Druckschrift 
Prima pars (1493) super Genesim Exodum Leuiticu[m] Numeri Deutronomiu[m] Josue Judicu[m] Regum [et] Paralyppomenon
Entstehung
Seite
14b
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

Incipit prefatio ſctī hieronymi p̄ſbyteri in penthatheucum.N Eſiderij mei deſi9ratas accepi epl̓asv qͥdā p̄ſagio futuroꝝ daniele ſorctitꝰ ē nomē obſecrantis vttrāſlatū ī latinā līguā hebreo ſermōe pēthateucumd nr̄oꝝ auribꝰ tradereꝫ. Peē riculoſū opꝰ certe obtrectatoꝝ meoꝝ latratibꝰ patēs me aſſerūt ī. lxx. īterp̄ fugillationē noua ve-

gteribꝰ cude̓ ita īgeniū qͣſih vinū ꝓbātes ego ſepiſſime teſtatꝰ ſim me viriliportiōe ī tab̓nacl̓o d̓i offeri re poſſiꝫ nec opes alteriꝰkalioꝝ pauꝑtate fedari Qd̓vt auderē origenis me ſtudiū ꝓuocauit editiōi āti trāſlati onē theodotiōismiſcuit aſterico obelo .i.ſtella verū omne opꝰ diſtinguens: dum aut illuceſcere facit que minꝰ an̄ fuerant aut ſuꝑflua q̄qꝫ iugl̓at cōfodit maxīe euangeliſtaꝝ apl̓orū auctoritas

Eſiderij mei. Iſtā epl̓am ſcripſit Hiero. Deſiderio ep̄o familiari ſuo rogauerat vt pētaytheucū moyſi de hebreo trāſferret in latinū. em̄ trāſlatus erat niſi de hebreo in grecū etde greco in latinū. qꝛ trāſlatiōes ille multas habebantcorruptiōes. ꝓp̉falſitatē exemplarium. ꝓpter imꝑiciam trāſlatoꝝ. Hiero. deſiderij p̄cibusobtēꝑans de hebreoin latinū trāſtulitthateucū cui p̄poſuſuit illū ꝓlogū. naab eo in ſcd̓o librorufinū ꝓlogꝰ appellatur. Epl̓ā autē adpaulinū licet ī modernis biblijs p̄ſcribat̉: nec pēthateucop̄poſuit: nec interfatiōes ve. te. qͣrūex ꝑte exēpla ſcribitſꝫ in ſcd̓o libro ꝯͣ rufi nomīat̉ epl̓a adpaulinū. Et notaꝓlogus ꝓhemiumpfatio argumentūidē ſignificāt .ſ. p̄locutīonē in ſequēs opus introductiuāEſt etiā tm̄ ꝓlogus in librū ſcꝫ introductorius ē in ip̄ꝫvt eſt ille an Apocalypſym .ſ. Oēs pie volūt viuere ⁊cͣ. talis ꝓlogus eſt de libro. Itē ē ꝓlogꝰ in libro qui ēpars libri vt eſt pͥncipiū Apoc̄ .ſ. Apocalypſis ih̓u chriſtiquā dedit illi deꝰ. d̓r ꝓlogꝰ a protos qd̓ ē pͥmū. logosſermo qͣſi pͥmꝰ ẜmo ſcꝫ p̄fatio vel p̄locutio. Uel d̓r ꝓlogus qͣſi p̄logus. qͣſi ſermo p̄cedēs. Prohemiū d̓r a ꝓtosqd̓ eſt pͥmū emon vel emū qd̓ ē ẜmo vel pͥma modula.tio aūt d̓r ꝓhemiū qͣſi emulis factū vel qͣſi ꝓuiū qꝛpͥma via vel p̄cedēs eſt ad librū Ethymologia ē: p̄fatio .i.p̄locutio. a p̄for p̄faris d̓r. Argumentū d̓r qͣſi argute .i. callide inuentū. Un apis argumētoſa .i. callida d̓r. verſus.Eſt breuis argutus: eſt callidus atqꝫ ſonorus. Argumentu habet alias ſignificatiōes de qͥbꝰ nihil ad preſens.a Deſiderij mei ⁊cͣ. Prologꝰ iſte in qͥnqꝫ ꝑtes diuiditurpͥncipales. n qͣrū pͥma on̄dit pͥncipale motiuū ad tranſferendū penthateucū .ſ. deſiderij obſecrationē dic̄. Deſiderij mei ⁊cͣ. vſqꝫ Abſecrātꝭ. In ſcd̓a duplex aſſignat retractiuū. pͥmū oꝑis grauitatē dicit. Vericuloſum op⁊cͣ. Scd̓m detractoꝝ malignitatē ibi. Et obtrectatoꝝ meorum ⁊cͣ. In tercio ſecūdariū ponit ſue trāſlatiōis moti ſcꝫ Origenis ſtudiū vel imitationē ibi. Qd̓ vt auderēIn qͣrta ꝑte ſe excuſat intēdit damnare veteres ſuam trāſlationē ibi. Quid igit̉ ⁊cͣ. In qͥnta petit deſiderijor̄onū ſubuentionē ibi. Nūc te dep̄cor ⁊cͣ. Subdiuiſiōespatebūt in lr̄e ꝓſecutiōe. In pͥma ꝑte on̄dit affectū ſuuꝫad pͥmā obſecrationē quā deſcribit tripliciter. Primo exnoīe ꝓnoīe affectū deſignāte. ſcd̓o ex noīs p̄figuratione. tercio ex cōis vtilitatis amore. pͥmū notatur cum d̓r.a Deſiderij mei .i. mei vel mihi dilecti vel mei aīci. Deſideratas accepi lr̄as. ſcd̓m notat̉ d2. b Qui quodā⁊cͣ. q. d. myſticū eſt daniele cōicat in noīe Dan̄. ix. daniel ab angelo vocatꝰ vir deſiderioꝝ. ſicut iſte deſideriusappellatꝰ qd̓ vocabulū fuit p̄ſagiū .i. diuinatio ſiue p̄ſcīavel p̄nūciatio futuroꝝ. vt hoc qd̓ vocatꝰ eſt deſideriusſignaret̉ deſiderabilis futurus vel deſiderabilis poſtulaturus. terciū notat̉ d̓r. c Ut tranſlatū ⁊cͣ. Penthateucus ſupra exponit̉ in epl̓a ad paulinū. vij. ca. In ſcd̓aꝑte notant̉ duo retrahētia a tranſlatiōe faciēda. Primuꝫeſt oꝑis grauitas qd̓ notat̉ d̓r. d Periculoſuꝫ opꝰeſt certe ſcꝫ qꝛ difficile ē arduū vn̄ poſſet ibi deficerevel errare. dicit ꝑiculoſum. ſcd̓m retrahēs ē detracto

rum malignitas. quod notatur cum dicit̉. e Et obtrectatoꝝ ⁊cͣ. Canibus comꝑat detractores dicit. Latratibus qui cōtra quēlibet ignotū qͣꝫtūcunqꝫ bonū oblatrātdentibus lacerāt. Sil̓r detractores irrōnabiliter bene dicta deprauant detrahēdo lacerant ignorant. Et notat̉hic triplex eoꝝ malignitas qꝛ aut benedictꝭ oblatrāt ſic̄dictū eſt Aut auctoris ꝑuerſam intentionē affirmāt. qd̓ notatur cum diciturf Qui me aſſerunt⁊cͣ. Suggillatio pōitur ꝯdemnatōe d̓r a ſuggillo aſqd̓eſt ꝯdēnare. ſtrāgulare. ſuggere. ſb̓ gula caꝑe. Cudere .i. facere. cudo is ere. dicitur fabricare. ferire. polire ſculpereTercio notat̉ eoruꝫmalignitas veteres modernis magꝭingenioſos eſtimat p̄ponendos iudicant. vnde