Druckschrift 
Commentaria in Porphyrium, Aristotelem et Gilbertum Porretanum secundum viam Albertistarum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Predicabilia

et materia ſenſibili ẜm ẜm rōnem. ſicſic eſt mathe. vel eſt illis que nullo ꝯcipunt motū materiā ſenſibile ſed vtroqꝫ modoſunt abſtracta ſic eſt metha. et pōt dari qͣtum menbrū puta aliqua ph̓ia eſſet motu materia ſenſibili ẜm rōem ẜm eſſe. qꝛto indicat qͥd eſt eſſe rei ſi ē ꝯcepta materia ſenſibili et eſſe. Solutio qꝛ logicatradit modū quo acquirit̉ omīs ph̓ia ergo neceſſario ē ꝑs ph̓ie qꝛ id qd̓ acquirit̉ oīs ph̓ia debet nec pōt eſſe extra intētionē ph̓ie.Ad obiectū inoppoſitū ē dicendū phīaaccipit̉ dupl̓r. vno. generaliter ſic ẜm dn̄malberthū dr̄ que oīs amirabilis docet ꝯp̄hendere veritate ẜm modū ẜm que poſſibile ē ꝯphedere ea ex ꝓprijs pͥncipijs eius qd̓ amirat̉.Et hͦº accipiēdo ea ph̓i diuiſerūt ī tres partes .ſ. in phicam general̓r dictā in ethicā generaliter dictā in rōnalem. Sub ph̓ica gnalit̓ dicta ꝯp̄hēdebāt ſcīas reales .ſ. naturalē philoſophia ꝓprie vocat̉ phīca mathe. metha. ſub ethica gn̓aliter dc̄ā ꝯp̄hēdebant tres ſciētiaſ morales .ſ. monaſticā ꝯmr̄ ethica dr̄. yconomicā polliticā ſiue ciuilē. ſub rōnali veroꝯp̄hendebāt. gͣmaticam. logicā et rethoricā. Alioº accipit̉ phīa ꝓprie ſic ẜm yſiderū. ijethymo. dr̄ diuinarū humanarūqꝫ reꝝ inqͣꝫtuhomī poſſibile eſt ꝓbabilis ſcīa. Et diuidit̉ ininſpectatiua actualē Inſpectatiua d̓r quaſuꝑ greſſa viſibilia et de diuinis aliquid celeſtibus ꝯtemplamur eaqꝫ mēte ſolūmō inſpicimus que corporcū ſuꝑgrediūtur obtutum. Et diuiditur in naturalē doctrinalē diuinalem natural̓ d̓r vbi vnuꝰ cꝰqͣꝫ rei natura diſcutitur et vnūqd̓qꝫ hijs vſibus deputat̉ inbus a creatore diffinitū eſt niſi forte voluntate dei aliqd̓ miraculū ꝓuenire mōſtrat̉. Doctrinalis d̓r abſtracta ꝯſiderat qͣntitatē. Etdiuidit̉ in qͣtuor ꝑtes .ſ. in arithmeticā ī muſicā geometriā aſtrononiā quibꝰ ſuꝑiꝰ inſufficiētie declaratōe dc̄m eſt. Diuinal̓ d̓rineffabilem naturā dei aūt ſpūales creaturas exaliqua ꝑte ꝓfundiſſima qualitate diſſerit.Actual̓ d̓r illa res ꝓpoſitas ſuis oꝑatōibꝰ explicat. Et diuidit̉ in tres ꝑtes .ſ. in moraleꝫdiſpenſatiuā et ciuilē. Moralis d̓r quaꝫviuēdi mos honeſtus appetit̉ honeſta inſtituta ad virtutē tendētia p̄parant̉. Diſpēſatiua d̓r domeſticaꝝ reꝝ ſapiēter ordo diſponit̉. Ciuilis d̓r quā totiꝰ ciuitatis vtilitas admīſtratur. Ex quibꝰ ptꝫ logica eſtꝑs ph̓ie ſpēaliter dicte qꝛ ſub p̄dicta diuiſiōe ꝯtinet̉ dicit dn̄s alberthus dicētes lo-

