Druckschrift 
Prima pars (1493) super Genesim Exodum Leuiticu[m] Numeri Deutronomiu[m] Josue Judicu[m] Regum [et] Paralyppomenon
Entstehung
Seite
95a
Einzelbild herunterladen
 

Exodus

tura: ſꝫ ẜm opinionē hoīm. Et qꝛ ſacrificare ſeu īmolare ēactus ſoli deo vero debitꝰ. vn̄. jͣ. xxij. ca. Qui īmolat dijsoccidet̉: niſi ſoli dn̄o. idcirco moyſes q̄rehat aliqd̓ ꝓpriumnomē diuinū. qd̓ eēt oībus modis incōicabile. vt ſic ppl̓sille qͥ ꝓnus erat ad ydolatriā. ẜm quā leuiter vocabāt creaturā noīe dei. vt. jͣ. xxxij. ca. de vitulo dicebāt. Hi ſunt dijtui iſrael: vt in hac īmolatōne ſeu ſacrificio nō deuiaret avia recta. Qua quidē expōne ſic poſita ceſſant obiectōesp̄dicte. nā ad primā obiectōeꝫ dd̓m: ꝙ hͦ nomen diuinumqd̓ moyſes querebat: nec erat notū moyſi nec alijs filijs iſrael ꝓut. jͣ. dicet̉. q̄rebat aūt hͦ moyſes in ꝑſona filioꝝ iſrl̓. ⁊nō in ſua ꝑſona ex quadā humilitate ⁊ reuerētiā. videt̉ .n.quodāmo temerariū ſeu p̄ſumptuoſum. p̄ſertim viro tāhumili dicē deo. Qd̓ ē nomē tuū. nō eī erat moyſes ignarus: ꝙ Iacob petēti nomē angeli fuit rn̄ſum qͣſi increpatiue. Cur petis nomē meū: ſupra gen̄. xxxij. ca. ⁊ iō moyſespetebat in ꝑſona ppl̓i cui mittebat̉. de qͦ p̄ſumebat̉ ꝙ ſallēaliqͥ eoꝝ hͦ peterēt. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ moyſes non petebatcognitōeꝫ huiꝰ noīs: vt ꝑ hͦ filij iſrael crederēt ei: ſꝫ hͦ querebat ꝓpter rōnes ſupradictas. Ad terciū dd̓m ꝙ lꝫ filij iſrael ⁊ a fortiori moyſes hr̄et fidē de deo vero qͥ eſt deꝰ abraaꝫ⁊cͣ. nō tn̄ hec noticia ſeu cognitio ſufficiebat ad certificandum moyſen de alijs ſupradictꝭ. Conſeq̄nt̉ ſexto dr̄ in lr̄aẜm tranſlatōeꝫ nr̄am. Dixit dn̄s ad moyſen. Ego ſum quiſum. Ait. Sic dices filijs iſrl̓: qͥ eſt miſit me ad vos ⁊cͣ. qm̄quidē tranſlatiōeꝫ nr̄am doctores nr̄i cōiter tenēt ꝙ hͦ nomen qͥ eſt. maxīe eſt nomē ꝓpriū dei: ꝓut ſanctꝰ Tho. in pͥma ꝑte. q. xiij. ar. xj. in cor. q. vbi ad hͦ aſſignat qͣſdā rōnes.quaꝝ vna ē hiero. ad marcellā de decē dei noībus. ⁊ augͥ.in. v. de trini. q̄ quidē rō talis ē. qꝛ in hͦ noīe ſignat̉ īmutabilitas ꝓpria diuini eē: qd̓ nō nouit p̄teritū nec futuruꝫ. cetera em̄ q̄ mutabilia ſunt. qͣſi nō ſunt. qd̓ em̄ dr̄ fuit. iaꝫ nōeſt: ⁊ qd̓ dr̄ erit: nondū eſt. ⁊ iō