Prologus
meū. Meuꝫ inquā meum.Quicqͥd em̄ crebrius ꝟtendo ⁊ emēdando ſolicitius ⁊didicimꝰ ⁊ tenemꝰ: nr̄m eſtEt cū intellexeris qd̓ anteag neſciebas vel interp̄teꝫ mehͦ eſtimato ſi gratꝰ es vl̓ paraphraſtē ſi ingratꝰ. qͣꝫqͣꝫ mihi oīno ꝯſcius nō ſim: mutaſſe me qͥppiā de hebraicaꝟitate. Certe ſi increduluses lege grecos codices ⁊ latinos ⁊ ꝯfer cū his opuſculis que nuꝑ emēdauimꝰ etvbicūqꝫ diſcrepare inter ſevideris interroga quēlibethebreoꝝ cui magis acōmodare debeas fidem ⁊ ſi nr̄afirmauerit puto ꝙ eum nōeſtimes cōiectorē vt in eodē loco mecū ſil̓r diuinaritSed ⁊ vos famulas xp̄i rogo que dn̄i diſcūbētis precioſiſſima fidei mirrha vn-
nigitis: caput q̄ nequaqͣꝫ ſaluatorē queritis in ſepulcroquibus iam ad pr̄em xp̄usaſcēdit vt cōtra latrātes cannes qui aduerſuꝫ me rabio do ore deſeuiūt ⁊ circueūtq̄ ciuitatē: atqꝫ ī eo ſe doctosrarbitrātur ſi alijs detrahātorationū veſtrarū clypeoss opponatis. Ego ſciens hut militatē meā: illius ſꝑ ſententie recordabor. Dixi cuſtodiā vias meas vt nō dey linquam ī lingna mea. Poa ſui ori meo cuſtodiā cū cōſiſteret peccator aduerſumb me. Obmutui ⁊ humiliatꝰcſum ⁊ ſilui a bonis.¶ Explicit ꝓlogꝰ. Incipitliber Samuelis primus.Capitulum. .j.Uit vir vnus deramathaī ſophiꝫde monte ep̄hrai
lachim duos vltimos. ¶ Neū inquā meū. l. a me veraciter tranſlatū ⁊ ſolicite emendatū. ꝓpter hoc dic̄ bis meūf ¶ Inqͣꝫ .i. dico verbū defectiuū eſt. Inqͣꝫ pn̄tis eſt ⁊ qn̄qꝫfuturi. g ¶ Interp̄tem .i. verū tranſlatorē. vide in opuſculo de vocabulis biblie vbi exponit̉ int̓pres. h ¶ UVel ꝑaphraſten .i. iuxta loquentē. Paraphraſtes dr̄ qui non trāſfert lr̄am ex lr̄a ſedſenſuꝫ ex ſenſu ⁊ dicit̉ a ꝑa qd̓ eſt iuxta⁊ phraſtes qd̓ eſt locutor: quaſi locutorẜm ſenſum ⁊ nō ẜmlr̄am. tn̄ d̓ hoc excuſat ſe hiero. dicēs ꝙnō eſt ꝯſcius ſe mutaſſe aliqͥd de hebraica veritate. i ¶ Cōiectorē .i. diuinū velvaticinatoreꝫ. Cōiector dr̄ interpres vl̓in cōiecturis ꝑitus:ſortilegus: diuinusk ¶ Sꝫ ⁊ vos famulas xp̄i ⁊cͣ. Nirrhaid eſt vnguēto in qͦprincipalis ſpecieseſt mirrha. verſus.Unguentū