gicā ꝑtem ph̓ie. ſibi inuice ꝯtradicunt qꝛ intentōꝫ ſuā ad idē eodē modo ſum ptum referūt qꝛ dicētes logicā eſſe ꝑtemph̓ie accipiūt phīam ſpāliter dicētes ꝟoꝑtē phīe accipiūt eam generalit̓. Qūo ẜm alios diuidit̉ pͥma ſui diuiſiōe in practicā ſpeculatiuā. Practica in actiuā factiuā. Actiua in ethicā ſiue monaſticā. yconomiā polliticam ſiue ciuilē. Factiua vero in ſeptē artes mechanicas qͥbus ſuꝑius etiā dc̄m eſt. Ph̓ia vero ſpeculatiua diuiditur in pͥncipalē āminiculatiuā. Prīcipalis diuidit̉ in tres ſcīas .ſin metha. mathe. phīcaꝫ. Aminicularis ingramaticā logicā rhetoricā. ita ſatis manifeſte patet logicā eſſe phie ꝑtē gn̄aliter dicte. Sextumdecimū eſt vtrum logica ſitſpeculatīa vl̓ practica. Et videt̉ pͥmo ſit practica et hoc ex ꝑte obiecti qꝛ illa ſcīa ē practicaque eſt rebꝰ a nobis oꝑabilibus ſed ſic ē logica eſt practica. Maior eſt ph̓i. v. metha.Mior ꝓbat̉ qꝛ ꝯſiderat de argumētatōne eiꝰſpēbus ſed illa fiunt a nobis. Et ꝯfirmaturqꝛ logica ē de ſecundis intentionibꝰ cuiꝰ modiſunt genus ſpēs dr̄a ꝓpriū et accn̄s. Sed tales depēdent a nr̄o intellectu. qꝛ vt dicit auerrois intellectus agēs ē qui facit vniuerſalitatemin rebꝰ Scd̓o ꝓbat̉ idē ex ꝑte finis ſic quiafinis logice ē diffinire diuidere ꝟᵐ a falſo diſcernere. eſt practica ꝯn̄a ꝓbat̉ phm. v. metha. dicentē finis practice eſt oꝑari. Tercio oīs ars eſt practicꝰ habitus logica eſt arseſt practica. Maior ꝓbat̉. qꝛ ars eſt recta rerum a nobis factibiliū ptꝫ. vi. Ethi. ergo ē habitus peacticꝰ Minor ꝓbat̉ pe. hyſ. dicentēdyaletica ē ars arciū ſcīa ſcīaꝝ Quarto omnis ſciētia eſt ſpeculatiua vel practica ſed logica eſt ſpeculatiua ergo eſt practica Minorꝓbat̉. qꝛ tm̄ tres ſunt ſcīe ſpeculatiue .ſ. phīcametha. mathe. ſed logica eſt aliqͣ illaꝝ ergo eſt ſpeculatīa. Solutio eſt ſcīa ſpeculatiua. Qd̓ ꝓbat̉ autoritate. rōne. Autoritate dn̄i alberthi magni qui nicomēto vocat eaꝫſcīam ꝯtemplatiua. Sed ꝯtemplatiuū idē eſt ſpeculatiuū. Rōne ꝓbat̉ ſic qꝛ ſcīa ſpeculatiua practiea diſtinguntur ex ꝑte duoꝝ ſcꝫex ꝑte finis et ex ꝑte obiecti. Ex ꝑte finis qꝛ illaſcīa eſt practica cuius finis eſt oꝑari. oꝑari inqͣꝫ ꝯformiter ad rectā voluntatē ſic oꝑari bo Sꝫ finis logice eſt oꝑari ergo ēlogica practica Ex ꝑte obiecti etiā on̄diturquia ſcīa d̓r practica eſt de oꝑabilibꝰ a nobisoꝑatōe extrīſeca ſed logica hmōi ergo ēpractica et ꝯn̄s eſt ſpeculatiua. Mīor ꝓbat̉