Se neſis
terrā ego impleo dicit dn̄s: qd̓ hꝫ intelligi de totiꝰ mūdiintegritate. Eodē mō psͣ. dicit. Initio tu dn̄e terrā fundaſti. ⁊ oꝑa manuū tuaꝝ ſūt celi. Idē pꝫ de alijs innūerabilibus locis ſacre ſcripture licet enim in nōnullis locis ſacre ſcripture quandoqꝫ cum predictis .ſ. cum celo ⁊ terramare vel aqua exprimāt̉. hͦ tn̄ ē in paucis p̄ter modum ⁊ſtilū cōem ſupradictū. ¶ Scd̓o hͦ idē ptꝫ ex doctrina ſeumō loquēdi apl̓oꝝ qͥbꝰ ſenſus ſacre ſcripture ꝑfectiꝰ fuitaptus. iuxͣ illud Iuc. xxiiij. ca. Aperuit eis ſenſū vt intelligerēt ſcripturas. Hi eī circa articulū creatiōis mūdi nilampliꝰ exp̄ſſerūt fuiſſe a deo creatū niſi celū ⁊ terrā dicētes in ſymbolo. Credo in vnū deū creatorem celi ⁊ terre.vbi manifeſte tanqͣꝫ doctiſſimi in ſcripturaꝝ intelligentianos docēt ꝙ in hͦ ꝙ ꝓfitemur deū creaſſe celū ⁊ terrā cūcta celeſtia ⁊ terrena a deo fuiſſe creata teſtamur. nullꝰ eīſani intellectꝰ dicēt ꝙ apl̓i articulū creatiōis mūdi imperfecte tradidiſſent. In ſymbalo aūt patrū hereſibꝰ inſurgētibꝰ ſpālit̓ Nanicheoꝝ. qͥ dicebāt vnū deū eē bonoꝝ. ⁊ alium maloꝝ. ⁊ alijs ſil̓ibꝰ fuit additū in hoc articulo de creatiōe mūdi qͣſi exponēdo. viſibiliū oīm ⁊ inuiſibilinꝫ. addenotandū qd̓ in hͦ ꝙ dr̄ in pͦ ſymbolo. Creatorē celi ⁊ terre. intelligunt̉ celeſtia ⁊ terreſtria. nō ſolū viſibilia. ſꝫ ēt in⁊uiſibilia. ẜm igit̉ hāc expoſitionē cōſonā v̓itati tāqͣꝫ fūdatā in planiori ⁊ cōiori mō loquēdi apl̓oꝝ ⁊ ꝓph̓aꝝ nō reſtat locus inqͥrēdi. de qͦ celo ſcriptura h̓ loquit̉. cū non ſolū de celis qͥbuſlibet ſꝫ ēt de qͥbuſcūqꝫ rebꝰ celeſtibꝰ creatis. ſicut de angelis intelligi debeat. ſil̓r nō ē inqͥrendumde aere elemētari vl̓ igne. in qͣ ꝑticula ſacre ſcripture in hͦloco ſpālit̉ intelligant̉. cū nō ſolū de terrā elemētari ſꝫ detota natura generabiliū ⁊ corruptibiliū ī pͥmis ſex diebꝰcreatoꝝ ſeu ꝓductoꝝ intelligit̉ cū dr̄. Creauit deꝰ terramCirca ſenſū v̓o ſcd̓ariū ſeu vlteriorē ad ſenſū lr̄alē ꝑtinentē huiꝰ v̓bi. In pͥncipio creauit deꝰ celū ⁊ terrā. multa tradunt̉ a ſanctis doctoribꝰ ⁊ alijs qd̓dāmō īenarrabilia int̓q̄ vr̄ expō ſancti Tho. in pͥma ꝑte. q. xlvj. arti. iij. in corpore. q. cōpendioſa ⁊ recta lr̄e ⁊ rōni ꝯſonās. dic̄ eī ſic ꝙ hͦ dictū: In pͥncipio crea. deꝰ ⁊cͣ. tripl̓r exponit̉ ad excludēdūtres errores. qͥdā em̄ poſuerūt mundū ſꝑ fuiſſe ⁊ tp̄s nonhabere initiū ⁊ ad hoc excludendū exponit̉ in pͥncipio .ſ.ctꝑis. Quidā v̓o poſuerūt duo eē creaturaꝝ pͥncipia. vnūbonoꝝ ⁊ aliud maloꝝ. Et ad hoc excludendū exponitur.in pͥncipio .i. in filio. ſicut eī p̓ncipiū effectiuū appropriat̉ꝓpt̓ potentiā patri. ita principiū exēplare appropriatur filio ꝓpt̓ ſapīam. vt ſicut dr̄. Om̄ia in ſapiētia feciſti ita intelligat̉ deū oīa feciſſe. in pͥncipio .i. in filio ẜm illud apl̓iad Col̓. j. in principio .i. in filio cōdita ſunt vniuerſa. Alijv̓o dixerūt corꝑalia eē creata a deo mediantibꝰ creaturisſpūalibꝰ. ⁊ ad hoc excludendū. in principio creauit deuscelū ⁊ terrā .i. oīa. hͦ ille. Que qͥdē tres expoſitiōes intelligēde ſūt nō diſiūctiue ſꝫ copulatiue ſic .