tn̄ nardū: ſꝫ nardus dr̄ arbor. Eſt vnguentumirrhū. ſed gummimirrha vl̓ arbor. gl̓.mirrha eſt amariſſima ſpecies qͣ mortuorū corꝑa cōdiūturPirrhū v̓o vnguētu p̄cioſiſſimum de mirrha factum. l ¶ Caput .i. diuinitatem .j. Coꝝ. xj. caput xp̄i deus. conſtrue ſic. Sed ⁊ vosfamulas xp̄i rogo que vngitis caput dn̄i .i. creditis ⁊ adoratis diuinitatem xp̄i. Diſcumbentis .i. ſedētis in celo addexteram patris. Ongitis inqͣm mirrho fidei .i. fide d̓o accepta ſuꝑ om̄ia fragrantia. vnde ip̄e dicit ſponſe. iiij. canticoꝝ. Odor vnguentoꝝ tuoꝝ ſuper om̄ia aromata. vnguētoꝝ dicit quia non ſolum caput ſed et pedes xp̄i vngi dn̄iCaput vngit qui verū deū adorat ⁊ credit. Pedes v̓o vngit qui eum verum hoīem credit. m ¶ Que nequaqͣꝫ ſaluatorem. cū magdalena. Queritis in ſēpulcro. quia eumcreditis ſurrexiſſe. m ¶ Quibꝰ iam ⁊cͣ .j. ꝯtra detractorescōtra me brutaliter obloquētes. n ¶ Qui aduerſum merabido ore .i. inſano. o ¶ Deſeuiunt .i. inſaniunt.p ¶ Et circueunt ciuitatem. diffamando tranſlationē meāpſal. In circuitu impij ambulant. q ¶ Atqꝫ in eo ⁊cͣ. id ēiudicant. r ¶ Si alijs ⁊cͣ. id eſt protegatis me orationibꝰ.quia nolo contendere cū eis ⁊ hoc eſt quod ſubdit.¶ ¶ Ego ſciēs ⁊cͣ. ſuꝑbie ⁊ cōtumelie p̄ponendā. t ¶ Illiꝰſemper ⁊cͣ .i. in corde deliberaui v ¶ Cuſtodiam vias meas .i. actōnes ⁊ verba. x ¶ Ut nō delinquā ⁊cͣ. ne loquendo dem aditū calūnioſis in quo ſepe ſit ꝯturbatio vt dicātur nō dicēda iō. y ¶ Poſui ore meo cuſtodiā .i. ſilentiūqꝛ cuſtodiui os meū ne incōgrua exeāt. a ¶ Cum cōſiſteret ⁊cͣ. querēs calūniaꝫ obmutui .i. penitus tacui. b ¶ Ethūiliatꝰ ſum. hͦ. d. vt intelligas ſilentiū purū nō doloſum.Vel hūiliatꝰ ſum .i. ꝑatus īproperia ab eis hūilit̓ ſuſtine.c ¶ Et ſilui de bonis: qͥ docerē contēnentes qͥ cās ꝯtētōnisq̄runt ne margaritas ſpargerē an̄ porcos Mat. vij. a. Nolite ſctm̄ dare cani ⁊cͣ. neqꝫ mittatis margaritas an̄ porcosne forte ꝯculcent eas pedibꝰ ſuis ⁊ cōuerſi diaūpāt vos.¶ Explicit qualiſcūqꝫ expoſitio iſtius ꝓlogi geleati. Pri¶ Urimi libri Regum incipit ꝓlogus.
