Liber

deū cadit qd̓ dr̄. Ex toto corde. Si aūt ꝯͣ hoc dicat̉ ꝙ quicunqꝫ facit aliqͥd qd̓ nō ꝑtinet ad dilectionē dei. nō diligitdeū ex toto corde. ⁊ ſic agit ꝯͣ dei p̄ceptum. ⁊ ꝑ ꝯn̄s peccatmortalit̓. ex qͦ ſequeret̉ ꝙ pctm̄ veniale eſſet mortale. Adhoc dicendū ꝙ deū diligere ex toto corde contingit dupl̓r.Uno mō in actu. ſic vt cor hoīs ſemꝑ actualiter in deū feratur. ⁊ iſta ē ꝑfectio charitatis patrie. q̄ cuicunqꝫ peccatoquātūcunqꝫ minimo veniali nō eſt cōpatibilis. Alio mōdiligere deū ex toto corde. eſt cū habitualit̓ totū cor hoīsin deū fertur ⁊ hoc dupl̓r. Uno mō qn̄ hō ex tali dilectōedei ſe abſtrahit inquantū poſſibile ē a rebus tꝑalibꝰ etiamlicitis. q̄ ꝑ occupationē erga eas habitā impediunt actualem motu cordis ⁊ rōnis in deū. ⁊ hec ē ꝑfectio charitatisad quā ordinant̉ ꝯſilia. Alio mō qn̄ hō ex dilectione habituali quā hꝫ ad deū. ⁊ ſi nō abſtrahat ſe a rebus tꝑalibuslicitis. q̄ actū charītatis impedire ſolent nihil tn̄ ꝯͣ dei dilectionē cor eius ⁊ ratio recipit. ⁊ hec ē ꝑfectio charitatꝭ vie.q̄ eſt ex neceſſitate ſalutis. Et iſtis duobꝰ modis vltimisnō cōtrariat̉ veniale pctm̄ diuine dilectioni: cū non tollathabitū charitatis. ſꝫ ſolū impedit charitatis vſum. Olteriꝰꝯſiderandū occurrit quō totalitas q̄ aſſignat̉ in hoc lococirca dilectionē dei intelligenda ſit in corde ⁊ aīa ⁊ fortitudine ꝓut hic dr̄. ſil̓r ⁊ in mente ꝓut Math̓. xxij. ⁊ in virtute: ꝓut Luce. x. Ad cuiꝰ declarationē ſciendū ꝙ iſta noīaq̄ in materia huiꝰ p̄cepti ponunt̉ .ſ. cor aīa mens et hmōi:varias ſignificationes habent in ſcripturis ſacris. Cor em̄nō ſolū ſignificat cor carneū. ſꝫ etiā ſignificat qn̄qꝫ intellectum humanū ſiue rōnē. Eccle. viij. Cēpus ⁊ reſpōſionēcor ſapientis intelligit. qn̄qꝫ vero ſignificat affectu intellectiuū humanū vt in pſalterio. Deſideriū cordis eius tribuiſti ei. Mens etiā qn̄qꝫ ſignificat humanas cogitatōesvnde pͥmo Paral̓. xxviij. Uniuerſas mentiū cogitatōesintelligit. qn̄qꝫ vero memoriā ſignificat hoīs. Un̄ in pſal.lxxvj. Annos eternos in mente habui. ſil̓r aīa qū̄qꝫ ſignificat animam ſenſitiuam. Gen̄. j. Producat terra animāviuentē. qn̄qꝫ vero ſignificat animā rōnalē. Ezech̓. xviij.ca. Anima q̄ peccauerit ipſa moriet̉. Habēt etiā predictanoīa p̄ter p̄dictas ſignificatōes qͣſdā alias. q̄ cauſa breuitatis omittuntur. Ex qͣ quidē ſignificationū varietate doctores nr̄i diuerſimode p̄dicta noīa in hoc loco expoſuerunt. Nā Augꝰ. pͦ de doctrina xp̄iana ꝑ cor intelligit cogitationes ꝑ animā vero vitā. ꝑ mentē autē intellectū. Alijvero ꝑ cor animā vegetatiuā. ꝑ animā vero ſenſitiuā. pormentē vero intellectiuā. Alij vero aliter. Iſta tn̄ diuerſitas expoſitionū nō videt̉ deuiare a mēte legiſlatoris. Intentio aūt legiſlatoris vt dictum eſt in hoc p̄cepto fuit. vtdeus diligat̉ ſicut finis vltimꝰ: ad quē actus humani interiores ſunt ſaltē habitualit̓ reſerēdi. vn̄ quōcunqꝫ p̄dictanoīa a dictis ſctīs doctoribꝰ accipiant̉: oīa q̄ in hoīe ſunt:deū referibilia vident̉ cōtinere. vt pꝫ recte cōſideranti. vn̄nulla expoſitio eoꝝ ē excludenda videt̉ tn̄ planior ſenſuscirca hoc eē talis .