Druckschrift 
Prima pars (1493) super Genesim Exodum Leuiticu[m] Numeri Deutronomiu[m] Josue Judicu[m] Regum [et] Paralyppomenon
Entstehung
Seite
91a
Einzelbild herunterladen
 

Exqdlus

Incipit liber helleſmothquem nos exodi dicimus. Capl̓m. j.Ec ſunt nominafiliorum iſrahel: ingreſſi ſunt inegyptū iacob Singuli cum doxmibus ſuis introierūt rubēSymeon: leui: iudas: iſachar: zabulon: beniamindan: neptali: gad: aſerc Erant igit̉ om̄s anime eorum qui egreſſi ſunt de femore iacob. lxxv. Ioſephauteꝫ in egypto erat. Quomortuo vniuerſis frat̓ribus eiu om̄iqꝫ cognatiōeſua filij iſrael creuerūtſi germinātes multiplicatiſunt ac roborati nimis impleuerūt terrā. Surrexit īterea rex nouꝰ ſuꝑ egyptuꝫiqui ignorabat ioſeph. Etait ad populū ſuum. Acce

ī ppl̓s filioꝝ iſrl̓multꝰ: fortior nob̓ ē Ueīte ſapiēt̓: oppͥmāꝰ ne forte ml̓tiplicet̉ ſi ingruerit ꝯtra nos bellum: addat̉ inimicis nr̄is:o expugnatiſqꝫ nobis: egrepdiatur de terra. Prepoſuitq itaqꝫ eis mgr̄os operuꝫ vtr̄affligerēt eos oneribꝰ Edificauerūtqꝫ vrbes tabernaculoꝝ pharaoni: phiton ets rameſſes. Quātoqꝫ opprimehāt eos tantomagꝭ multiplicabant̉ et creſcebant.t Aderātqꝫ filios iſrael egyvptij; affligebāt illudētesx īuadētes eiſ atqꝫ ad amaritudinem perducebant vitam eorum: operibus duris luti et lateris: omniqꝫfamulatū qui in terre operiybus premebant̉. Dixit autem rex egypti obſtetriciz bus hebreoꝝ: quarum vnavocabatur ſephora: altera

Exeneſis grece: qd̓ eſt generatio latine. qꝛ in principio tractat̉de generatōne creature: accipiendo large generetōeꝫ creatōne formatōne: vn̄ ibidem ſcd̓o ca. qͣſi recapitulatōedr̄. Iſte ſunt generatōnes celi terre qn̄ create ſunt ⁊cͣ. hicliber hebraice vocat̉ Pelleſmoth .i. hec noīa. qꝛ qͥnqꝫ librimoyſi noīant̉ apudhebreos vocabula ſūt in principio libroꝝ. liber auteꝫ iſteſic īcipit. a Hecſunt noīa filioꝝ iſrael ⁊cͣ. In prima igit̉ꝑte vbi agit̉ de exitufilioꝝ iſrael de egyto. Moyſes continuat dicta in p̄cedēti libro dicēdis ī iſtoſcd̓o exequit̉ ꝓpoſitum: ibi. Surrexit īterea. Circa pͥmuꝫſciendū: Gen̄. xlvj. ca. vbi agit̉ de deſcenſu iacob in egyptū. noīa eoꝝ cuꝫeo deſcender̄t ibi ſt̓exp̄ſſa in ꝑticulari: ſꝫhic modū cuiuſdārecapitulatōis ꝓpterptinuatiōeꝫ p̄dictaexprimunt̉ tm̄ in ꝑticulari noīa iacob etfilioꝝ eoꝝ eiꝰ aliorum tm̄ in generali:cum dr̄. b Singuli domibꝰ ſuisi. cum familijs ſuis.Introierunt. Erant igit̉ ⁊cͣ. Inhebreo hr̄ ſeptuagīta. Qualiter autemiſte numerꝰ variat̉ in pluribꝰ ſcripture locis cōcordantiaapparentꝭ diſſonātie dicta eſt ſuꝑ ca. xlvj. Gen̄. d Ioſeph aūt ⁊cͣ. iſtud dr̄ qꝛ qͣꝫdiu vixit bn̄ fuit filijs iſrael ī egypto poſt mortem eius qͣꝫdiu fuit memoria de beneficijseius. e Filij iſrael creuerūt. dicūt hebrei mulieres hebree in quolibet partu pariebāt plures pueros: aliquādo vſqꝫ ad qͣtuor: aliqn̄ vſqꝫ ſex: ideo dr̄. f At qͣſi germinātes ⁊cͣ. ſicut germinatōnem vniꝰ grani naſcunt̉ ſimulmulta grana. g Ac roborati ⁊cͣ. hoc dr̄ hic ad ꝯtinuandum reſpectu ſequentium. qꝛ talis multiplicatio fuit occaſio affligendi ppl̓m: vt poſtea dr̄. h Surrexit. moſes exequit̉ ꝓpoſitū de ppl̓i liberatōne: deſcribit̉ afflictio iſrael: ſcd̓o ꝓuiſio ducꝭ liberātis ca. ij. t̓cio afflictio regis ca. v. quarto eductio plebis ca. xij. circa mediū capi.Docatiſqꝫ moyſes aaron. Adhuc p̄mittit̉ afflictōnisſcd̓o afflictio ipſa ibi: p̄poſuit itaqꝫ. aūt vna afflictōnisppl̓i iſrael fuit mutatio regni: qd̓ fuit tranſlatū ad aliā do vt dicit ioſephꝰ hoc notatur dr̄. Surrexit interearex nouus ſuꝑ egyptū. in talibꝰ mutatōnibꝰ frequent̉tingit. illi qui prius erāt dilecti in regno fiunt odioſi.i Qui ignorabat oꝑa ioſeph ꝓpter dictā mutatōneꝫ. veltꝑis longitudinē. alia afflictonis ppl̓i fuit inuidia egptioꝝ ꝯtra filios iſrael eo egyptij luxurioſi erāt inordinate viuētes: ex fiebāt debiliores in corꝑibꝰ et minꝰ aptiad ꝓductōeꝫ ꝓlis: pauꝑiores in tꝑalibus: filij aūt iſrahelꝯtrario viuētes: erāt fortiores in corꝑibus: plꝰ in ꝓlemultiplicabant̉ in diuitijs. qd̓ notat̉ cum dr̄. k Ecceppl̓s filioꝝ iſrael multꝰ eſt .ſ. in nūero. l Et fortior no.in robore diuitijs. Iſte ē modꝰ inuidi: bonū alioꝝ ſibimaiꝰ videat̉ qͣꝫ ſit: lꝫ em̄ filij iſrael fortiores ditiores eēntvulgaribꝰ egyptijs facta ꝯꝑatōne nūeri ad nūerum: tn̄ rex