de deo maxīe ꝓprie dr̄ qͥ eſtin pn̄ti. Que quidē expō licꝫ ẜm tranſlatōeꝫ noſtrā ſupradictā ⁊ ex aucͣte ſanctoꝝ locū hēat: nō tn̄ videt̉ hr̄e locumẜm hebraice lr̄e veritatē. vbi ſic hr̄. Dixit dn̄s ad moyſen.Ero qͥ ero. Ait. Sic dices filijs iſrael: qui erit miſit me advos ⁊c. Ponit̉ eī in qͦlibet loco vbi dicit̉. ero: hͨ dictio ehieq̄ ꝓprie eſt verbū ſubſtantiuū futuri tꝑis prime ꝑſone indicatiui modi q̄ quidem dictio frequētiſſime ponit̉ in ſacraſcriptura: ⁊ nullā aliā ſignificatōeꝫ nec equiuocatōneꝫ hꝫ.vn̄ ſcd̓m hāc lr̄am nō eſt dd̓m. ꝙ dn̄s in hͦ loco on̄dit nom̄ꝓpriū ſuū. nam ꝑ hͦ ꝙ dr̄ qͥ erit. nō ſignificat̉ eternitas. in qͣnulla ē ſucceſſio: nec etiā īmutabilitas. cuꝫ tn̄ ī hͦ qd̓ dr̄ quierit. ſignificat̉ a nō eſſe in eē vel ſaltē ab eē pn̄ti vel p̄teritoin futurū. nec etiā neceſſitas eēndi h̓ on̄dit̉: cū illa q̄ eruntnondū ſint. vtꝫ ꝑ aucͣtes ſctōꝝ allegatas. vn̄ valde mirādūvidet̉ de poſtil. qͥ in hoc loco veritatē hebraicā allegat mōp̄dicto. ⁊ tn̄ ex hoc ꝙ dicit: ero qͥ ero. intendit ꝯcludere et̓nitatē ⁊ īmutabilitatē dei ⁊ hmōi. qd̓ eſt manifeſte ꝯͣ rōnē⁊ etiā ꝯtra mentē ſctōꝝ. qͥ iſta nō ꝯcluſerūt. niſi ex v̓bo ſb̓ſtantiuo pn̄tis tꝑis. nō aūt futuri vt dictum eſt. vn̄ iſte paſus ẜm hebraice lr̄e veritatē aliter videt̉ exponendus. Adqd̓ ſciendū. ꝙ in verbis p̄dictis .ſ. cū dn̄s dixit ad moyſenero qͥ ero ⁊cͣ. nō on̄dit dn̄s moyſi aliqd̓ nomē diuinū d̓ nouo: ſꝫ potiꝰ on̄dit ei ꝙ nō erat interrogatio ſua neceſſaria d̓hoc: cuiꝰ rō eſt. nā ſufficiebat filijs iſrael. ⁊ etiā ipſi moyſi:ꝙ deus patrū ſuoꝝ .ſ. abraā yſaacͣ ⁊ iacob. quē ipſi ꝑ fidemcognoſcebāt eē vnū deū: ⁊ volebat eē cū eis ad educendūeos de ſeruitute. ſiue hoc fieret ꝑ miracula patētia ſiue nōl. aliter. ⁊ hͦ eſt qd̓ dicit. ero qͥ ero. ⁊ eſt ſenſus. Ero cuꝫ eisqͥ ero tecū. ſtatim em̄ ſupra dixerat moyſi. Ego ero tecum⁊c̄. ac ſi diceret. Ego dixi tibi ꝙ ero tecuꝫ in hac liberatōneſimiliter dico ꝙ ero cū eis. Et qꝛ vtrūqꝫ erat ſuꝑ eodem facto. idcirco tm̄ ſemel ꝯcludit. Qui erit miſit me ad vos. q.d. nō debetꝭ vos curare quō: ſꝫ ſufficiat vob̓ ꝙ ero vobiſcūſcꝫ cū moyſe ⁊ cū ppl̓o ad implēdū p̄dicta: in qͦ deꝰ ſatiſfaclebat moyſi etiā de ſcd̓o motiuo ſue interrogatiōis .ſ. ꝙ īmolandū deo ſufficiebat ppl̓o īmolare v̓o deo: queꝫ prescoluerūt qͥ etiā deꝰ redimeret eos a ſeruitute egypciaca. ētli aliqd̓ nomē diuinū eis nō innoteſceret: qꝛ hͦ ꝙ ē eē deuꝫ