ſ. vt ꝑ hoc qd̓ p̄cipit̉ deum diligi ex totocorde: intelligat̉ ꝙ tota intētio ferat̉ in deum. ſicut em̄ corcorporale oīm tꝑaliū motuū eſt principiū: ita intentio voluntatis reſpectu finis vltimi ē principiū oīm motuū ſpiritualiū. Includit̉ etiā in hoc p̄cepto ꝙ intellectus noſterſubdat̉ deo. iuxta illud. ij. Coꝝ. x. ca. In captiuitatē redigentes oēm intellectū in obſequiū xp̄i. Et ſic deus ex tota mente diligit̉. Includit̉ etiā in hoc p̄cepto. ꝙ appetitꝰnoſter inferior regulet̉ ẜm deuꝫ: qd̓ eſt ex tota aīa diligeredeū. Includit̉ etiā: ꝙ exterior actus nr̄ obediat deo. qd̓ eſtex tota fortitudine. vel virtute vel viribꝰ deū diligere. Ulterius qꝛ ẜm Aug. in li. de ꝑfectione iuſticie: in plenitudine charitatis patrie: p̄ceptū iſtud implet̉. ſcꝫ. Diliges dominū deū tuū ex toto corde tuo ⁊cͣ. nā cū adhuc ē aliquidcarnalis cōcupiſcentie nō oīno ex tota aīa diligitur deus.Uidendū eſt ergo quō deus nobis p̄cepit: qd̓ implere invia nō poſſumꝰ. Maledictꝰ eſt em̄ ẜm Hiero. qͥ dicit deūaliquid impoſſibile p̄cepiſſe. Ad qd̓ dicendū ẜm ſanctumThomā in ſcd̓a ſcd̓e. vbi ſupra. ꝙ implere p̄ceptū cōtingitdupl̓r. Uno mō ꝑfecte. ⁊ hoc eſt qn̄ peruenit̉ ad fineꝫ quē

intendit p̄cipiens. Alio mō imꝑfecte qn̄ etſi nō pertingitad finē quē p̄tendit p̄cipiens: nō tn̄ recedit ab ordine ad finem quē p̄tendit p̄cipiens: ſicut ſi dux exercitus p̄cipiatmilitibꝰ vt pugnent ad victoriaꝫ hoſtis: ille ꝑfecte impletp̄cep̓tū. qui pugnando hoſtē vincit. qd̓ dux principaliterintendit. Ille etiā implet ſed imꝑfecte cuiꝰ pugna etſi advictoriā non ꝑtingit: pugnat tn̄ ſic. ꝙ cōtra diſciplinā militarē nō agit. Intendit autē deus ꝑ hoc p̄ceptū. vt hō totaliter deo vniat̉: qd̓ fiet in patria: qn̄ deus erit oīa in omnibus. vt dicit̉ .j. Coꝝ. xv. Et ideo plene atqꝫ ꝑſecte in patriaimplebit̉ hoc p̄ceptū: in via vero impletur ſed imperfectemodo iam dicto. Sed cōtra p̄dicta ſolet dici ꝙ fruſtra daretur hoc preceptū. ſi impoſſibile eſſet adimpleri. p̄ceptaem̄ dantur ad dirigendos homines in viā ſalutis. vnde inpsͣ. xviij. Preceptū domini lucidum illuminans oculos.Ad qd̓ reſpondet̉. ꝙ ideo p̄cipitur homini iſta ꝑfectio qͣꝫuis eam in hac vita nemo habeat de cōmuni lege quia nōrecte curritur. ſi quo currendū ſit neſciat̉: neqꝫ quo currendum eſt ſciretur. ſi nullis oſtenderet̉ p̄ceptis. Sed etiamhoc nō videt̉ ex toto ſuffice̓. nā ſi ſic. hoc nō deberet dari ꝑmodū precepti. cū nō detur niſi ſolum ad oſtendendū terminum ad quē curritur. ad qd̓ ſuffeciſſet dicere. ſicut apoſtolus. Deus erit oīa in omnibꝰ. in quibus verbis apoſtolus