ſ. ꝙ ſcriptura in hͦloco intēdit quēlibet iſtoꝝ triū erroꝝ excludere ⁊ nō vnūeoꝝ tm̄. ſi eī diſiūctiue intelligerent̉ iſte expōes tūc nō excluderet̉ plꝰ qͣꝫ vnus error. ⁊ forte nullꝰ. qꝛ ex vna ꝓpoſitione tres cauſas vitatis habēte ex qͣlibet eaꝝ nō poſſet cōcludi veritas vniꝰ cauſe earū determinate. ſꝫ videndū eſtquō q̄libet illarū triū expoſitionuꝫ ex lr̄a ſane intellectacōſurgat. vt ſic q̄libet illaꝝ dicēda ſit lr̄alis. Ad qd̓ ſciēdūꝙ cū hͨ dictio principiuꝫ cōiter ītelligat̉ relatiue reſpectuprincipiati. idcirco in ſacra ſcriptura cōiter vbi priucipiūſeu initiū legit̉ in eodē cōtextu adiūgit̉ aliud ſignificās illud r̄ſpectu cuiꝰ dr̄ tale principiū ſeu initiū ſic̄ dr̄. jͣ. Gen̄.x. fuit principiū regni eiꝰ babylonia. vbi in hͦ ꝙ adiūgiturregni eiꝰ exprimit̉ reſpectu cuiꝰ dr̄ principiū. ⁊ ſic cōiter īalijs locis. cuiꝰ rō ē. nā ſi ſic exprimeret̉ remaneret quaſiignotū qͥd fignificaret̉ ꝑ illud principiū. niſi ſub intelligeret̉ ex p̄cedētibꝰ ſeu ſb̓ſeq̄ntibꝰ īmediate adiūctis ⁊ qꝛ in hͦloco nō exprimit̉ det̓minate in lr̄a ad qͥd referat̉ hͦ qd̓ dr̄.In principio. ſꝫ qͣſi abſolute nominat̉ oportet ꝙ referaturad illud qd̓ ſibi adiūgit̉. Un̄ pͦ occurrit reſerendū ad hocqd̓ dr̄ ſtatim Creauit .i. in principio creatiōis ſeu in principio illiꝰ qd̓ creauit. ⁊ ſic intelligūt ml̓ti doctores hebreo-
rū. ſic̄ Rabi Abenhazra. ⁊ Ra. ſa. ⁊ alij. Et iſte modus loquēdi cōcordat cū tercia expōe p̄dicta ẜm quā intelligit̉.in principio .i. an̄ omnia vt p̄dictū ē. ſecūdo referri poſſetad hͦ qd̓ ſubdit̉. Deꝰ. ſic ꝙ ītelligat̉ hͦ principiū eſſe aliqͥdcū qͥ ſeu ꝑ quē deꝰ fecit oīa. qd̓ cōuenit filio. ſicut cū dicit̉Omnia in ſapiētia feciſti. ⁊ ſic intelligit Rabi Noyſesgerūden̄. ꝙ ꝑ hͦ qd̓ dr̄ In principio. ſignificat̉ aliqd̓ pertinēs ad naturā diuinā. licet. hͦ quaſi balbuciēdo exprimat.⁊ hoc cōcordat cum ſecunda expoſitione p̄dicta. Terciopoſſet referri. hoc qd̓ dicit̉. In principio. ad hoc quod dicitur. celum ⁊ terram q̄ ſunt res ſucceſſioni ſubiecte. ⁊ ſicintelligitur prima expoſitio .ſ. in principio tꝑis hoc eſt inprimo nūc. qd̓ p̄cedit omnem ſucceſſionē tempoꝝ. vl̓ omnium rerum celeſtium ⁊ terreſtriū ſucceſſioneꝫ. Quartopoſſet referri ad hoc qd̓ dicit̉ In principio ad totum proceſſum primeue creationis ſeu ꝓductiouis rerū. qͥ in hoccapitulo. Gen̄. j. cōtinet̉. vt ſic intelligat̉ In principio creauit deꝰ .i. in primis ſex diebꝰ de qͥbus agit̉ in toto ꝓceſſu huiꝰ capl̓i. Creauit deꝰ celū ⁊ terram. ⁊ ſic ītelligit Criſoſt. vt p̄dictuꝫ eſt. ⁊ qꝛ abſolute ⁊ ſine aliqua expreſſa determinatione dicit̉ hic in principio. idcirco referendū eſtad lr̄am ad omnia ſignata ꝑ quatuor modos p̄dictos. inqͣꝫtum quilibet eaꝝ ex adiacētia ſeu cōtinuatione lr̄e ītelligitur vt dictū eſt. Item attendendū ꝙ ẜm vlteriorē ſenſum litteralem ex hoc qd̓ dicit̉ In prin. crea. deꝰ celum etterram. intelligitur ad lr̄am ẜm hebraicā veritatē pluralitatis in diuinis ꝓut magiſter allegat in primo ſent. di. ij.Qd̓ pꝫ ex hoc. nam vbi nos dicimꝰ deus. hebraica veritas habet heloym. qd̓ eſt plurale huius nomīs ſingularꝭhel. ⁊ ſic exponit in hoc loco expreſſe Rabi abenhazara.licet ex hoc nō veram cōcluſionem eliciat. ſed extortam.vult autē intelligi ꝙ hoc nō ſignificat pluralitatem in diuinis ſed pluralitatem virtutum ſeu potentiarum ab eoꝓcedentiū. in cuius ſignum allegat ip̄e ⁊ ſui ſequaces ꝙin ſcriptura quādoqꝫ etiam iudices dicunt̉ heloym. ꝓpt̓eorum virtuoſam potentiam in iudicando. vt Exo. xxij.ca vbi dicit̉. Dijs nō detrahes ⁊ principi populi tui n̄ maledices. ſed hͨ cauillatio eſt valde irrationabilis. qd̓ patet̉ex duobꝰ. Primo em̄ hebrei nobiſcum conueniūt in articulo creationis mūdi. p̄ſertim in hoc ꝙ ſolus deꝰ mūduꝫcreauit. ⁊ eum immediate ꝓduxit intantū ꝙ ip̄i traduntangelos fuiſſe creatos in feria ſcd̓a. ne ſi in prima fuiſſēt̓creati crederet̉ de angelis ꝙ fuiſſent cooperatores dei inmūdi creatione. ſi igit̉ hoc qd̓ dr̄ heloym intelligat̉ de virtutibus ꝓcedentibꝰ a deo. aut tales virtutes ſūt aliqͥd creatū. aut qͥd increatū. ſi primo modo ſeqͥtur ꝙ aliud quodnon eſt deꝰ creauit mundū. vel ſaltē cooperatū eſt in creatione mūdi. ſi ſcd̓o mō ſequit̉ ꝙ in diuinis eſt aliud increatum a deo ꝓcedēs qd̓ ē intentū. nam cū deꝰ etiā ab illisconcedat̉ eē ſumme ſimplex qͥcqͥd eſt in deo deꝰ eſt. Secūdo hͨ cauillatio vr̄ trrōnabil̓ ex eo ꝙ moyſes p̄cipue intendebat informare ppl̓m de vnitate dei ⁊ excluſione pl̓alitatis deoꝝ. vt cū dr̄. Deut̓. vj. ca. Audi iſrael deus tuusvnus eſt. Et deutero. xxxij. capit. Uidete nūc ꝙ ego ſum⁊ nō aliꝰ deꝰ mecū. ⁊ ſic de multis alijs. Cum igit̉ moyſesdixiſſet. Creauit heloym manifeſte dediſſet occaſionē credendi ppl̓o pluralitatē quā intēdebat excludere. ẜm eosetiam potius debiſſet dicere hel. qd̓ nullam pl̓alitateꝫ ſignificat ⁊ ex qͦ nullū inconueniens ſeq̄retur. Itē qd̓ allegat ꝓ ꝑte ſua ꝙ qn̄qꝫ iudices vocant̉ heloym. hoc manifeſte facit cōtra eos. naꝫ vbi heloym accipit̉ ꝓ iudicibꝰ ſeudijs opinatiuis vel falſis ſemper cōſtruit̉ cu v̓bo vl̓ adiectiuo pl̓alis nūeri. vn̄ Exo. xxij. vbi dr̄. Ad eos vtriuſqꝫ cāperueniat. ponit̉ ibi heloym ⁊ ſtatim ſequit̉ ibi verbū plurale. ſic .ſ. ⁊ ſi illi iudicauerint. in psͣ. Omnes dij gentiuꝫdemonia. vbi dicit̉ heloym. ⁊ tamen ibi non dicit̉ demonſꝫ demonia. Similiter in psͣ. vbi dicit̉. Ego dixi heloymeſtis .i. dij non dicit. Ego dixi heloym es. ⁊ ſic de multisalijs ſed in hoc loco ⁊ in alijs vbi heloym ponit̉ pro verodeo ſemper adtungitur verbum ſingularis numeri. nonenim dicitur hic In principio creauerunt dij. ſed q
x8
A d