Prologus

¶ Incipit prologus beatiHieronymi preſbyteri in librum ioſue.Andē finito pentatencho moyſi velut grandi fenore liberati ad ieſū filiūnaue manum mittimꝰ queꝫbhebrei ioſue bennū .i. ioſuefilium nun vocant: ⁊ ad iudicum librum quē ſopthimappellant: ad ruth qͦꝫ et heē ſter quos hiſdē noībꝰ effefrunt. Monemuſqꝫ lectorēvt ſiluā hebraicoruꝫ noīm

ſꝫ et diſtinctiones ꝑ membradiuiſas diligēs ſcriptor cōinſeruet: ne et noſter labor etillius ſtudium ꝑeat. Et vtꝑ in primis quod ſepe teſtatus ſum ſciant me nō in reprehēſionem veterū nouagͦ cudere ſicut amici mei crivminant̉: ſed ꝓ virili portixone offerre lingue mee hoyminibꝰ quos tamē noſtraz delectant: vt ꝓ grecorumhexaplis que et ſumptūⁱ etlabore maxīo indigent: editionem noſtram habeant:

¶ Incipit ꝓlogus in librum Ioſue.Andē finito penthateuco. Iſte ꝓlogus inqͥnqꝫ ꝑtes diuidit̉ principales. in quarū prima pn̄s opus ordinat ad p̄cedentē penthateuchū cū dr̄. Tandē finito ⁊cͣ. In ſecūda le§ctoreꝫreddit attentū ibi. Nonemuſqꝫ lectorem.In tercia ꝯpeſcit detractōes emulorumibi. Un̄ ceſſit arcuato vulne ⁊cͣ. In qͣrta eos multipl̓r ꝯfutat. qꝛ nihil ex tranſlatōe. lxx. putabantrecipienduꝫ ibi. Ꝙſi vetus ⁊cͣ. In quinta ꝓponit poſt iſtiuſcōpletioneꝫ oꝑis ſetranſferre ad explanatōem ꝓphetaruꝫ:ibi. Ceterū poſt ſancte paule ⁊cͣ. Lr̄a ſatis plana eſt. Indepaucas ſubdiuiſiones faciemꝰ a ¶ Cādē finito pēta. moyſi. velut grādi fe. li. Methaphorice loquit̉ ad modū debētis vel debitoris qͥ ꝑ ſolutōneꝫ debiti liberatur a creditorꝭobligatōe. ſic bea. Hiero. tranſlato pentatencho liberatꝰeſt ab obligatōe tranſferendi pētatenchū. qͣ deſiderio tenebat̉. Et pētatenchus dr̄ a penta qd̓ eſt qͥnqꝫ. ⁊ teuchos qd̓eſt volumē: qꝛ quinqꝫ continet volumina. Origenes ẜmgrecos addidit pentatencho duos libros .ſ. ioſue ⁊ iudicū⁊ vocat eptatenchū. ab epta qd̓ eſt ſeptē. ⁊ teuchos qd̓ eſtvolumē. Nos itaqꝫ liberati. qͣſi de grādi fenore. hoc eſt .ſ.de graui obligatōe. Nanū mittimꝰ .i. operā dare intēdimꝰ ad interp̄tandū ieſum filiū naue. Nota ꝙ ioſue ⁊ filiꝰnaue idē ē nomē. Cogͦminatꝰ eſt aūt a patre ieſus naue vl̓ioſue bennū .i. filiꝰ naue .