abraā yſaac ⁊ iacob. qͥ educeret ppl̓m iſrael de egypto nō ēcōicabile alicui creature. Et nota ꝙ antiqͥ hebreoꝝ nō exponebāt hoc qd̓ dr̄ Ero qͥ ero. de aliqͦ noīe diuino: ſꝫ dicūtꝙ deus in rn̄ſiōe offerebat ſe ppl̓o ſeu ꝓmittebat eis ꝙ eſſet cū eis in hac tribulatōe egypciaca. ⁊ in alia qn̄ ꝯtigiſſetEt notandū ꝙ hͨ dictio ehie. q̄ in hͦ loco ponit̉ q̄ ſignificatero. vt dictū eſt: nunqͣꝫ in tota ſacra ſcriptura ponit̉ ꝓ noīediuino: vn̄ ſi nomē diuinū eēt. rōnabile eēt vt alicubi deuſhͦ noīe noīaret̉. Sequit̉ in lr̄a ſeptīo. Dixitqꝫ iterū deusad moyſen: hͨ dices filijs iſrael. Dn̄s deꝰ patrū vr̄oꝝ miſitme ad vos. Hoc nomē mihi ē ineternū. ⁊ hͦ mēoriale meum in generatōne ⁊ generatōeꝫ ⁊cͣ. hec in lr̄a. Suꝑ quibꝰverbis licet nō modice attentōis ſint nihil videt̉ p̄ſcripſiſſe poſtillator: niſi ꝙ vbi dicit̉. Dixitqꝫ iterūqꝫ deꝰ ad moyſen. ly iterū exponit: vt referat̉ ad interrogatōnes: ac ſi dicat: ſi querat̉ ſcd̓o de noīe mittentꝭ te: rn̄debis. Deꝰ patruꝫvr̄oꝝ deꝰ abraā ⁊cͣ. q̄ quidē expō manifeſte deuiat a veritate lr̄e ⁊ hyſtorie. Primū pꝫ qꝛ cū dicit. Dixitqꝫ iterū deusad moyſen manifeſte hr̄. ꝙ lyiterū determinat id qd̓ dicit̉dixitqꝫ deꝰ. ⁊ eſt ſenſus. ꝙ deꝰ non ſolū ſemel dedit moyſirn̄ſionē dicēs. qͥ eſt ſeu qͥ erit. miſit me ad vos: ſꝫ etiā dedititerum aliā reſponſionē .ſ. dn̄s deus patrū vr̄oꝝ ⁊cͣ. qd̓ ſonat plane illud qd̓ dicit. Dixitqꝫ iterū. Scd̓m pꝫ. qꝛ vt hyſtoria teſtat̉ moyſes nec filij iſrael. ſcd̓o queſierūt de nomine mittentis ⁊ ſic moyſes nō debuiſſet ſibi nomē a deo reuelatum ꝓpalaſſe ppl̓o: cū deꝰ ꝯditōnalit̓ iuſſiſſet moyſi. ſiquerāt ſcd̓o .ſ. de noīe mittentꝭ. rn̄debis ẜm expōnem poſtillatoris. vn̄ aliter videt̉ dicendū .ſ. cū deus in prima reſponſione .