¶ Predicabilia
et materia ſenſibili ẜm eē ⁊ nō ẜm rōnem. ⁊ ſicſic eſt mathe. vel eſt d̓ illis que nullo mō ꝯcipunt motū ⁊ materiā ſenſibile ſed vtroqꝫ modoſunt abſtracta ⁊ ſic eſt metha. et nō pōt dari qͣtum menbrū puta ꝙ aliqua ph̓ia eſſet cū motu ⁊ materia ſenſibili ẜm rōem ⁊ nō ẜm eſſe. qꝛto indicat qͥd eſt eſſe rei gͦ ſi rō ē ꝯcepta cū materia ſenſibili gͦ et eſſe. ¶ Solutio qꝛ logicatradit modū quo acquirit̉ omīs ph̓ia ergo neceſſario ē ꝑs ph̓ie qꝛ id ꝑ qd̓ acquirit̉ oīs ph̓ianō debet nec pōt eſſe extra intētionē ph̓ie.Ad obiectū inoppoſitū ē dicendū ꝙ phīaaccipit̉ dupl̓r. vno. generaliter ⁊ ſic ẜm dn̄malberthū dr̄ que oīs amirabilis docet ꝯp̄hendere veritate ẜm modū ẜm que poſſibile ē ꝯphedere ea ex ꝓprijs pͥncipijs eius qd̓ amirat̉.Et hͦº accipiēdo ea ph̓i diuiſerūt eā ī tres partes .ſ. in phicam general̓r dictā in ethicā generaliter dictā ⁊ in rōnalem. ¶ Sub ph̓ica gnalit̓ dicta ꝯp̄hēdebāt ſcīas reales .ſ. naturalē philoſophia q̄ ꝓprie vocat̉ phīca mathe. ⁊ metha.⁊ ſub ethica gn̓aliter dc̄ā ꝯp̄hēdebant tres ſciētiaſ morales .ſ. monaſticā q̄ ꝯmr̄ ethica dr̄. yconomicā ⁊ polliticā ſiue ciuilē. ſub rōnali veroꝯp̄hendebāt. gͣmaticam. logicā et rethoricā.¶ Alioº accipit̉ phīa ꝓprie ⁊ ſic ẜm yſiderū. ijethymo. dr̄ diuinarū humanarūqꝫ reꝝ inqͣꝫtuhomī poſſibile eſt ꝓbabilis ſcīa. Et diuidit̉ ininſpectatiua ⁊ actualē ¶ Inſpectatiua d̓r quaſuꝑ greſſa viſibilia et de diuinis aliquid ⁊ celeſtibus ꝯtemplamur eaqꝫ mēte ſolūmō inſpicimus que corporcū ſuꝑgrediūtur obtutum.¶ Et diuiditur in naturalē doctrinalē ⁊ diuinalem natural̓ d̓r vbi vnuꝰ cꝰqͣꝫ rei natura diſcutitur et vnūqd̓qꝫ hijs vſibus deputat̉ in qͥbus a creatore diffinitū eſt niſi forte cū voluntate dei aliqd̓ miraculū ꝓuenire mōſtrat̉. Doctrinalis d̓r q̄ abſtracta ꝯſiderat qͣntitatē. Etdiuidit̉ in qͣtuor ꝑtes .ſ. in arithmeticā ī muſicā geometriā ⁊ aſtrononiā d̓ quibꝰ ſuꝑiꝰ inſufficiētie declaratōe dc̄m eſt. ¶ Diuinal̓ d̓r q̄ineffabilem naturā dei aūt ſpūales creaturas exaliqua ꝑte ꝓfundiſſima qualitate diſſerit.Actual̓ d̓r illa q̄ res ꝓpoſitas ſuis oꝑatōibꝰ explicat. ¶ Et diuidit̉ in tres ꝑtes .ſ. in moraleꝫdiſpenſatiuā et ciuilē. ¶ Moralis d̓r ꝑ quaꝫviuēdi mos honeſtus appetit̉ ⁊ honeſta ⁊ inſtituta ad virtutē tendētia p̄parant̉. ¶ Diſpēſatiua d̓r cū domeſticaꝝ reꝝ ſapiēter ordo diſponit̉. Ciuilis d̓r ꝑ quā totiꝰ ciuitatis vtilitas admīſtratur. Ex quibꝰ ptꝫ ꝙ logica nō eſtꝑs ph̓ie ſpēaliter dicte qꝛ ſub p̄dicta diuiſiōenō ꝯtinet̉ gͦ dicit dn̄s alberthus ꝙ dicētes lo-
