¶ Ireſtotelis
eſſentia dāte alteri eſſe formalit̓. nō curandoan ſit eſſe ſimpliciter vl̓ ẜm qͥd. ⁊ ſic eſt qͥd cōead oēs formas tā eſſentiales qͣꝫ accn̄ales. ⁊ ſicnō accipit̉ hic. Alio mō accipit̉ ꝓ exte̓iori diſpōſitōe rei aīate vl̓ dicēti lineatōe vel etiā exteriori diſpōe cuiuſlibet rei. ⁊ ſic eſt qͣlitas terminatīa qͣꝫtitatis ꝓut hꝫ relatōneꝫ ad formāſub̓aleꝫ. q̄ eſt talis terminatōis prīcipiū ⁊ ſiccapit̉ hic. Q āt pōt ſic capi pꝫ ꝑ Porphiriūdicente in capl̓o de ſpē. ſpēs dr̄. Unoº d̓r forma vniuſcuiuſqꝫ rei vbi forma idē ē qd̓ decorſiue exterior diſpoſitio rei aīate. qd̓ pꝫ ī eo qd̓ſubdit̉. Spēs priami digna fuit imꝑio. ⁊ ẜmꝙ d̓r in qͣrto ethicoꝝ. ꝙ ꝑui p̄n̄t eſſe formoſi ⁊cōmenſurati .i. deceter lineati ¶ Ad quintū dicendū eſt ꝙ capiēdo re artificialē ꝓ re cui cōiūcta eſt forma artificialis materia ē tota ſb̓a eꝰet eſt idē realiter cū re naturali ⁊ artificiali. n̄tn̄ vt ſeꝑata eſt a forma. qꝛ ſic realiter diſtīctaeſt a re naturali. ¶ Ad ſextū dd̓m ꝙ hͦ falſuꝫeſt iuxta p̄dicta. qꝛ addūt terminatōeꝫ qͣꝫtitatis q̄ nō eſt quātitas ſꝫ qͣlitas. ſicut eſſe acutūvel rectū vel ebes in angulis vel rotundū velplanū q̄ non tm̄ ſunt rōes ſed res vt dicit Albertus. ⁊ gͦ in hac ꝑte ſentētia Ulrici nō eſt tenēda niſi ad intellectū ſuꝑius tactū.Sextū dubiuꝫ eſt. que ſunt illa que iniſta ſpe reponūt̓. ¶ Solucō oēs figure corꝑales ⁊ ſuꝑficiales quaꝝ aliq̄ ſunt naturales vtq̄ cauſant̉ a natura ⁊ formis naturalibꝰ corporū in qͥbus ſunt. vt figura bipedalis in hoīe. ⁊qͣdrupedalis in eqͦ. Et om̄s res artificialit̓ facte. ⁊ om̄s paſſiones. linee. rectitudo. curuitas⁊c. vt tactuꝫ fuit. ⁊ hͦ mō dicit Buridanꝰ inſuis ſummul̓. ꝙ forma ⁊ figura differt. qꝛ forma eſt qͣlitas circa qͣꝫtitate diſcretam. vt paritas. imparitas. ⁊ figura ẜm qͣꝫtitatē cōtinuāvt rectitudo. curuitas. triāgulatio. qͥdrangulatio. ⁊ ſic de alijs tā naturalibꝰ qͣꝫ artificialibꝰ.ſꝫ ſuꝑius meliꝰ dictū eſt ex alberto. Alij dicūtꝙ figura reꝑit̉ in naturalibꝰ ⁊ artificialibꝰ. ſꝫforma tm̄ in naturalibꝰ ex qͦ ibi forma ē cauſaterminatōis ad extra ⁊ nō in artifialibꝰ. ⁊ ẜmhͦ eſt alia rō qͣre d̓r iſta ſpēs potiꝰ genꝰ qͣꝫ ſpēs.Septimuꝫ dubiuꝫ. quare antiq̇ hasſpēs vno noīe noīarūt vt prīmā applicatōeꝫ.ſcd̓aꝫ naturalē aptitudine. terciā caſuꝫ. qͣrtaꝫcōpoſitōeꝫ. ¶ Solucō. qꝛ antiqͥ dixerūt hasſpēs diſtingui ꝑ modos ꝑ qͦs acqͥrunt̉ in ſubiecto. ⁊ qꝛ prīa ſpēs eſt ꝑ modū acqͥſitōis ī ſt̓iecto ꝑ ip̄as ſubiectī oꝑatōes. ⁊ qd̓ acqͥritur īſubietto paulatim applicat̉. gͦ primā ſpēm cōinoīe vocabāt applicatōeꝫ. ſꝫ melius dicūtur
