De tranſcendētibus
et eſt reſpectu cuiuſcūqꝫ factibilis aquacūqꝫ potētia Impoſſibile autēvocat̉ per repugnantiā vel nō coherentiā terminoꝝ. ⁊ eſt reſpectu ꝯtradictorioꝝ. Et ſic pꝫ ꝙ triplex eſt potētia. ſcꝫ actiua q̄ eſt agētis. ⁊ paſſiua q̄ eſt patiētis. ⁊ ꝑ coherentiā velnō repugnantiā terminoꝝ que ꝓprius dicit̉ poſſibilitas. ⁊ hoc eſt reſpectu vtriuſqꝫ potentie tam actiue qͣꝫpaſſiue. Et ab hac triplici potētiaſumit̉ poſſibile triplex. poſſibile ẜmpotentiā actiuā. ⁊ poſſibile ẜm potentiā paſſiuā. ⁊ poſſibile ẜm coherentiā vel nō terminoꝝ repugnātiā¶ Qūo diuiſio entis in actūet potentiam eſt realis ⁊ in resCapl̓m. Vdiuerſas.Ac diuiſiōe p̄miſſa ſcd̓o ſciendū eſt. ꝙ diuiſio entis reſpectu vnius ⁊ eiuſdē entisin actum ⁊ potentiā. qꝛ ſcꝫ ens d̓r inactu ab actuali exiſtētia. ens aūt inpotētia quia ſolū eſt in potētia et incauſis ſuis: poteſt tripl̓r accipi ẜmtriplicē modū potentie noīate. Sꝫem̄ loquamur de actu reſpectu potētie actiue ⁊ reſpectu ſui pͥncipij ꝓductiui: ſic dico ꝙ diuiſio entis inactū ⁊ potentiā eſt realis: ⁊ duoruꝫrealium realit̓ differentiū. qꝛ actiuenullus actus nec aliqua res ꝓductiua eſt ſuijp̄ius. ⁊ ſic roſa realiter diſfert a potētia ſua actiua ꝓductiua.Si aūt loquamur de potētia paſſiua qua actus d̓r poſſibilis: ſic dicendū eſt ꝙ etiam potētia paſſiua queeſt ad aliquē actum. ⁊ actus ad quēeſt dicunt̉ realiter differre. quia impoſſibile eſt idem ẜm idem formaliter ſimul eſſe in potētia ⁊ in actu. etiterū: quia nihil ſtat cum oppoſitoſuo formaliter ſimul. ſed potētia adactum ſtat formaliter ſimul cū oppoſito actus. ſicut potētia ad albe-
dinem ſtat cuꝫ nigredine actuali. ⁊hoc modo actualis exiſtētia rōſe invere differt realiter ab exiſtētia potentie paſſiue que exiſtit in humoreterre in hieme. Si aūt accipiat̉ potentia tertio modo. ſcꝫ ꝓ non repugnantia vel pro coherētia terminorum qd̓ idem eſt. ſic talis poſſibilitas nō dicit niſi excluſionē impoſſibilitatis. que circūſcripta potentiaactiua vel paſſiua nō eſt aliqua resin rerum natura. Et ſic accipiendodiuiſionē entis in actum ⁊ potentiam ab hac poſſibilitate dictā nō eſtdiuiſio duorū diuerſorum realiter.nec eſt diuiſio realis. Uerū eſt aūtꝙ quelibet aliaꝝ potentiaꝝ. ſcꝫ actiua ⁊ paſſiua includit poſſibilitateꝫnō repugnātie terminorū. Et ideocū realiter nihil ſit aliud diuerſumab illis vt eſt in illis ⁊ ad illa reducit̉: tunc iudicandū eſt de ea ſicut d̓alijs duabus potentijs. ſcꝫ actiua ⁊paſſiua. Si aūt accipiat̉ diuiſio entis tertio mō .ſ. ꝙ intelligat̉ diuidiens in actū ⁊ potentiā: ſic ꝙ eademres actu exiſtēs diuidatur in actumrōne ſue exiſtētie ꝑ denominatōemintrinſecā. ⁊ in potentiam rōe poſſibilitatis quam habet ad eſſendumreſpectu ſui pͥncipij productiui ⁊ cōſeruatiui ſimul quale ꝓductiuū eſtſol reſpectu lucis in aere. vel reſpcūpͥncipij productiui qͣꝫuis nō ꝯſeruatiui ſicut eſt faber reſpectu cultelli.Primū em̄ ꝓductiuū eſt cauſa in fieri ⁊ ꝯſeruans in eſſe ſicut ſol. Secūdum aūt ꝓductiuū ſolū in fieri cauſa eſt: ſicut faber Sic dicendū eſt ꝙtalis diuiſio non eſt in diuerſas resſed eiuſdē rei a ſeip̄a ꝓut ꝯſideraturdiuerſimode. quia prout accipit̉ ẜmillud qd̓ eſt quantū ad actualē exiſtentiā ſuam ꝓpriaꝫ ſumitur actualitas eius. Quantū aūt ad potentiāeius actiuam vel paſſiuam que eſt