z ¶ Utrum poſſint clerici eſſe tabelliones. vide. sͣ.Clericus. ix. §. ix.4 ¶ Utrum religioſus ſi in ſeculo fuerat poſſit taleofficium exercere? ℟. ꝙ non niſi contra hereticos.vt no. Io. an. in. c. vt officium. de here. lib̓. vj. dicittn̄ Guil. in ſpeculo ꝙ vetera poterit complere. ſednō noua aſſumere. l. alienationes. ff. fami. her. ⁊ deiudeis. c. iudei.5 ¶ Utrum tabellio puniat̉ ſi cōficiat inſtr̄a de actureprobato a iure? ℟. Pa. in. c. j. de fide inſtru. ꝙ ſicl. iubemus. C. de ſa. ſan. ec. glo. in. d. l. generali. no.Spe. ti. de inſtr̄orum editione.6 ¶ Quam ſcīam debet habere? ℟. Bar. in. l. fi. C.de tabula. ꝙ debet ſcire ſummā ⁊ ſil̓ia que ꝑtinentad artem notarie. al̓s imputabit̉ ſibi non tn̄ tenet̉eſſe doctor. Facit qd̓ no. Inno. in. c. cum in cunctisde elec. ⁊ ideo parti tenet̉ reſtituere damnū qd̓ impericia ſua dedit. Facit. l. illicitas. §. ſicuti. ff. de off.preſi. no. Pa. in. d. c. j.7 ¶ Que requirunt̉ ad validitatem inſtr̄orum? ℟.ꝙ. xiiij. que not. Panor. in. d. c. j. debet imponere.Primo inuocationem noīs dn̄i. Scd̓o annū dn̄i.Tercio nomen imperatoris in terris ſibi ſubiectisvel regis vel pape. Quarto nomen cōſulis. ſꝫ ſtudnon ſeruat̉. Quinto locum contractus. Sexto mēſem ⁊ diem. Septimo indictioneꝫ. Octauo ſeriemfacti. Nono teſtes. Decimo ſignum cōſuetum notarij. Undecimo ꝙ confecta coram partibꝰ legantur. Duodecimo ꝙ ſit conſtitutus notarius ab eoqui habet poteſtatem. Terciodecimo ꝙ appareatꝙ notarius fuerit rogatꝰ. Quartodecimo ꝙ talisnotarius ſit habilis. quia ſi eſſet excōicatus notorie: vel priuatus poteſtate ⁊ huiuſmodi. non valeret. de quibꝰ oībꝰ vide ꝑ eūdē Pa. in. d̓ c. j. ſi placetaliqn̄ eſt actus v̓Aciturnita dtutis qn̄ cōgruotꝑe tenet̉. Aliqn̄ v̓o eſt nomē vicij. Unde Greg. Si inordinatum ſilentium culpa non eſſet ꝓph̓a non dixiſſet. ve mihi quia tacui.⁊ eſt in genere delicti. ⁊ eſt aliqn̄ mortale peccatumqn̄ ſcꝫ non loquit̉ cum tenet̉ loco ⁊ tꝑe: puta tꝑe cōfeſſionis: correctionis: inſtructionis ⁊ hmōi neceſſario fiende. vt in glo. xxv. di. §. al̓s. Aliqn̄ venialevt qn̄ homo non loquit̉ cuꝫ deberet tn̄ ſed non deneceſſitate. Aliqn̄ nullum qn̄ expectat̉ locus ⁊ tp̄scongruum. Et ẜm hoc intelligit̉ illud. ij. Thi. vlt.Inſta. importune oportune. Ubi glo. oportune qͣꝫtum ad eos quibus placet. Importune ꝙͣtum adeos quibus diſplicet: dummodo in futuro ꝓdeſſepoſſit. Sed qn̄ oīno nō poterit ꝓdeſſe. ſed ſunt incorrigibiles ſic ceſſandum eſt ẜm illud. Nolite ſanctum dare canibus. Math̓. vij. niſi ſit p̄latus quiꝓpter alios ne corrūpant̉ tenet̉ taleꝫ tradere ſathane. de quo vide sͣ. Correctio. j. §. iij.vel exactionem: collectamAlllam ſeū queſtam vtrum poſſudn̄i ſuis ſubditis imponere? Rn̄. vt exRic. in. ij. diſ. xliiij. q. iij. arti. j. colligo. ꝙprinceps ſolus p̄t de nouo imponere ꝓ boni cōisꝓmotione aut defenſione compenſata ſubditorūqualitate ⁊ quantitate. ⁊ qn̄ eius facultates nō ſuf-

Caciturnitas