gicā ꝑtem eē ph̓ie. ⁊ nō eē ſibi inuice nō ꝯtradicunt qꝛ intentōꝫ ſuā ad idē eodē modo ſum ptum nō referūt qꝛ dicētes logicā nō eſſe ꝑtemph̓ie accipiūt phīam ſpāliter dicētes ꝟo eā eēꝑtē phīe accipiūt eam generalit̓. Qūo ẜm alios diuidit̉ pͥma ſui diuiſiōe in practicā ⁊ ſpeculatiuā. Practica in actiuā ⁊ factiuā. ¶ Actiua in ethicā ſiue monaſticā. yconomiā ⁊ polliticam ſiue ciuilē. Factiua vero in ſeptē artes mechanicas d̓ qͥbus ſuꝑius etiā dc̄m eſt. Ph̓ia vero ſpeculatiua diuiditur in pͥncipalē ⁊ āminiculatiuā. ¶ Prīcipalis diuidit̉ in tres ſcīas .ſin metha. ⁊ mathe. ⁊ phīcaꝫ. Aminicularis ingramaticā logicā ⁊ rhetoricā. ⁊ ita ſatis manifeſte patet logicā eſſe phie ꝑtē gn̄aliter dicte.¶ Sextumdecimū eſt vtrum logica ſitſpeculatīa vl̓ practica. Et videt̉ pͥmo ꝙ ſit practica et hoc ex ꝑte obiecti qꝛ illa ſcīa ē practicaque eſt d̓ rebꝰ a nobis oꝑabilibus ſed ſic ē d̓ logica gͦ eſt practica. Maior eſt ph̓i. v. metha.Mior ꝓbat̉ qꝛ ꝯſiderat de argumētatōne ⁊ eiꝰſpēbus ſed illa fiunt a nobis. ¶ Et ꝯfirmaturqꝛ logica ē de ſecundis intentionibꝰ cuiꝰ modiſunt genus ſpēs dr̄a ꝓpriū et accn̄s. Sed tales depēdent a nr̄o intellectu. qꝛ vt dicit auerrois intellectus agēs ē qui facit vniuerſalitatemin rebꝰ ¶ Scd̓o ꝓbat̉ idē ex ꝑte finis ſic quiafinis logice ē diffinire diuidere ⁊ ꝟᵐ a falſo diſcernere. gͦ eſt practica ꝯn̄a ꝓbat̉ ꝑ phm. v. metha. dicentē ꝙ finis practice eſt oꝑari. ¶ Tercio oīs ars eſt practicꝰ habitus logica eſt ars gͦeſt practica. Maior ꝓbat̉. qꝛ ars eſt recta rō rerum a nobis factibiliū ptꝫ. vi. Ethi. ergo ē habitus peacticꝰ Minor ꝓbat̉ ꝑ pe. hyſ. dicentēdyaletica ē ars arciū ſcīa ſcīaꝝ ¶ Quarto omnis ſciētia eſt ſpeculatiua vel practica ſed logica nō eſt ſpeculatiua ergo eſt practica Minorꝓbat̉. qꝛ tm̄ tres ſunt ſcīe ſpeculatiue .ſ. phīcametha. ⁊ mathe. ſed logica nō eſt aliqͣ illaꝝ ergo nō eſt ſpeculatīa. ¶ Solutio eſt ſcīa ſpeculatiua. Qd̓ ꝓbat̉ autoritate. ⁊ rōne. Autoritate dn̄i alberthi magni qui nicomēto vocat eaꝫſcīam ꝯtemplatiua. Sed ꝯtemplatiuū idē eſtꝙ ſpeculatiuū. ¶ Rōne ꝓbat̉ ſic qꝛ ſcīa ſpeculatiua ⁊ practiea diſtinguntur ex ꝑte duoꝝ ſcꝫex ꝑte finis et ex ꝑte obiecti. Ex ꝑte finis qꝛ illaſcīa eſt practica cuius finis eſt oꝑari. oꝑari inqͣꝫ ꝯformiter ad rectā voluntatē ⁊ ſic oꝑari bonū Sꝫ finis logice nō eſt hͦ mō oꝑari ergo nō ēlogica practica ¶ Ex ꝑte obiecti etiā on̄diturquia ſcīa d̓r practica q̄ eſt de oꝑabilibꝰ a nobisoꝑatōe extrīſeca ſed logica nō hmōi ergo nō ēpractica et ꝑ ꝯn̄s eſt ſpeculatiua. Mīor ꝓbat̉