Druckschrift 
Prima pars (1493) super Genesim Exodum Leuiticu[m] Numeri Deutronomiu[m] Josue Judicu[m] Regum [et] Paralyppomenon
Entstehung
Seite
96a
Einzelbild herunterladen
 

Exodus

ipſe ſolus ſeip̄m noīat ꝑfecte: vt ita dicā. verbū coeqͣle ſibigenerādo. hec ille. Aliud v̓o nomē ꝓpriū diuinum ſignificans ad placitū .ſ. ex inſtitutōne diuina dei ſb̓aꝫ incōicabiliter ⁊ adequate: eſt nomē p̄dictū de qͦ agit̉: ꝙ aūt hͦ nomēſignificet dei ſub̓aꝫ incōicabiliter: pꝫ ex p̄dictꝭ: ꝙ aūt adeēte ptꝫ ex hoc: nam ẜm ſctm̄ Tho. vbi sͣ. cum voces ſint ſigͣintellectuū: ẜm ph̓m. idem iudiciū ē de cognitōe rei: ⁊ nominatōe eiꝰ. vn̄ ſic̄ deū imꝑfecte cogͦſcimꝰ: et ita imꝑfectenoīamꝰ: ⁊ qͣſi balbutiēdo: vt dicit greg. Ex qͦ ſequit̉. ꝙ cuꝫdeus ꝑfecte ſe cogͦſcit ipſe ſolꝰ ꝑfecte ſe noīet mentalit̓. vtdictū ē: ſic ⁊ ipſe ſolꝰ p̄fecte ſeip̄m noīat ꝑ voces ab eo īſtitutas. q̄ ſunt ſigͣ ſui intellectꝰ ad placitū inſtituta. vnd̓ de hͦnoīe tetragrāmaton ſic a deo inſtituto veriꝰ dr̄: ꝙ noīat pelagꝰ ſub̓e infinitū a damaſceno dictū. nā cetera noīa diuīadetermināt ſeu ſignificāt quodāmō modū eēndi diuinuꝫꝓut cognitio nr̄a: q̄ finita ē: ⁊ a cognitōne creaturaꝝ accepta attingit: hoc tn̄ nomē nullū modū eſſendi diuinuꝫ determinat: niſi ꝓut ē in mēte diuina hͦ nomē inſtituente. et⁊ ad hͦ tendit illd̓ ra. moy. d̓ directōe ꝑplexoꝝ qd̓ allegat̉ apoſtilla. jͣ. vj. ca. Cōſtat aūt ꝙ illud eē abſolute ꝯſideratū ēinfinitū ſimpl̓r: ⁊ ſic pelagꝰ ſub̓e infinite dd̓m. Nec mirandum ſi aliqͣ dictio vel nomē finituꝫ ꝓprie ſignificet ſub̓aminfinitā. qꝛ inter voces ad placitū ſignificātes et res ꝑ easſignificatas nō eſt ꝓpurtio aſſignāda ẜm naturā: ſꝫ ſolumad placitū. hec em̄ dictio mūdꝰ: q̄ ē quedā breuis dictio. ſignificat totū vniuerſum: ⁊ hͦ nomē licet ſit finitū ẜm vocēſignificat tn̄ infinitū ẜm rem. Circa ſextū .ſ. an aliqͣ ratioſit querēda de hmōi inſtitutōne. Dd̓m ꝙ cū hoc nomē ſitad placitū dīnū inſtitutū: vt dictū ē: nō ē ad hͦ q̄rēda rō qͣſinaturalis vel neceſſaria: cū etiā multa noīa ab hoībus adſignificandū inſtituta: vtputa primitiua q̄ a nullo alio nomine deriuant̉. nō hēant rōnem ſue inſtitutōis: niſi ẜm beneplacitū inſtituentiū: ⁊ a fortiori de bn̄placito diuino qd̓eſt maxime liberū: nō eſt cā q̄renda: nihilominꝰ tn̄ quedārōnes poſſunt aſſignari ꝑtinētes ad ꝯgruentiā huiꝰ ſignificatōnis. ſic̄ ꝯtingit in ſacr̄is: q̄ licet ex volūtate diuina habeāt efficaciam: nō ex natura rerū: tn̄ ſunt aliq̄ rōnes quibus ꝯſiderat̉ aliqͣ ꝯgruentia inter ſacr̄a ⁊ res qͣs ſignificātſeu efficiūt vtputa cū per ablutionē exteriorē q̄ fit in baptiſmo: ꝯgrue ſignificat̉ ablutio interior .