ſ. filiꝰ nū ad dram ieſu filij ſirachꝓneporis ieſu magni ſacerdotꝭ qͥ ſcripſit eccaīſticū. Et nota ꝙ ẜm hebreos h̓ incipit ſcd̓s ordo veteris teſtamenti. qͥdiſtinguūt vetus teſtm̄ in tres ordines. Primū vocat legēſcd̓m ꝓph̓as. Terciū agiographa. In lege ponūt quinqꝫlibros moyſi. In ꝓphetis. viij. Ioſue. Iudicuꝫ. Samuel.Malachiā. Eſaiā. Hieremiā. Ezechielē. ⁊ xij. ꝓph̓as mīores In agiographis. ix. li. ve. te. qͥ ſuꝑſunt. hi dicunt̉ agiographi .i. ſanctoꝝ ſcripta. ab agios qd̓ eſt ſanctū. ⁊ grapheqd̓ eſt ſcriptura. Nā grapho verbū grecū idē qd̓ ſcribo qͣſiſancte vel ſanctoꝝ ſcripture. qd̓ nomē cōe eſt oībus ſacreſcripture libris. qꝛ hi nouē nō habuerūt eminentiā p̄ ceteris. ſcd̓m quā agnominarent̉. iō cōi noīe cōtenti ſūt. Unꝰiob. tres ſalomonis libri. daniel. paralipomenon. eſdras.heſter. Aliqui ſuꝑſunt .ſ. liber iudith. liber machabeoruꝫ.liber fapīe. ⁊ liber thobie. qͥ apocriphi dicunt̉. qꝛ auctoreseoꝝ ignorant̉. Et dr̄ apocriphus ab apo qd̓ eſt valde ⁊ criphon qd̓ eſt obſcrurus qͣſi valde obſcurus. vn̄ dicunt̉ apocriphe virgines .i. valde obſcure. quaꝝ lāpades ſunt extincte. Sic exponit mgr̄ matheus vindocinenſis. ſcd̓m aliosdr̄ apocriphus. ab apo qd̓ eſt de. ⁊ criſis quod ē ſecretū. qͣſi ſecretꝰ vel occultus .i. de nūero ſecretoꝝ. vel dr̄ ab criptoqd̓ eſt abſcondo. qͣſi abſconditꝰ. Quia vero d̓ veritate iſtorū libroꝝ non dubitat̉ ab eccīa recipiunt̉. Mittimꝰ inquāmanū. ad interpretandū ieſum naue .i. librū ioſue.b ¶ Quē hebrei ioſue bēnun .i. ioſue filiū nun vo. ⁊ ad iudicū librū quē iudei ſopthim appellāt qui iudices deſcribit vſqꝫ ad hely ſacerdotē. ⁊ ob hoc dr̄ iudicū tanqͣꝫ a materia. videt̉ tū quibuſdā auctoribꝰ ſic noīatus vt qͣſi croniceſcribēdo. cuilibet iudicū tp̄s ſuū ī actibꝰ redegerit. Quisaūt in vnū cōpegerit dubiū eſt. Dicunt quidā ꝙ ſamuel:

alij ꝙ eſdras. Veriſil̓ius videt̉ ꝙ ezechias qͥ ꝑabolas ſalomonis vt libꝝ regū in vnū collegit: ſꝫ quare ioſue ⁊ moyſes int̓ iudices nō annumerent̉. Dicendū qꝛ nō ſolū iudicauerūt. ſꝫ etiā rixauerunt. Ceteri v̓o nil iuris in ppl̓o habuerūt. niſi ꝙ in tribulatōibꝰ ꝯſilio ⁊ ꝓuidentia eoꝝ ppl̓svtebat̉. ¶ ¶ Ad ruthqͦꝫ .i. ſil̓r. d ¶ Et heſter. mittimꝰ manuꝫQuos libros iheb̓. ⁊e ¶ Hiſdē noībus eſferūt .i. vocāt. Iſtosduos libros tranſtulit hieronymꝰ d̓ greco ī latinū ad petitōnē paule ⁊ euſtochijſicut ſcribit̉ ī hyſtorijs. Contrariū videtur in fine iſtius ꝓlogi. vbi dr̄. Ceteruꝫpoſt ſctē paule dormitōneꝫ hos libroseuſtochio negare n̄potui. ergo videt̉ ꝙpoſt mortem pauleab euſtochio rogatus libros iſtos trāſtulit. Solutō. ſil̓ fuit rogatus ab eis. eteis ꝯceſſit. Un̄ mortua paula euſtochio negare nō debuitqd̓ vnacū paula pͥmitus impetrauit. vn̄ ⁊ ſi pꝰ mortē paule trāſtulerit. tn̄ ꝓpter