Prologus in bibliam

¶ Prologus primꝰ. Uenerabilis fratris Nicolai de lyra ordinis ſeraphici Franciſci: in teſtamentū vetus deꝯmendatōne ſacre ſcripture in generali incipit.Ec omnia liber vite ⁊cͣ.Eccl̓i. xxiiij. Scd̓m ꝙdicit beatus Gregoriꝰomel̓. xxxv. euangeliorum temꝑalis vita eterne vite ꝯparata morseſt potius dicenda qͣꝫvita. Scīe vere a philoſophis tradite ordinātur ad finē ꝯſequendūin pn̄ti vita: qꝛ ſcientiepractice ab eis traditeordinant̉ ad felicitatē politicā: loquendo de policia p̄ſentis vite. Similiter ſcientie ſpeculatiue ordinant̉ ad felicitatē ꝯtemplatiuā: loquendo de ꝯtemplatōne q̄ pōt haberi in vita pn̄ti ⁊ ꝑ viā nature q̄ dependet ex fantaſmate: vn̄dicit̉. iij. de aīa ꝙ intelligentibꝰ nobis neceſſe eſt fantaſmata ſimul ſpeculari ⁊ de tali ſpeculatōne dicit̉ ibidem: ꝙ intelligere corumpit̉ in nob̓: quodā interiori corrupto. Sacra aūt ſcriptura ordinat̉ ad felicitatē vite future: quā ph̓ineſciuerūt: ẜm ꝙ dicit beatꝰ Hiero. in epl̓a ad Paulinumde om̄ibus ſacre ſcripture libris. Hoc doctꝰ plato neſciuithoc demoſthenes eloquēs ignorauit. Ex quibꝰ ꝯcluditurꝙ libri a ph̓is deſcripti ꝯtinētes ſcientias ordinatas ad finem in hac temꝑali vita tantūmodo naturaliter ꝯſequendum: ſi ꝯꝑent̉ ad libros ſacre ſcripture: q̄ ordinat̉ ad fineꝫeterne vite: magis ſunt dicendi libri mortis qͣꝫ vite. Sꝫ liber ꝯtinens ſacrā ſcripturā: q̄ licet in multis libris partialibus diuidat̉ ſub vno tn̄ libro ꝯtinet̉: qui noīe generali liber vite ꝓprie noīat̉: ẜm ꝙ dicit̉ in verbo p̄aſſumpto. Hecom̄ia ⁊cͣ. in quo ſacra ſcriptura quadrupliciter deſcribiturẜm quatuor excellentias quibꝰ omnē ſcripturā aliā excellit. Primo em̄ deſcribit̉ vt ſiugularis eminentie: qd̓ notatꝓnomen ſingulare: cum dicit̉ hec. Scd̓o deſcribit̉ vt generalis ꝯtinentie. qd̓ oſtendit ſignū vniuerſale: cum dicit̉om̄ia. Tercio vt ſpecularis intelligentie qd̓ denotat conditio libri: cum dicit̉ liber. Quarto vt ſalutaris efficacie: qd̓oſtendit ꝯſecutio finis intenti: cum dicitur: vite. Circa primum ſciendū ꝙ vna ſcientia eminentior eſt altera ſeu honorabilior duplici de cauſa: vt habet̉ .j. de anima. Una ēquia eſt de nobiliori ſubiecto. Alia: quia procedit certiorimodo ⁊ ꝓpter vtranqꝫ ſacra ſcriptura que ꝓprie theologiadicit̉ cum ipſa ſola ſit textus huius ſcientie omnes ſcientias alias antecellit. Primo quia habet deum ꝓ ſubiecto qͦeſt in ſummo totius nobilitatis: propter quod nomīaturtheologia: quaſi ſermo de deo. Secūdo: quia ꝓcedit modo certiori. Alie em̄ ſcientie humanitus reperte ꝓceduntꝑ inueſtigatōnem ratōnis humane: in quo quidem ꝓceſſu licet