ſ. quaꝫ ſignificat feuefficit: q̄ quidē rōnes in hoc noīe a diuerſis diuerſe aſſigͣntur: ⁊ ſpāliter inter expoſitores hebreoꝝ eſt in hͦ magna diuerſitas. Quidā em̄ eoꝝ aſſignāt rōnes ex natura literaꝝin hoc noīe ꝯtentaꝝ: q̄ quidē lr̄e om̄s ſunt vocales. lr̄e autvocales ſunt magꝭ abſtracte a materia qͣꝫ cetere: ⁊ iō aptiores ad ſignificandū diuinā ſub̓am q̄ magis abſtracta eſt aquacūqꝫ ꝯditōne materiali. Alij v̓o hmōi rōnem aſſignātex parte numeroꝝ ꝑ hās litteras ſignificatoꝝ: vnicuiqꝫ em̄litere aſſignat̉ certus numerꝰ ẜm hebreos: numeri aūt appropriati iſtis lr̄is hn̄t ꝑfectōes ſingulares inter alios. Sꝫhoc nō videt̉ ꝯueniēter dictū. qꝛ lr̄a nō ſignificant nūerosniſi ex inſtitutōne humana: qd̓ hic nō hꝫ locuꝫ. Quidamvo eoꝝ dicūt ꝙ rō inſtitutōis huiꝰ noīs ē ineffabilis ⁊ penitus incōp̄heſibilis ab hoībꝰ: ⁊ hoc vr̄ ſatꝭ rōnabiliter dictū: qꝛ ꝓut dictū ē: hͦ nomē ſignificat diuinā ſub̓am ꝓut ēin diuina mēte. qd̓ ē incomp̄hēſibile ab intellectu creato.nihilominꝰ tn̄ rōnes aſſigͣte ſupra in articulo qͣrto vident̉ꝯgruere ꝓut fragilitati noſtri intellectus vr̄ competere. Circa ſeptimū .ſ. an deo ẜm ſignificatōeꝫ huiꝰ noīs ꝓprieꝑtineat miracula face̓. dd̓m ꝙ licet ad deū ꝓut eſt om̄ipotens ꝑtineat miracula face̓: ex hoc em̄ dr̄ om̄ipotēs: qꝛ poteſt poſſibilia abſolute: ⁊ ſic eiꝰ potētia extēdit ſe ad omneid qd̓ hꝫ vel pōt hr̄e rōneꝫ entis. cui nihil opponit̉ niſi qd̓implicat in ſe eē ⁊ nō eē ſil̓. qꝛ tn̄ ratō diuine om̄ipotentiefundat̉ in eē diuinū: ẜm ꝙ eſt infinitū: nō limitatū ad alique modū entꝭ: ſꝫ p̄habens in ſe totiꝰ eē ꝑfectōeꝫ: ꝓut sͣ. dicit in prima ꝑte. q. xxv. arti. iij. in cor. q. ꝯſtat aūt ex ſupradictis: ꝙ nomē tetragrāmaton ſignificat ſub̓am diuiuinamꝓut ē pelagꝰ ſb̓e infinite ſeqͥtur qd̓ ad deū ꝑtinet oīpotentia: ⁊ ꝑ ꝯn̄s face̓ mirabilia ꝓut ꝯſiderat̉ ſignari ꝑ dictū nome. Circa octauū .ſ. an deo ẜm ſignificatōeꝫ hꝰ noīs pro

prie ꝑtineat immolari ſeu ſacrificari. dicenduꝫ ꝙ ſic: namſic ſacrificia ſeu īmolatōnes cōiter fiūt deo ꝓ expiatōe ſeumūdatōne a pctīs: iuxta illud. j. Reg. iij. Non expiet̉ iniqͥtas domꝰ eiꝰ victimis ⁊ mūeribꝰ cū om̄ipotētia diuīa ꝑcendo maxime ⁊ miſerādo manifeſtet̉: ꝑ hoc em̄ on̄dit̉ deumhr̄e ſummā potentiā ꝙ libere pctā dimittit. eiꝰ em̄ qͥ ſuꝑioris legi aſtringit̉: nō ē libere pctā ꝯdonare: ꝓut in. q. ⁊ ar.ſupradictꝭ: vn̄ eadē rōne dd̓m ē ꝙ ſacrificari ⁊ īmolari ſolideo ꝑtinet: ꝓut ꝯſiderat̉ p̄dicti noīs ſignificatio: et inde ēꝙ in leuitico vbi de oībꝰ ſpēbus ſacrificioꝝ ſingl̓r agit̉: nūqͣꝫ aliud nomē imponit̉ niſi ſolū nomē p̄dictū. ſil̓r ⁊ in. iijRe. xviij. vbi agit̉ de helya ꝯͣ ydolatras dr̄. Si dn̄s ē deꝰ ſeqͥmini eū vbi ex ꝑte helye ſꝑ p̄dictū nomē nomīat̉: ⁊ ſic deſil̓ibus. Circa nonū .ſ. an ſub p̄dicto noīe ꝓprie pertineatppl̓m ſub lege a deo data cultui diuīo applicari. dicenduꝫꝙ ſic: cuiꝰ talis rō aſſignat̉ a qͥbuſdā expoſitoribꝰ hebreoꝝnā diuīe ꝓmiſſiones ī lege ꝯtēte om̄s ſūt miraculoſe .ſ. ſupra facultatē nature facte .