habitus ⁊ diſpoſitio ꝓpter cām ſuꝑius aſſignatā. Et qꝛ ſcd̓a ſpēs eſt naturalis potētia conſequēs eſſe ſub̓ale ꝑ qd̓ efficit̉ potes ad agēdūvel patiendū. iō ſcd̓aꝫ ſpēꝫ noīauerūt aptitudinē naturalē cōi noīe. qꝛ tn̄ aptitudo nō eſtnomē cōe vniuocū ad potentiā ⁊ impotentiāqꝛ ſi aliqͥd eſt aptū ad agendū ꝑ hoc ip̄m. necꝑ aliqd̓ cōe iſti vel illi erit aptu ad patienduꝫio melius noīatur a ph̓o. Terciā ꝟo ſpēm vocabāt caſuꝫ ex mō quo inducit̉ ſiue in ordīe adcām ꝑ quā inducit̉ q̄ caſualis eſt. In ꝓpoſitoꝟo intēdit̉ de qͣlitate nō ẜm modū ẜm quē inducit̉. ſꝫ potius ẜm modū quo inheret ſubiecto ad denoīandū ip̄m quale. Quartā ꝟo ſpēꝫvocabāt ꝯpōeꝫ. eo ꝙ ꝑ ip̄am ſub̓a cōponit̉ etſuis ꝑtibus integralibꝰ ⁊ quātitatiuis ẜm terminatōeꝫ ſue qͣꝫtitatis. ⁊ licet iſtud veꝝ ſit tn̄nec cōpoſitio nec p̄dicta noīa dicūt ſpēs l̓ formas differētes in qͣlitate ẜm ꝙ a qͣlitate qͣle denoīat̉. ſꝫ ſic hꝫ ꝓpͥe noībꝰ duobꝰ moīs noīari.Octauū dubiū. An ne plures ſint qͣlitatis ſpēs qͣꝫ iā noīate cū dicit phūs fortaſſeet alij apparebūt qͣlitatꝭ modi ¶ Et videt̉ primo ꝙ ſic. qꝛ multe ſunt qͣlitates q̄ ad iſtas qͣttuor ſpēs reduci nō pn̄t. qꝛ velox ⁊ tarduꝫ vident̉ eſſe in p̄dicamēto qͣlitatis. ⁊ tn̄ nō continētur ſub aliqͣ iſtarū ſpēꝝ. ¶ Scd̓o nobile etdignū. vile ⁊ indignū vidētur eē de p̄dicamēto qͣlitatꝭ. ⁊ tn̄ nō ſunt de aliqͣ iſtaꝝ ſpēꝝ qͣttuor gͦ ¶ Tercō. vniforme ⁊ difforme ſeu vniformitas ⁊ difformitas ſunt qͣlitates. ⁊ tn̄ nōſunt de aliqͣ iſtaꝝ ſpēꝝ Sil̓iter influentie celeſtes ſunt qͣlitates ⁊ tn̄ nō ſunt in aliqͣ iſtaruꝫſpecieꝝ. ¶ Quarto. intēſio ⁊ remiſſio ſunt qͣlitates. ⁊ tn̄ nō ſunt in aliqͣ iſtaꝝ ſpēꝝ. ¶ Quito. decor ⁊ pulchritudo ſunt qͥlitates. ⁊ tn̄ nōvidēt̉ ponede in aliqͣ iſtaꝝ ſpeꝝ. ¶ Sexto. iraet demētia ⁊ hmōi ſunt qͣlitates. ⁊ tn̄ nō vidētur eſſe in aliqua iſtaꝝ ſpecieꝝ. ¶ Solucō ſicnō ſunt plures ſpecies ſiue modi qualitatꝭ qͣꝫiam ſunt dicti. ſed forte alij apparebūt qͣlitatis modi ẜm expoſitōeꝫ Alberti inqͣꝫtuꝫ qualedenominatiue dictū a qualitate dicit̉ nedū dequali qualitate accn̄tali ſꝫ etiā eſſentiali. Un̄quidā moti ꝟbo ph̓i in textu poſuerūt ſex qualitatis ſpēs. quinta ꝑ illis qualitatibus queimmediate denomināt alias qualitates vt intenſuꝫ. remiſſuꝫ. raucū. clarū. ſextā poſueruntꝓ differētijs ſubſtātialibꝰ. ſꝫ ſub̓ales dr̄ne nōſunt in genere qͣlitatis ſꝫ ſub̓e. ꝓpt̓ alias ꝟo qͣlitates noīatas nō oꝫ ponē plures ſpēs. qꝛ intēſuꝫ ⁊ remiſſuꝫ noīant potiꝰ modū forme qͣꝫformā. ⁊ reducūt̉ ad genꝰ qͣlitatis q̄ intēditur