non ꝓcedit vt p̄cipiens: ſed vt p̄nuncians. vnde ſaluaſemꝑ ſauctoꝝ reuerentia videt̉ dicendū. ꝙ hoc preceptuꝫde dilectione dei nō fuit impoſſibile vt impleret̉ perfecteetiā in hac vita vniuerſaliter loquendo. Impleuit etiā perfecte xp̄s iſtud preceptū: qn̄ fuit in hac vita in qua fuit verus viator ſimul ⁊ verus comp̄henſor. ⁊ ideo a primo inſtanti ſue cōceptionis hoc preceptū in quo plenitudo legis ẜm apoſtolū Foma. xiij. ca. conſiſtit impleuit cuiꝰ reſpectu principaliter in lege p̄miſſum eſt hoc p̄ceptū tanqͣꝫpoſſibile ſaltē per ip̄m xp̄m totaliter adimpleri. per aliosvero imperfecte ⁊ quaſi participatiue. vnde tanto vnꝰ perfectius alio implet. quāto magis accedit per quandā ſimilitudinē ad perfectionē impletionis xp̄i de quo in Natheo. v. ca. Non veni ſoluere legē. ſed adimplere. ꝓprie em̄⁊ vere loquendo totā legem impleuit xp̄s implendo perfecte huiuſmodi preceptū. vt dictum eſt. Nec mirandū: ſiꝓpter vnū ſingulare indiuiduū preceptū generale daret̉.quia dicit̉ Leui. xij. ca. Nulier ſi ſuſcepto ſemine peperitmaſculū. que quidē conditio. que intelligit̉ cū dicitur. Siſuſcepto ſemine ſolū fuit appoſita ꝓpter vnā ſingularemperſonā .ſ. beatā virginē. Nulla em̄ alia ſine ſuſceptione feminis concepit ⁊ peperit. ⁊ ſimiliter dicendū eſt in ꝓpoſito ¶ Vlterius ſi querat̉ circa p̄dicta p̄cepta cū preceptuꝫde dilectione dei ſit ſimpliciter primū vt dictū fuit. ⁊ preceptum de credendo vnitatē dei. eſt primū ⁊ maximū reſpectu credendoꝝ: cur iſta fuerūt ꝓpoſita populo in decalogi traditione. in quo p̄cipue legis precepta tradunt̉. Adqd̓ dicendum. ꝙ hec queſtio fuit mota ſupra in additioneſupra Exo. xx. ca. ſpāliter circa p̄cepta charitatis. Ad qd̓fuit reſpōſum diuerſimode ẜm varias expoſitiones. Opinio aūt que mihi ſaluo meliori iudicio in hoc rōnabilitervidet̉. hec eſt. ꝙ p̄cepta decalogi data fuerunt de notioribꝰquo ad intellectū ⁊ facilioribꝰ quo ad affectum. ⁊ quia preceptū de dilectione dei ꝓut in lege tradit̉ .ſ. vt deus diligatur ex toto corde. ⁊ ex tota aīa ⁊cͣ. qd̓ importat etiā interiorem motū animi cū magna ꝓmptitudine. eſt difficilimūſeu impoſſibile nō habēti charitatē. idcirco exp̄ſſio huiusp̄cepti fuit rōnabiliter reſeruata ad tp̄s vltimū totius doctrine moſayce .ſ. in. xl. anno in quo tꝑe poſtqͣꝫ repetijt precepta decalogi in capi. videlicet īmediate p̄cedenti: conſequenter in hoc capi. ꝓpoſuit eis tanqͣꝫ aliqͣliter iā ꝑfectishoc p̄ceptū de dilectione dei ꝑ extenſum. ꝓut plenius videtur ⁊ cōtinet̉ in p̄dicta additione: vide ibi. Itē dicendūeſt de p̄cepto immediate p̄cedenti .ſ. Audi iſrl̓ ⁊cͣ. in qͦ diuina vnitas tradit̉ cū multiplicatione trinitatis ꝑſonarū vtdictū eſt. quod quidē myſteriū inter cetera que nobis perfidem traduntur altius eſt ⁊ ineffabilius. Unde nō decebat vt in primis rudimentis populo rudi ꝓponeretur. ſed