ficiunt ad hoc. ff. de publi. ⁊ vect. l. vectigalia. Surrex qui non recognoſcit ſuꝑiorem: vel alij qui p̄ſcripſerūt iura imperij. Nam nullus niſi princeps ſolus. aut qui p̄ſcripſerunt iura imperij poteſt ſupertallijs ⁊ exactionibus leges condere vel priuilegiaconcedere. vt patet in. l. vnica. C. de vaca. mu. ⁊. l.ſem ꝑ. §. fi. ff. de iur. immunitatis. vnde alij licet ſibi vſurpent errant. vt patet in eo qd̓ legit̉ ⁊ not. inc. ꝑ venerabilem. qui fi. ſint legi. ⁊. c. ſane. de priuil̓.no. Bar. in. l. infamem. in fi. ff. de publi. iudic. ⁊ inl. hoſtes. ff. de capti. ⁊ in. l. ſi publicanus. §. in omnibus vectigalibus. ff. de publi. Si vero tallie nonſunt ad vtilitatem boni cōis non poteſt eas imponere. ⁊ ſi imponit ſubditi non tenentur ei obedire.Alij autē dn̄i a p̄fatis non poſſunt de nouo talliasimponere ſuis ſubditis niſi ꝑ legem vel ſenatuſcōſultum: vel conſtitutionem principis eis concedat̉d. l. vnica. vel ꝑ conceſſionem a principe ex cauſa ⁊ſpāliter impetratum. l. vnica. C. de ſuꝑindicto. li.x. no. Archid. in. c. ſi quis romipetas. xxiiij. q. iij. etqd̓ legit̉ ⁊ no. in. c. innouamus. de cenſi. vel ꝑ conſuetudinem diutinam non ꝑ violentiam ſed ſponte approbataꝫ ab omnibꝰ cōiter. C. de canone lar.titulorum. l. p̄cepit. ⁊. C. de auro coronario. l. vna.in fi. li. x. ⁊ ꝙ ſit talis cōſuetudo de cuius inicio nōextet memoria: vt in. c. ſuꝑ quibuſdā. de ver. ſig. etvide qd̓ no. Bart. in. d. §. in oībꝰ vectigalibꝰ. aliterſi exigunt tenet̉ ad reſtitutionē illis a quibus extorſerunt: ſi ſciunt. vel eorum heredibꝰ. aut ſi neſciuntpauperibꝰ vel ad bonum cōe ẜm Tho. in epl̓a adquandam duciſſam.¶ Sed qn̄ dicuntur ad vtilitatem boni cōis tallie i℟. ẜm Ricar. vbi. sͣ. ꝙ aliqn̄ directe: puta qn̄ imponunt̉ ꝓ defenſione fidei vel regni vel ꝓ refectione pontium viarum et hmōi. Aliqn̄ indirecte: vtputa qn̄ eius frater vel filius eſt captiuus: vel aliqͣterra eſt ſibi capta ⁊ rex imponit tallias vt recuꝑetquia ſic redundat in bonum ſubditoruꝫ. quia redditur rex magis potēs vel maritat filiam ⁊ hmōi.Addit tn̄ Ricar. vbi. sͣ. ꝙ negocio expedito. ſi facultates regis ſuꝑabundant ⁊ aliqua cōitas nimisgrauat̉ ꝙ debet ei ſubuenire. ſicut facit caput membris. Dicit etiam idem Ricar. in quol̓. iij. q. xxviij.ꝙ licet non debeat ſubditos talliare qn̄ facultatesſue ſufficiunt. tn̄ non eſt dicendum facultates ſufficere qn̄ non pōt ſe defendere vel cōe bonum promouere: niſi ita depauperet ſe. ꝙ nihil ſibi remaneat in theſauro quo ſe iuuare poſſet. ſi iterum infrabreue tp̄s ab aduerſarijs inuaderet̉ maxime ſi multos habꝫ inſidiatores. Tali em̄ regi neceſſarius eſttheſaurus: qꝛ aduerſarij hoc ſciētes magis eum timent ⁊ magis pacifice viuit ⁊ poſſidet regnū. licetmelius eſſet theſaurizare amorē hoīm ſubditorumꝙͣ argentū vel aurū.¶ Utrum dn̄i qui auferunt a ſubditis vſuarium 4quem habent in aliquo nemore ⁊ huiuſmodi teneantur reſtituere? ℟. ẜm Rodo. ꝙ tenent̉ ad reſtitutioneꝫ: niſi ſint tales ſubditi quaſi ſerui. ita ꝙ nihil habent ꝓprium. ſed ipſum vſuarium habentquaſi ꝓ peculio. ita ꝙ dn̄s ad libitum poſſit reuocare. Similiter alij qui vſurpant ipſum tenent̉ eis