TractatusSecūdus
petitus ſenſitiuus diſtinguit̉ in iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē. Iō etiā tā iraſcibilis qͣꝫ ꝯcupiſcibil̓ dicunt̉ rōnales ꝑ ꝑticipatōem Uamē notandū eſt ꝙ doctores volūtatem aliqn̄vocāt rōnaleꝫ ꝑ eſſentiā. aliqn̄ ꝑ ꝑticipatōem: inqͣntuꝫ tn̄ nō eſt ꝯrietasqꝛ hoc eſt reſpectu diuerſoꝝ. Dicit̉em̄ volūtas rōnalis ꝑ eſſentiā inqͣntum ꝯparat̉ ad appetitū ſenſitiuumnō ꝙ ip̄a ſit rō eſſential̓r. ſed qꝛ eſtꝑte intellectiua ⁊ rōnali: hoc mō eſtappetitus ſenſitiuꝰ: ſed eſt in ꝑte ſenſitiua. Dr̄ aūt volūtas rōnalis ꝑ ꝑticipatōem in ꝯꝑatōe ad intellectūvel rōem. qꝛ ſcꝫ nō eſt eēntialit̓ rō. ſꝫꝑticipat aliqͥd cū rōne. ſcꝫ ꝑtem ſuperiorē aīe quantū ad ſubiectū Itēetiā qꝛ ſeqͥtur actū rōnis. Ulterius notandū eſt ꝙ potētie ſenſitiueq̄ dicunt̉ rōnales ꝑ ꝑticipatōem dupl̓r pn̄t cōſiderari Uno modo ꝓutoꝑant̉ inſtinctu nature. ⁊ ſic ordinātur ad vnū ſicut natura. ⁊ ſic ſunt determinate ad vnū. ⁊ iſto mō dicunt̉naturales ⁊ nō rōnales ꝑ ꝑticipationē. nec ſic ſtꝭ in eis aliqͥ habitꝰ Aliomō pn̄t ꝯſiderari ẜm qd̓ oꝑantur exīperio rōnis ⁊ ei ſubijciunt̉. ⁊ ſic pn̄tad diuerſa ordinari ⁊ nō ſunt determinate ad vnū. ⁊ ſic dicunt̉ rōnalesꝑ ꝑticipatōem. ⁊ ponuntur ſic habitus in iſtis potentijs.¶ Qūo intelligit̉ ꝙ potentienaturales ſunt determīate advnum. ⁊ potētie rōnales valent adCapl̓m. XI.oppoſitaUnc videndū eſt ſcd̓o qūohꝫ illud intelligi ꝙ potentienaturales ſtꝭ determīate advnum. ⁊ potentie rōnales valēt adoppoſitū. Et dd̓m ꝙ potētie naturales dicunt̉ determinate ad vnū inquantū naturales ſtꝭ. qꝛ non hn̄t facultatē ex ſe ad oppoſitū. ſicut potē-
tia calidi nō p̄t ad oppoſitū ꝑ ſe .ſ. ꝙfrigefaciat. nec ad oppoſitū ꝙ nō calefaciat ceſſante impedimento. ⁊ iōeſt ad vnū determinata. Similiterpotētia grauis ad motū ſic eſt det̓minata ꝙ nō p̄t ad oppoſitū ꝯtrarieſcꝫ vt moueat̉ ſurſuꝫ. nec p̄t ad oppoſitum ꝯͣdictorie vt nō moueat̉ deorſum ceſſante impedimēto. Potentie aūt rōnales maxime intellectuset volūtas: q̄ modo p̄dicto dicūturrōnales ꝑ eſſentiā nō ſtꝭ ſic determinate ad vnū qͥn poſſint in oppoſitū:in his dūtaxat quoꝝ alteꝝ nō ineēta natura. Pōt ergo intellectꝰ ad oppoſitū quātū ad exercitiū actus. qꝛintellectus p̄t ꝯſiderare vel nō cōſiderare. lapis aūt nō p̄t nō deſcendere ceſſante impedimeto Pōt etiamintellectus in oppoſitū qͣntū ad detminatōem actus. qꝛ p̄t ꝯſiderare dealbedine vl̓ de nigredine. lapis aūtnon p̄t moueri ſurſum. dextrorſumſiniſtrorſuꝫ. ſed ſolū deorſuꝫ. Et itapotētia rōnalis valet ad oppoſituꝫet ꝯͣdictorie. qꝛ p̄t agere ⁊ nō agereet ꝯͣrie ⁊ in ꝯͣria. ſed nō p̄t in ꝯͣdictoria. qꝛ ſi intelligit ens non p̄t intelligere nō ens. nec p̄t intelligere falſuꝫqd̓ ẜm Augꝰ. nō eſt intelligibile. qͣꝫuis poſſet intelligere veꝝ. Pōt aūtin oppoſita ꝯͣria. qꝛ p̄t intelligere albedinē ⁊ nigredine ⁊ ꝯͣrie. qꝛ ꝑ ph̓min fine periher. ſi oppones ꝯtrarioꝝnō ſunt ꝯͣrie. tn̄ ꝯtradictoriorū ſuntꝯͣrie. Potētie aūt rōnales ꝑ ꝑticipatōem pn̄t quidē in oppoſita nō ſimpl̓r ⁊ ex natura ſua. imo ſic ſtꝭ determinate ad vnū vt pͥus dictū eſt. Sꝫpn̄t in oppoſita inquantū ꝑticipantrōnem ẜm ꝙ mouent̉ a rōne vt ſibiobediūt. Utꝝ aūt potētie rōnalesſint actiue realiter vel mere paſſiuevel actiue ⁊ paſſiue ſimul. vel actiuegrāmaticaliter ſolū ⁊ paſſiue realit̓infra dicet̉ vbi aget̉ de p̄dicamēto