p̄cedentē eiꝰ petitionē hoc fecit.f ¶ Monemuſqꝫ lectorē. In hac ſcd̓a ꝑte reddit attentumlectorē. pͦ inſinuans oꝑis difficultatē cū dicit. Nonemuſqꝫ lectorē vt ſiluā .i. multitudinē ⁊ obſcuritatē hebraicorūnoīm. ¶ Et diſtinctōes. eoꝝ. h ¶ Per mēbra .i. ſpacia.i ¶ Diuiſas. a nobis. k ¶ Diligēs .i. ſolicitus. l ¶ Scriptor cōſeruet. ne ⁊ nr̄ labor. quē ſuſtinemꝰ in ſtudioſa nominū diſtinctōe. m ¶ Et illiꝰ lectoris. n ¶ Studiū pereat .i. inutile fiat p̄ noīm ꝯfuſione. ſcd̓o hūiliter ſe excuſansreddit attentū lectorē on̄dens oꝑis multiplicē vtilitatem.qꝛ em̄ ab emulis ei īponebat̉. ꝙ ad ſugillatōeꝫ ⁊ vituperationē. lxx. interpretu nitebat̉. excuſat ſe dicens. o ¶ Et vtin primis .i. in principio. p ¶ Qd̓ ſepe teſtatꝰ ſum. ſuprain epl̓a ad deſiderriū. q¶ Sciat. lector. ¶ Ne nō rep̄hēſionē veterū noua cudere .i. fabricare. ſupra .ſ. in epl̓a addeſideriū inuenies declaratōeꝫ ⁊ plures ſignificatōes huius v̓bi cudere. veteres appellat ſeptuaginta int̓pretes. qꝛp̄ alijs int̓pretati ſunt. s ¶ Sicut amici mei .i. emuli inimici. vt ſit antiphraſis OCriminant̉ .i. crimīa īponuntmihi. Uel dicūt̉ h̓ amici in ꝓpria ſignificatōe. vt ſit ſenſusSic̄ amici. qͥ ⁊ me amāt ⁊ meā trāſlatōeꝫ comēdāt. Criminant̉. ī paſſiua ſignificatōe .i. culpant̉ a crimīatoribꝰ emulis. ſꝫ potius ſciat lector me. v ¶ Pro virili portōe. hͦ expoſitū eſt. sͣ. in epl̓a ad deſideriū. Circa pͥmū ſciat inquaꝫme. x ¶ Offerre lingue mee hoībꝰ .ſ. latinis¶ ¶ Quos tn̄nr̄a delectāt. innuit ſe nō faſtidioſe qͥbuſlibet ſua ſcripta īgerere. ſꝫ tm̄ offerre his qͥbꝰ nouerit ꝯplacere. Poſtmodūſubdit oꝑis multiplicē vtilitatē dicēs. vt ꝓ grecoꝝ ⁊cͣ. noſtrā editōeꝫ hēant. q̄ modicū reqͥrit ſumptū ⁊ laborē tꝑatū. ſic̄ dic̄ euſebiꝰ in. vj. li. eccīaſtice hyſtorie. Prigenes famoſiſſimos codices primꝰ ꝯpoſuit. in qͥbus ꝑ ſingulas cōlūnellas ſeꝑatim e regione opꝰ cuiuſlibet int̓pretis deſcripſit. vt pͦ oīm ip̄a hebraica v̓ba hebratcis lr̄is poneret. ſecūdo loco ꝑ ordinē grecis lr̄is hebrea v̓ba deſcriberet. tercio aqͥle editionē ſubiūgeret. qͣrto ſymmachi. qͥnto ſeptuagīta int̓pretū q̄ nr̄a ē. ſexto theodotōis editōeꝫ collocaret̉.⁊ ꝓpt̓ hmōi ꝯpoſitōeꝫ ip̄a exēplaria noīauit hexapla .i. ſimplici ordīe ſcripta. hec Euſebiꝰ ẜm hoc ꝯſtrue lr̄am p̄cede̓tē. z ¶ Ut ꝓ hexaplo ys. grecorū ⁊cͣ. nr̄am editōeꝫ habeant .i. ꝓ exēplaribus dictaꝝ editionū apud grecos in ſexcalūnellis deſcripiis. Nota ꝙ hexaplo ys triſyllabū ē. Eſt