veterestranſlationes plus qͣꝫ modernas approbāt. qd̓ notat̉ cuꝫdictur. g Ita ingeniū ⁊cͣ. Sicut em̄ vetus vinū meliꝰeſt nouo. ſic dicūt ip̄i veteres ſubtilioribꝰ ingenijs floruiſſe qͣꝫ modernos. veteres tranſlatiōes modernis eſſe meliores: tn̄ dicat pͥſtianꝰ in pͥncipio maioris voluminis.Cuius auctores qͣꝫto iuniores ſunt tanto ꝑſpicatiores etingenijs floruiſſe valuiſſe diligentia omni iudicio confirmantur eruditiſſimoꝝ. vel ꝓbantes ingeniū moderno plenū ſpūma ſuꝑbie. ſicut nouū vinū ſpumat eijcitqd̓ habet immūdicie. q. d. dicunt me alios modernosſuꝑbos eſſe. quicqͥd facimus ex p̄ſumptiōe ꝓcedere: etdicūt id eſſe p̄ſumptuoſum loquacitate plenū. ſicut nouum vinū inflat magnū facit tumultū ꝯͣ qͦs on̄dit hūilitatem ſuā intentiōis puritatē di. h ego ſepiſſime teſtatꝰ ſim me virili portione in tabernaculo dei ⁊cͣIn tabernaculo .i. in eccleſia. Pro virili portiōe .i. qͣꝫuismea reputatiōe ſit exiguū tn̄ in ſacra ſcriptura ad vtilitatem eccleſie offero qd̓ poſſum. Vel ẜm aliā lr̄am viriliportiōe .i. debita ꝑte. Scd̓m leges virilis portio d̓r qn̄hereditas filijs equaliter diuidit̉. q. d. virilē portionē hereditatꝭ expecto ſicut poſſum in vinea pr̄iſfamiliaslaborare volo. vn̄ Oui. de. ī pͥn. ſcd̓i libri dic̄ ſic. Gaudia ceſaree mētis ꝑte virili Sunt mea p̓uati nil hꝫ illadomus .i. magͣ ꝑte. vel ſicut vnꝰ de romanis viris ſumnam in ea oēs romaui ꝑticipāt. i Nec opus alterius⁊cͣ .ſ. teſtatus ſum. q. d. Sicut oblatio diuitū fedat̉ peroblationē paupeꝝ. ſic nec meā interp̄tationē fedat̉ trāſlatio ſeptuaginta interpretū. In tercia ꝑte ponit ſcd̓ꝫ trāſferendi motiuū quod eſt origenis imitatio vel ſtudium.vn̄ dicit k Quod vt auderem ⁊cͣ. ad tranſferendumſui imitatiōem. l Qui editioni antique ⁊cͣ. ꝓmulgauit .i. manifeſtauit. Nam ꝓmulgare dicitur quaſi promptum .i. manifeſtum multis agere. Antiquā editionē aplat tranſlatiōem ſeptuaginta. que cetcris antiquior fuittranſtulerunt de hebreo in grecū ſicut dicit Indo. in. vj.ethy. In opuſculo etiam de voeabulis biblie: vt exponit̉interpres inuenies quot fuerūt interp̄tes. quibus temporibus interp̄tati ſunt. Et qꝛ tranſlatio ſeptuaginta alicubi erat diminuta. alicubi habebat ſuꝑflua. Origen̄. miſcuit ei tranſlatiōem theodotiōis adijciens ea que deerāt ibi ponebat aſtericū .i. formam aſtri. quod innuebatper additionem iſtam illuce ſcebant: prius deerant. Etdicitur aſtericus ab aſtrum quod eſt ſtella ycon quod