nō ſit error qͣꝫtum ad cognitōnem primoꝝ principioꝝ que ſūt ꝑ ſe nota: ẜm ꝙ dicit̉. ij. Netaphiſi. In foribus quis delinquet: tamen in deductōne ꝯcluſionum exprincipijs pōt eſſe error: maxime qͣꝫtum ad cōcluſiones aprimis principijs longinquis: vnde ⁊ in tali ꝓceſſu om̄esph̓i innitentes tm̄ humane inueſtigatōni inueniunt̉ erratſe: ⁊ ideo de ſingulari eminentia huiꝰ ſcientie dicit̉ Deut̓.iiij. Hec eſt ſapientia veſtra ⁊ intellectus coram populis.Sapientia em̄ dicit̉ ꝓprie illa ſcientia que ꝯſiderat altiſſimas cauſas: vt habei .j. metaphi. Sacra v̓o ſcriptura habet deum ꝓ ſubiecto: vt dictū eſt: qui eſt prima cauſa ſimpliciter omnium: ⁊ ideo ꝓprie dicit̉ ſapientia: ſed ꝯuenienter additur veſtra ad diſtinguendū ſapientiam ſanctorumſeu catholicoꝝ que eſt ipſa ſacra ſcriptura a ſapientia philoſophoꝝ: ⁊ hoc potiſſime in duobus: videlicet in ꝓprietatibus de deo cognitis: ⁊ in fine cognitōnis. licet em̄ philo

ſophi habuerint cognitōnem de deo: hoc tn̄ ſolum fuit qͣꝫtum ad ꝓprietates que de ipſo poſſunt ꝯcludi ꝑ inueſtigationem ratōnis ꝓcedentē ex creaturis. ſicut ph̓us. xij. metha. ꝓbat eius vnitatē: ⁊. viij. phi. virtutis infinitateꝫ: et ſicde ſimilibꝰ. Sed ꝓphete ⁊ apl̓i ſancti qui hāc ſcripturā nobis tradiderūt: ꝑ reuelatōeꝫ ſpūſſancti habuerūt cognitionem de ꝓprietatibus diuinis tranſcendētibꝰ inueſtigationem rōnis: vt de pluralitate ꝑſonaꝝ ⁊ earuꝫ diſtinctōne invnitate eſſentie: ⁊ ꝯſimilibꝰ. Item ph̓i cognitōneꝫ de deohabitā nō ordinauerūt ad aliū finē ſed ip̄am queſierūt ꝓpter ip̄m ſpeculari tm̄ inqͣꝫtum eſt ꝑfectio ipſiꝰ cogͦſcentis.Cognitio aūt dei q̄ in ſacra ſcriptura tradit̉: ad hͦ principaliter querit̉: vt ꝑ ip̄am ipſe ſpeculās ſeu ꝯtemplās ferat̉ inamorē ipſius obiecti cogniti .ſ. dei: ip̄m ſuꝑ ſe ⁊ ſuꝑ om̄iadiligendo. ⁊ ꝓpter hͦ ſaluator Nath̓. xxij. dicit: ꝙ in duobus p̄ceptis charitatis tota lex pendet et ꝓph̓e. Et apl̓s. j.ad Thi. j. Finis precepti eſt charitas de corde puro: ⁊ conſcientia bona ac fide nō ficta. Et quia ph̓i ſuo ſenſui innitentes hūc finē nō attenderūt: ideo errauerūt ꝓpter quodeoꝝ ſapientia inſipientia noīat̉ ad ℟o .j. Qui cuꝫ deū cōgnouiſſent nō ſicut deū glorificauerūt aut gr̄as egerūt ſedeuanuerūt in cogitatōibꝰ ſuis: ⁊ obſcuratū eſt inſipiēs coreoꝝ dicentes ſe em̄ eſſe ſapiētes ſtulti facti ſunt. Sꝫ qm̄ ſacra ſcriptura nō ſolū excellit alias inqͣꝫtum eſt de ſubiectonobiliori: ſed etiā inqͣꝫtum ꝓcedit modo certiori: vicꝫ ꝑ diuinam reuelatiōeꝫ cui nō pōt ſubeſſe falſum: ideo ſubdit̉in aucͣtate p̄miſſa. Et intellectus coram populis. Intellectus em̄ ꝓprie dicit̉ habitus