Er me reges regnant Prouerb̓. viij. Sicutdcm̄ fuit in principio libri iudicuꝫ populusiſrl̓ poſt ingreſſum terre ꝓmiſſionis habuit tripliceꝫ modū gubernatōis. qꝛ pͦ fuit gubernatus per iudices vſqꝫ ad ſaulem. ſecundo per reges a ſaulevſqꝫ ad captiuitateꝫbabylonicā. tercio ꝑpōtifices a reditu dicte captiuitatꝭ ⁊ citra. de gubernatōneaūt ppl̓i ſub iudicibus vel potiꝰ de d̓opopulū gubernante per indices actuꝫeſt in libro iudicuꝫ.ſicut dcm̄ fuit ibidēEt eodē modo in libris regū ⁊ paraly.agitur de d̓o gubernante populū ꝑ reges. ⁊ hoc eſt qd̓ dr̄in v̓bo p̄aſſumpto.Per me reges regnant. Iſi quo quidem verbo pͥmo tāgitur huius gubernatōnis rector principalis cuꝫ dr̄. Perme. qꝛ verbum ꝓpoſitū dr̄ in ꝑſona ſapiētie increate. quedeus eſt. ſcd̓o tangitur rector miniſterialis. cum dr̄ reges īplurali. qͥa ſub vnorectore primo qͥ deus eſt ſunt multi reges generis hūmani. Circa primū ſciendū. ꝙ ſicut dr̄ in libro de cauſis ꝓpoſitōne prima. prima cauſa plus influit īcauſatum qͣꝫ cauſa ſecunda. ⁊ ideo deꝰ qui eſt primꝰ ⁊ vniuerſalis rector totius creature plus facit ad gubernationēcuiuſlibet cōitatis qͣꝫ om̄es alij. īmo ſine ip̄o alij nihil poſſunt facere. ꝓpter qd̓ de ip̄o dr̄ Sapīe. viij. Attingit a finevſqꝫ ad finē fortiter. ⁊ diſponit om̄ia ſuauiter. ⁊ ideo in perſona ip̄ius dr̄ Prouer. viij. Per me potentes imꝑant ⁊ legum conditores iuſta decernunt. Circa ſcd̓m conſiderandū ꝙ licet deus omnia gubernare poſſit ⁊ regere ꝑ ſeip̄mtamē ad conſeruandū pulcritudinē vniuerſi que conſiſtitin ordine partium adinuicem. ⁊ ad deum ſicut ad primūducem inferiora regit per media. vt corporalem creaturāper ſpūalem ⁊ eodem modo vulgares homines ꝑ reges.Sciendum tamē ꝙ in populo iſrael aliqui fuerunt regesex diuina permiſſione ad malum populi ſubiecti. de quibus dicit dominus Oſee. viij. Ip̄i regnauerūt ⁊ nō ex meAliqui āt fuerūt ex diuina ordinatōe ad bonū ppl̓i ſubiecti. ẜm ꝙ dicit. ij. Paral̓. viij. Nū ignoratis ꝙ dn̄s deꝰ iſrl̓dederit regnū dauid ſuꝑ iſrl̓ in ſempiternū ⁊cͣ. de iſtis aūttribꝰ videlꝫ de deo principalit̓ ppl̓m iſrael regente: ⁊ d̓ bonis regibꝰ ex diuina ordinatōne inſtitutis ad ppl̓i ꝓmotōnem ⁊ de malis ꝑmiſſis a deo regnāte in populi delinquetis penā. ẜm qd̓ dr̄ Oſee. xiij. dabo tibi regē in furore meotractat̉ ī libris regū ⁊ Paral̓. vt patebit ꝓſeq̄ndo. ¶ Ca. j.v it vir vnus. Circa materiā igit̉ iſtiꝰ libri ⁊ Paralip. ꝓcedit̉. qꝛ pͥmo deſcribit̉ ppl̓i iſrael ꝑ reges gub̓natio. ſcd̓o huiꝰ gubernatōis quedā recapitulatio⁊ ſuppletio ī libris ꝑalyp̄. Prīa induas. qꝛ primo agit̉ deregno iſrl̓ vnito. ſcd̓o de biꝑtito. tercō ⁊ quarto libro. ꝓpterqd̓ lib̓ regū apd̓ hebreos ī duas ꝑtes diuidit̉. ita ꝙ ibi duoſūt libri tm̄. Primꝰ qͥ vocat̉ ſamuel ꝯtinēs pͥmū ⁊ ſcd̓m librū regū. Scd̓s vocat̉ malachī .i. regū ꝯtinēs terciū ⁊ qͣr-