ſ. cū dixit. Gro qͥ ero. nō reuelauiſſet moyſi alid̓ nomē diuinū de nouo: ſꝫ potiꝰ ei on̄derat ꝙ nō erat ſibi neceſſariū hoc petere: vt dictū ē. mō qͣſi ex ſuꝑabūdanti voluit ſibi notificare nomē diuinū. in qͦ moyſes certificaret̉ de p̄dictis de quibꝰ certificari volebat: ⁊ de hoc dicitUixitqꝫ iterū deꝰ ad moyſen. q. d. licet prima rn̄ſio ſuffeciſſet: gratioſe tn̄ volo tibi dare iteratā rn̄ſionem: ꝑ quam nomen nouū ꝓpriū mihi notifices filijs iſrael. vn̄ dicit. Dixitqꝫ iterū dn̄s ad moyſen. Circa qd̓ nomē moyſi in hoc loco nouiter reuelatū plura occurrūt ꝯſideranda ad ſenſuꝫlr̄aleꝫ ꝑtinentia: ſpāliter. xij. Primū .ſ. quō nomē diuinūhic reuelatū moyſi ſcribit̉ in hebraica lr̄a. ⁊ qͣliter ab Hebreis ꝓnunciat̉: ⁊ quō in alijs linguis tranſferat̉. Scd̓mſcꝫ an p̄dictū nomē .ſ. tetragrāmaton ſignificet verū deuꝫ:Terciū .ſ. an p̄dictū nomē ſit ꝓpriū vl̓ appellatiuū. Quartum an p̄dictū nomē ſit maxime ꝓpriū nomē dei. Quintū .ſ. an h̓ nomē ſignificet naturaliter. vel ad placitū ſeu exinſtitutōe. Sextū an ſit aliqͣ rō querenda de hmōi inſtitutione. Septimū an̄ deo ẜm ſignificatōeꝫ huiꝰ noīs principaliter ꝑtineat miracula facere. Octauū an deo ẜm ſignificatōeꝫ huiꝰ noīs ꝓprie ꝑtineat īmolari ſeu ſacrificari. Nonum an ſub p̄dicto noīe ꝓprie ꝑtineat ppl̓m ſub lege a d̓odata cultui diuino applicari. Decimū an hoc nomen habeat ſpālem efficaciā inter alia noīa diuina. Undecimuꝫſcꝫ de ſolennitate huiꝰ noīs apud hebreos. Duodecimuꝫſcꝫ quō ſunt intelligenda hec verba .ſ. hoc eſt mihi nomenineternū: ⁊ hoc nomē memoriale meū in generatōe ⁊ generatōeꝫ. Circa primū dicendū ꝙ vbi in tranſlatōne noſtra dicit̉ in hoc loco. Dn̄s deꝰ patꝝ vr̄oꝝ ⁊cͣ. in hebraica litera eſt vnū nomē ex qͣtuor literis ꝯpoſitū: qd̓ cōiter dicūttetragrammaton a tetra qd̓ eſt quatuor: ⁊ gramma qͣſi eſtlitera. id eſt nomē quatuor litterarum. que quidem litere īhebraico ſunt iſte. prima ſcilicet i. ſcd̓a h. tercia b. quarta h⁊ ſic hoc nomē ſcribit̉ apud eos ſic ſcꝫ ihbh. Iſtud autemnomē ſic ſcriptū cum p̄dictis qͣtuor literis nunqͣꝫ ꝓnunciatur ab hebreis cōiter prout ī lr̄a iacet: ſꝫ in loco illiꝰ vbicūqꝫ in ſacra ſcriptura ponit̉ ꝓferunt legentes adonai. qd̓ eſtaliud nomen diuinū ꝯpoſitū ex qͣtuor literis: quaꝝ pͥmaeſt a. ſecunda d. tercia .n. quarta i. ⁊ ſic hoc nomen ſcribit̉apud eos ſic .ſ. adni: que quidem qͣtuor litere ſic in hebreoſyllabicant̉ ꝙ ꝓpria noīs ex eis compoſiti ꝓnunciatio eſtadonai. qd̓ quidē nomē adonai ſigͣt plane dn̄m cum additione mei vel noſtri vel nr̄m. Primum aūt nomē .ſ. tetra-