principioꝝ: circa que eſt errorvt iam dictuꝫ eſt: ꝓpter qd̓ illud qd̓ ꝯcludit̉ directe ex illisiudicat̉ ſimpliciter eſſe verum ⁊ qd̓ inuenit̉ eis repugnāsiudicat̉ ſimpliciter eſſe falſum. Ita ſimiliter quicqͥd ex ſacra ſcriptura manifeſte ꝯcludit̉: verum iudicat̉. qd̓ autemei repugnat: falſum ſimpliciter reputat̉: ⁊ ideo ſacra ſcriptura nō ſolū vocat̉ ſapīa: ſed etiā cum hoc intellectus: vn̄dicit̉ Eccl̓i. xv. Implebit eū ſpiritu ſapīe ⁊ intellectus. Etad Colo. j. Impleamini agnitōne volūtatis eiꝰ in om̄i ſapiētia ⁊ intellectu ⁊cͣ. ⁊ ſic pꝫ primū. ¶ Circa ſcd̓m ꝯſiderādum: ꝙ ſub ꝯſideratōne alicuiꝰ ſcientie nō ſolū cadit ſubiectum: ſed etiā ea q̄ habent attributōeꝫ ad ip̄m: vt hr̄. iiij.Netha. ſicut ſub ꝯſideratōne medici non ſolū cadit ſanitas vel corpus ſanabile: ſed etiā vrina inqͣꝫtum eſt indicatiua ſanitatis: ⁊ potio inqͣꝫtum eſt factitia eiꝰ: ⁊ dieta inqͣꝫtūeſt ipſius ꝯſeruatiua: ⁊ ſic de alijs. Omnia aūt creata hn̄tattributōeꝫ ad ipſum deū qui eſt huiꝰ ſcientie ſubiectū ꝓpter qd̓ iſta ſcientia eſt quodāmodo ꝯſideratiua omniuꝫ:in qͦ apparet eiꝰ cōtinentia generalis q̄ notat̉ in verbo primitus p̄aſſumpto: cū dicit̉. Om̄ia de qͦ pōt exponi: qd̓ dr̄Sapi. j. Hoc qd̓ ꝯtinet om̄ia ſcientiā hꝫ vocis vt ſit ſenſusHoc ſcꝫ volumē ſacre ſcripture: q̄ licet diuidat̉ in plureslibros partiales: tn̄ redigunt̉ in vno volumine qd̓ bibliaappellat̉. Continet om̄ia: qꝛ hec ſcientia eſt quodāmodoomniū ꝯſideratiua. Scientiā habet vocis: de ꝓprietate vocis eſt: ꝙ ſit verbi ſignificatiua: ⁊ ꝓpriuꝫ eſt ſacre ſcriptureꝙ ſit diuini verbi exp̄ſſiua: ẜm ꝙ manifeſte habet̉ Ioh̓ .j.In principio erat verbū ⁊cͣ. Et qꝛ ꝑ verbū om̄ia facta ſuntvt ibidem ſubdit̉. ideo om̄ia ſub ꝯſideratōne huius ſcientie continent̉ nō tamen ſub ꝓprijs ratōnibus ſingulorumquia hoc pertinet ad ſcientias particulares ⁊ humanitusinuentas. Sed inqͣꝫtum ex omnibus creatis manuducimur in cognitōnem ⁊ dilectōnem dei per veram fidē charitate formatam: ad quam conſideratio huius ſcientie ordinatur: vt predictum eſt. Et hoc eſt quod dicit Aug. xiiijde trini. cap̄. j. Non vtiqꝫ quicquid ſciri poteſt ab hominein rebus humanis vbi plurimū ſuperuacue vanitatis etnoxie curioſitatis eſt: huic ſcientie tribuens: ſed illud tantummodo quo fides ſaluberrima que ad veram beatitudinem ducit gignit̉: nutrit̉: defendit̉: et roborat̉. Unde etIoh̓ .xvj. ſaluator loquēs de ſpirituſancto cuius reuelatione tradita eſt hec ſcriptura dicit. Docebit vos omneꝫ veritatem gloſa. neceſſariam ad ſalutem: ⁊ ſic patet ſecundū¶ Circa tercium: quod eſt intelligentia ſpecuuod

A a ij