl̓ neceſſaria diſpoſitio ad ſuſcepcōꝫ illiusergo in eodē formaliter eſt actio in quo eſt relatio ſequens ſcꝫ paternitas. ſed paternitas ē ſb̓iectiue in patre. ergo actio in agente. ¶ Quarto agens qd̓ eſt perfectiꝰ quādo agit qͣꝫ quādonon agit. aliquid acquirit in ſeip̄o formaliter.Sed agens naturale perfectius eſt quādo agitqꝫ quādo non agit. ergo quando agit habet aliquid in ſe quod non habet quando non agit. ſꝫhoc non poteſt eſſe niſi actio de genere actionisMaior eſt manifeſta ⁊ minor ptꝫ ſcd̓o celiQuinto. Cōmentator dicit qͥnto metaphiſice. manifeſtū eſt ꝙ abſciſio cultelli eſt in cultello. ⁊ actio manus eſt in manu ſicut calor eſt inigne. Et nono metaphiſice. Actio artis carpētarie eſt in carpentatore. Un̄ ſicut ar̄. ibi ꝙ ī diuerſis actus precedit potentiā ſed in eode potentia precedit actū. ergo potentia actiua ⁊ actōſunt in eodem. ſed potentia actiua eſt in agēte.ergo actio. ¶ Sexto ẜm ph̓m in deſomno etvigilia cuius eſt potentia eius eſt actus ⁊ intelligit ſubiectiue. quia ſic arguit cuius potentieeſt vigilandi eius eſt actus vigilandi. Et primo Ethicoꝝ dicit phūs ꝙ honor eſt in honorante ⁊ non inhonorato. quia honorans operatur honorem quēadmodū gradiens greſſum.Etiā dicit Auicenna tercio phiſicoꝝ. aliqui dicunt ꝙ motio ⁊ motus ſunt vna eſſentia ⁊ inpatiente. ſed dicemus ſubtiliori modo ⁊ ſicutveritas habet ꝙ mouere eſt diſpoſitio mouentis nō moti ⁊ operatio moti admouentē eſt diſpoſitio moti non mouentis Et poſſunt iſta cōfirmari. quia om̄is forma denominat ſuū ſubiectum aliqua denominatione intrinſeca qͣꝫtūcūqꝫ denominat aliud in quo non eſt formalit̓denominatione extrinſeca. ſed paſſum denominatur paſſum denominatione intrinſeca ꝑ paſſionem. ergo paſſum debet denominari agens.per actione ⁊ per ꝯn̄s omne paſſum agit quodfalſum eſt. ꝯn̄a tenet cum minori. Maior nota eſt quia ſcientia licet denominet denominatione extrinſeca obiectū ſcibile tn̄ denominatione intrinſeca denominat ſcientē quē formaliter perficit. Und̓ poteſt ſic argui. Actio eſt inpatiente formaliter. ergo ome patiens agit vl̓in aliquo eſt actio quod non agit. tenet ꝯſeq̄ntia cum falſitate conſequentis iuxta argumentū ph̓i tercio phiſicoꝝ. ¶ Scd̓a pars ſcilicetꝙ actio materialiter eſt in paciente. ꝓbatur perph̓m 2º. phiſicoꝝ dicentē. ſi motus eſſet formaliter īmouēte. tunc om̄e mouens moueret̉ velin aliquo eſſet motus quod nūqͣꝫ moueret̉ qd̓eſt inconueniens. ergo quelibet talis actio ē in

N .i.