nobiles potētes fortiores erāt in diuitijs potētia: vulgares hoīes multoplures qͣꝫ filij iſrael. m Denite ſap.⁊cͣ. iſte ē modꝰ ſuꝑbi. aſtutiā ſerpentinā ſuā putet ſapīaꝫ tn̄ ſapīa poſſit eſſe niſi reſpectu finis boni: medium ꝯueniēs. n Ne forte mul. ad em̄ intendebāt eosaffligē laboribus vtminꝰ poſſent vacareamplexibꝰ generationi. o Expugnatiſqꝫ nob̓ ⁊cͣ. in dam nr̄m. qꝛ filij iſrahel magnū cenſumreddebant regi ānuatim: faciebāt̉ ml̓ta oꝑa egyptijs erātem̄ ſubtiliores eis īartificialibus.p Prepoſuit. Hicdeſcribitur ipſa afflictio ppl̓i: et in occulto: ſcd̓o in aꝑtoibi. Precepit auteꝫ.Circaprimū dicit.p Prepoſuit eisingros operū. et iſtierāt egyptū odiēteseos. q Vt affligerēt eos oneribusi. corꝑalibꝰ laboribꝰ lꝫ eēt ad vtilitemregis: tn̄ principalit̓intendebāt debilitatem filioꝝ iſrahel: vtminꝰ poſſent generare ꝓlem debiliorēfacerent. Edificauerūtqꝫ vrbes ⁊cͣ.In hebreo hr̄. Theſauroꝝ. qꝛ facte ſuntita fortes: ac ſi deberent ibi reponi theſauri: ibi poſuit rex egypti milites: nealiqͥs filioꝝ iſrael poſſet egredi regnum abſqꝫ regꝭ licētia.nec aliqͥs exteroꝝ ingrędi. erāt em̄ hmōi fortalicia in extremitatibus regni. s Quātoqꝫ oppri. qꝛ eſt ꝯſiliūtra deū. t Oderātqꝫ fi iſ. egy. iſtud odiū oriebat̉ ex īuidia p̄dicta. v Et af. illu. eis. verbis duris pungitiuisx Atqꝫ ad ama. ⁊cͣ. ꝓpter grauitatē operū. ꝓpter eoꝝvilltatē. Dicit em̄ ioſephꝰ: ꝯpellebant̉ exportare fecesīmūdicias de vicis extra ciuitatē. y Dixit aūt rex ⁊cͣ. videns em̄ rex egypti ꝓpter grauitetem opeꝝ: impediebant̉: ſꝫ magꝭ multiplicabātur deo faciēte: hebreoꝝ multiplicatōeꝫ voluit impedire obſtetrices eis p̄cipiendo vt̓maſculos int̓ficerēt in pariēdo fingerēt aborſum. Quaꝝ vna ⁊cͣ. Dicūt hebrei prīa iſta fuit iochabethfilia Leui ſecūda maria ſoror moyſi. fuerunt binomīevt dicūt: ẜm exponūt qd̓ ſeqͥtur.. Et qꝛ timuer̄t obſtetrices deū: edificauit illis domū .ſ. domū ſacerdotalē regiā. qꝛ p̄dicta iochobeth fuit mr̄ aaron: vt dicūt. cui et poſterꝭ eis dictū ē ſacerdotiū: maria ꝯiūcta ē caleph in matrimonio: altero noīe dicta ē ephrata: ab ea denoīata ēciuitas bethleē vt ſupradictū ē Gen̄. xxxv. ca.. xlviij. deciuitate natꝰ ē dd̓ primꝰ rex de tribu iuda. Sꝫ iſtud dictuꝫꝯͣriatur textui p̄cedēti ſeq̄nti. qꝛ dictū ē priꝰ. c. iſto: iamantea mortuꝰ erat ioſeph om̄s frēs eiꝰ: oīs cognatō eiꝰſcꝫ qͣꝫtum ad illos: ingreſſi fuerāt egyptū iacob: interqͦs iochabeth filia leui ꝯtinet̉: vt dictū ē gen̄. xxxvj. ſican̄ erat mortua. Itē in ſeq̄ntibꝰ .ſ. ca. iſto obſtetrices ad ſuiexcuſatōeꝫ dixer̄t. ſūt hebree mulieres ſic̄ egyptie mulieres: ipſe hn̄t obſtetricādi ſcīam: priuſqͣꝫ veniamꝰ adeas pariūt. excuſatio nulla eēt niſi due obſtetrices predicte eēt egyptie. Itē ē veriſil̓e: rex volēs occulte int̓fi

I. m iij