ſ. ꝙ pluuie tꝑanee deſcēdāt populo exn̄te iuſto ⁊ detineant̉ ppl̓o peccāte: vtꝫ Deū xj. et īlocꝭ qͣꝫplurimis ve. teſta. Conſtat em̄ ꝙ hmōi bona tꝑalia⁊ mala ẜm curſuꝫ coēm nature ſil̓r ſe hn̄t ad bonos ⁊ malos ẜm illud Ecc̄ͣes. ix. Uniuerſa eq̄ eueniūt iuſto ⁊ īpio:īmolāti victimas. ⁊ ſacrificia ꝯtēnenti. vn̄ ꝙ talia ſequant̉bonitatē vel maliciā ppl̓i. hͦ nō ē ex curſu cōi nature: ſꝫ ſuꝑnaturali ptāte diuina. Ex qͦ ſequit̉ ꝙ lex diuīa debuit proprie dari ſub illo noīe: ẜm ꝙ ꝑtinet ad deū mirabilia face̓:⁊ inde ē ꝙ in principio decalgi hͦ nomē fuit exp̄ſſum cumadditōe eductōis de egypto. in qͣ miracula diuina fuerūtpotiſſime manifeſtata: ⁊ hoc cū dicit. jͣ. Exo. xx. Ego dn̄sdeꝰ tuus qͥ eduxi te de terra egypti ⁊cͣ. vbi em̄ dicit dn̄s: ponit̉ p̄dictū nomē ſil̓r ꝑ totū decalogū in qͦ principalia legꝭtradunt̉ hoc noīe exprimunt̉ non aūt in creatōne mundiin operibus em̄ ſex dierū nunqͣꝫ hoc nomē reperit̉: ſꝫ ſolūdeus. licet em̄ creatio a ſolo deo fuerit. tn̄ in creatōne ẜmAug. ordo nature principaliter querit̉. Circa decimumſcꝫ an hoc nomē hēat ſpālem efficaciā inter alia diuīa nomina. dicendū ꝙ licet diuina inuocatio efficax ſit cū ſuisdebitis circūſtantijs que in or̄one efficaci requirunt̉. iuxta illud pſal. cxliiij. Prope eſt dn̄s omnibus inuocantibꝰeum in veritate de iſto tn̄ nomine legit̉ in ſpeciali Nume.vj. ca. Ponent nomen meū ſuꝑ filios iſrahel. ego autē benedicam eis. Ex quo patet ꝙ ad hoc ꝙ benedictio ſacerdotalis in vereri lege cōtenta efficaciaꝫ haberet requirebaturimpoſitio p̄dicti nominis ſuꝑ populum qd̓ ibidem ter exprimitur. vnde ẜm hebreos ⁊ eſt ſatis ꝯſonuꝫ litere. ad efficaciam benedictōnis ſpūalis ibidem ꝯtente exp̄ſſio predicti nominis requirebat̉. dicit̉ em̄ ibi. Dic Aaron ⁊ filijsſuis. Sic benedicetis filijs iſrahel dicite eis. Benedicat tedominus. Circa vndecimum .ſ. de ſolennitate huiꝰ nominis apud hebreos. dicendū ꝙ hoc nomen .ſ. tetragrammaton nulli erat licitum ꝓnunciare: niſi ſolum ſacerdotibus cum benedicebāt ſolenniter populum in templo: vtinfra Nume. vj. ſed loco illius vbicunqꝫ ponit̉ ꝓferebautlegentes hoc nomen adonai: vt dictum eſt ſupra in primoarti. qd̓ eſt nomē ſignificās maieſtatem ſeu ſummum dominium ⁊ poteſtatē. Que quidē mutatio videt̉ fieri propter duo: primū vt p̄dictū nomē nomē a deo inſtitutū inmaiori r̄uerētia hr̄et̉. ſcd̓m qꝛ v̓itas p̄dicti noīs .ſ. tetragͣmmaton: nō ē cogͦſcibilis: niſi ꝑ ſummā ptātē dīnā ī effectibꝰ ſuis relucētē: qd̓ ſignificat̉ ꝑ hͦ nomē adonai. vt dcm̄ eſt⁊ iō valde rōnabil̓r ſe hūit b. hiero. ī ſua tranſla. circa hͦ: nāvbicūqꝫ inueīt p̄dictū nomē loco illiꝰ poſuit hͦ nomē dn̄s:qd̓ eſt tranſlatio huiꝰ noīs adonai: nō aūt tetragrāmaton.addit̉ aūt in hͦ loco huic noī deꝰ abraā eo ꝙ reuelatio factamoyſi ad impletōeꝫ ꝓmiſſoꝝ p̄dictꝭ pr̄ibꝰ factoꝝ fuerat ordinata. Circa duodecimū .ſ. quō intelligēda ſunt hͦ verba .ſ. hͦ nomē mihi eſt ineternū: ⁊ hͦ mēoriale meū in gnaͣtion ⁊ generationē. Dd̓m ꝙ lꝫ hec v̓ba p̄termittant̉ in poſtilla. quaſi ſint vnius ⁊ eiuſdem replicatiua: vlterius tamen videt̉ dicendū: ꝙ referant̉ ad p̄dicta duo noīa: quoꝝvnū eſt qd̓ ſcribitur .ſ. tetragrammaton ſupra dictū. quod